Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Distinctive emblem for cultural property.svg 480/58 z dnia 15.10.1958[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Kościół św. Michała Archanioła
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Miejscowość Prudnik
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Michała Archanioła w Prudniku
Wezwanie św. Michała Archanioła
Położenie na mapie Prudnika
Mapa lokalizacyjna Prudnika
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu prudnickiego
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Położenie na mapie gminy Prudnik
Mapa lokalizacyjna gminy Prudnik
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku
Ziemia50°19′13,0440″N 17°34′47,3520″E/50,320290 17,579820
Strona internetowa

Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku – zabytkowy, późnobarokowy kościół katolicki w Prudniku, znajdujący się w południowej części Starego Miasta, przy Placu Farnym. Świątynia wpisuje się w szachownicowy układ miasta założonego w XIII wieku na prawie niemieckim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rysunek kościoła w XVIII w. autorstwa Friedricha Bernharda Wernera
Kościół św. Michała Archanioła razem z kościołem ewangelickim i Piotra i Pawła (1913)
Wnętrze kościoła (ok. 1938)

Pierwszy drewniany kościół, pierwotnie pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, na terenie Prudnika został wzniesiony w drugiej połowie XIII wieku, podczas postepowania procesu kolonizacyjnego prowadzonego przez marszałka Woka z Rożemberka. Według proboszcza Macieja Alojzego Scharkowa, parafia powstała w 1279, kiedy to syn Woka, Henryk z Rożemberka, lokował Prudnik na prawie niemieckim[3]. Pierwsze pisemne wzmianki o kościele w Prudniku pochodzą z 1321 i 1331. Dokumenty wspominają pierwszego prudnickiego proboszcza o imieniu Milotha[4].

W wyniku reformacji od 1554 kościół należał do luteranów. Po odzyskaniu go przez katolików w 1612 rozpoczęto budowę nowego kościoła w stylu renesansowym z inicjatywy Macieja Bilicera, jednakże w 1627, jeszcze przed ukończeniem budowy, miasto znów padło ofiarą pożaru. Spłonęły: wieża, organy, dzwony i dach. Dopiero w 1638 doprowadzono świątynię do używalności. Po wizytacji w 1666 dokonano poświęcenia kościoła pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła[4]. W 1722 kościół posiadał już sześć ołtarzy bocznych: Zbawiciela, św. Sebastiana, św. Krzyża, św. Henryka, św. Józefa.

Obecna świątynia została zbudowana w latach 1730–1738 w stylu barokowym, według projektu prudnickiego architekta Jana Innocentego Töppera[5]. Pierwowzorem dla niej był kościół św. Mikołaja w Pradze w dzielnicy Malá Strana, na Rynku Małostrańskim[3]. Obrazy na chórze kościoła zostały namalowane w 1735 przez Feliksa Antona Schefflera[6]. 2 lipca 1752 nastąpiło uroczyste poświęcenie kościoła przez biskupa wrocławskiego Philippa Gottharda von Schaffgotscha[4].

28 lutego 1779 miasto zostało zaatakowane przez austriackie wojska i kościół został ponownie uszkodzony. Dopiero w 1860 roku w ramach przeprowadzonego remontu obiekt zyskał nowy dach – z blachy oraz nową posadzkę. W 1803 nadbudowano wieżę[7]. W 1898 w powiększonych wcześniej otworach okiennych prezbiterium umieszczono witraże ze scenami ze Starego Testamentu. Kościół w 1917 utracił dzwony na potrzeby wojenne, lecz zyskał nowe w 1929.

Podczas bitwy o Prudnik 23 kwietnia 1945 na północny przedsionek kościoła spadła bomba lotnicza, przez co zniszczeniu uległo boczne wejście[4]. W 1946 parafię przejęli dominikanie, którzy założyli tu swój klasztor i którzy przebywali w Prudniku aż do 1999, kiedy to przekazali wiernych pod opiekę księży diecezjalnych.

W lutym 1947 w kościele doszło do napadu. Lokalna gazeta Nasz Głos opisała zdarzenie następująco: „Kościół farny w Prudniku stał się miejscem zuchwałego napadu bandyckiego, połączonego ze świętokradztwem. Wieczorem 16 lutego 1947 roku o godzinie 19 czterech zamaskowanych i uzbrojonych bandytów wtargnęło do zakrystii w czasie, kiedy kapłan udzielał ślubu nowożeńcom. Bandyci sterroryzowali bronią obecnych i podnieśli świętokradzką rękę na ołtarz. Z tabernakulum wyjęli monstrancję srebrną, pozłacaną, którą zrabowali, poczem wycofali się, grożąc bronią. Oddział śledczy Milicji Powiatowej prowadzi energiczne dochodzenie i podobno jeden ze sprawców napadu został poznany”.

W latach 70. XX wieku odnowiono pokrycie dachu i wieży kościoła, a także przeprowadzono generalną renowację wnętrz[4].

13 grudnia 1989 w kościele ks. biskup Wacław Wycisk poświęcił sztandar Komisji Zakładowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” ZPB „Frotex”[8].

Biskup pomocniczy opolski Jan Bagiński 10 maja 1998 poinformował Radę Parafialną o zamiarze opuszczenia Prudnika przez Zakon Dominikański. Podczas mszy 1 sierpnia 1999 w kościele św. Michała Archanioła dominikanie przekazali parafię kapłanom diecezjalnym. Pierwszym proboszczem został ks. dr Stanisław Bogaczewicz[4].

10 września 2010 roku na przeciwko kościoła dokonano odsłonięcia pomnika papieża Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego. Przedstawia scenę, gdy nowo wybranemu papieżowi składa hołd kardynał Stefan Wyszyński, a Jan Paweł II podnosi go z kolan. Autorem rzeźby z brązu i marmuru jest Marian Molenda[9].

11 lutego 2018 na ścianie kościoła św. Michała Archanioła dokonano odsłonięcia tablicy upamiętniającej Jana Górę[10][11].

Architektura i wnętrza[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła (2019)
Przednie wejście do kościoła
Tablica upamiętniająca Jana Górę

Kościół św. Michała Archanioła zbudowany został w stylu późnobarokowym. Jest to kościół halowy murowany z cegły, trójnawowy, z barokowym ołtarzem głównym. W skromnym z zewnątrz korpusie kryje olbrzymie sklepienie kolebkowe z umieszczonym w tęczy herbem Prudnika[12].

Wewnątrz olbrzymia galeria połączoną z chórem i wieżą, a także ołtarz z dwoma cherubinami oraz rzeźbą Chrystusa na zwieńczeniu. Na tylnej ścianie prezbiterium umieszczono barokowy obraz przedstawiający Wniebowzięcie Matki Bożej[13]. W zakrystii znajduje się obraz Matki Boskiej Prudnickiej pochodzący ze zburzonego w roku 1907 klasztoru kapucynów[3] oraz obraz Trójcy Świętej autorstwa Feliksa Antona Schefflera[12].

Kościół posiada 9 ołtarzy bocznych. Na ołtarzu głównym znajduje się naturalnej wielkości figura Najświętszego Serca Jezusa autorstwa rzeźbiarza Thamma z Nysy[12]. Ołtarz otaczają tzw. „Doktorzy Kościoła”: św. Augustyn, św. Grzegorz Wielki, św. Hieronim i św. Ambroży[13].

Ambona kościoła ozdobiona jest drewnianymi rzeźbami przedstawiającymi alegorycznie główne funkcje Kościoła. Na przeciwko niej znajduje się figura św. Jana Nepomucena[14].

W głównej krypcie kościoła pochowani są kapucyni[12].

Do kościoła prowadzą 3 wejścia: główne – od strony zachodniej oraz 2 boczne, od strony Publicznego Gimnazjum nr 1 (południe) i od strony „Domu Katolickiego” (dawne seminarium) (północ). Kościół posiada też parę mniejszych wejść, między innymi od strony południowej, czyli od strony plebanii. Przy wejściu północnym znajduje się tablica upamiętniająca Jana Górę[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 31 grudnia 2013 r. (województwo opolskie). Warszawa: Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013, s. 110.
  2. https://www.diecezja.opole.pl/index.php/parafie/wg-dekanatow.
  3. a b c Kościół św. Michała Archanioła, Prudnik – Zakres „Zabytki kościelne” – Slezsko bez hranic, www.silesiatourism.com [dostęp 2020-10-16].
  4. a b c d e f Parafia św. Michała Archanioła w Prudniku, www.michalprudnik.com.pl [dostęp 2020-12-07].
  5. Reise nach Polen – Neustadt / Prudnik, www.reisenachpolen.de [dostęp 2020-12-07].
  6. Dzieła Antona Felixa Schefflera – polska-org.pl, polska-org.pl [dostęp 2020-12-07].
  7. Kościół św. Michała w Prudniku, 4tour.pl [dostęp 2020-12-07] (pol.).
  8. NSZZ Solidarność – ZPB „Frotex” w Prudniku, www.solidarnosc.org.pl [dostęp 2020-12-07] (pol.).
  9. Grzegorz Weigt, Marian Molenda [dostęp 2020-12-07] (pol.).
  10. Wojciech Góra, Uroczyste odsłonięcie tablicy śp. ojca Jana Góry – Promujemy Prudnik, promocja.prudnik.pl [dostęp 2020-12-07].
  11. a b Maciej Dobrzański, Prudnik uczcił Ojca Jana Górę, Prudnik24, 12 lutego 2018 [dostęp 2020-12-07] (pol.).
  12. a b c d Janusz Stolarczyk, Kościół pw. Michała Archanioła – Muzeum Ziemi Prudnickiej, www.muzeumprudnik.pl [dostęp 2020-12-07].
  13. a b Gminy powiatu – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl [dostęp 2020-10-16].
  14. Kościół św. Michała Archanioła w Prudniku – Prudnik – Slezsko bez hranic, www.silesiatourism.com [dostęp 2020-12-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]