Kościół św. Mikołaja w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Mikołaja w Toruniu
kościół klasztorny
Ilustracja
Widok kościoła i klasztoru na rysunku G.F. Steinera z 1743 r.
Państwo  Polska
Miejscowość Toruń
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Mikołaja
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Kościół św. Mikołaja w Toruniu
Kościół św. Mikołaja w Toruniu
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kościół św. Mikołaja w Toruniu
Kościół św. Mikołaja w Toruniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Mikołaja w Toruniu
Kościół św. Mikołaja w Toruniu
Ziemia53°00′44″N 18°36′24″E/53,012222 18,606667

Kościół św. Mikołaja w Toruniu – nieistniejący gotycki zespół klasztorny w Toruniu, wzniesiony w 1334, rozebrany w 1 połowie XIX w. Była to największa budowla toruńskiego Nowego Miasta.

Lokalizacja[edytuj]

Kościół znajdował się w prawobrzeżnej części miasta, na terenie Zespołu Staromiejskiego, na ob. Placu Dominikańskim.

Historia[edytuj]

Dominikanie zostali sprowadzeni do Torunia w 1263 na podstawie przywileju wydanego przez wielkiego mistrza krzyżackiego Anno von Sangershausen i otrzymali teren znajdujący się wtedy poza miastem, choć graniczący z murami miejskimi. Gdy w 1264 roku lokowano Nowe Miasto Toruń, dominikanie znaleźli się w jego północno-zachodnim narożniku. Zajmowali działkę ograniczoną od południa i od wschodu dzisiejszymi ulicami Most Pauliński, Zaułek Prosowy i Dominikańską, a od północy i zachodu murami miejskimi. Prawdopodobnie przed 1285 ukończono budowę kościoła, a kolejne prace budowlane były prowadzone w latach 30. XIV w. Zabudowania były wielokrotnie uszkadzane w wyniku wojen, pożarów i uderzeń piorunów (m.in. bombardowania przez oblegające Toruń wojska polskie w 1658 oraz Szwedzkie w 1703 r., pożary w 1423 i 1764, oblężenia w czasie wojen napoleońskich w 1809 i 1813 r.). W 1820 zakon uległ kasacie, w ciągu kolejnych lat w kościele urządzono magazyn, a w 1834 ostatecznie go rozebrano[1].

Charakterystyka[edytuj]

Wygląd zespołu klasztornego jest znany dzięki rysunkom G.F. Steinera z 1743 r. i Georga Cuny'ego z lat 20. XIX w. Kościół był dwunawową halą z wielobocznie zamkniętym, wydłużonym prezbiterium. Nieco węższa nawa południowa była od wschodu zakończona wielobocznie zamkniętą kaplicą św. Jacka. Nawy były nakryte wspólnym wysokim dachem dwuspadowym, podobnie jak prezbiterium. Od zewnątrz bryła budowli była opięta dwuskokowymi skarpami sięgającymi korony murów, w prezbiterium ustawionymi gęściej niż w korpusie. Pośrodku wschodniego szczytu korpusu wyrastała ośmioboczna wieżyczka, podobna do wieżyczek we wschodnim szczycie kościoła NMP. Od północy do kościoła przylegał klasztor z kwadratowym krużgankiem arkadowym. Na podstawie zachowanych rysunków można stwierdzić, że budynki klasztorne były jeszcze przed rozbiórką w dużej części gotyckie, z wyjątkiem refektarza, który posiadał manierystyczną szatę zewnętrzną (boniowanie w dolnej części oraz szczyt wolutowy dekorowany pilastrami i sterczynami).

Wnętrze kościoła było bogato wyposażone – oprócz organów z 1685 r. znajdowało się w nim 20 ołtarzy, a według inwentarza z 1738 roku również dziesięć grobowców i osiem nagrobków. Część wyposażenia po rozbiórce trafiła do kościołów w Toruniu i okolicy (m.in. dwa krucyfiksy – Mistyczny i Czarny oraz feretron różańcowy do kościoła św. Jakuba, nagrobek braci Tylickich do kościoła NMP, części ołtarzy do kościołów w Złotorii i Dobrzyniu, łuk tęczowy do Kowalewa). Szereg interesujących gotyckich kwater witrażowych znajduje się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Toruniu.

Obecnie miejsce zajmowane przez klasztor to tzw. plac podominikański, otoczony murem z odkrytymi i wyeksponowanymi pozostałościami zespołu. W jego północnej części wzniesiono w XIX w. budynki na potrzeby Twierdzy Toruń – tak zwany Nowy Arsenał i piekarnię[2][3].

Ciekawostki[edytuj]

Kościół św. Mikołaja był jedyną toruńską świątynią leżącą wewnątrz murów miejskich, która poprzez cały okres Reformacji pozostała w rękach Kościoła katolickiego i nie była użytkowana przez protestantów.

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2017-04-20] (pol.).
  2. 53, Ruiny XIII-wiecznego kościoła św. Mikołaja w Toruniu [zdjęcia], „torun.naszemiasto.pl”, 1 marca 2014 [dostęp 2017-04-20] (pol.).
  3. Michał P. Kadlec, PO TORUNIU: Kościół św. Mikołaja, PO TORUNIU [dostęp 2017-04-20].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]