Kościół św. Tomasza Apostoła w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Tomasza Apostoła
kościół konwentualny
ss. duchaczek
Distinctive emblem for cultural property.svg A-82 z 5 maja 1931[1]
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, ul. Szpitalna 12
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Tomasza
Wezwanie św. Tomasza
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Ziemia 50°03′44,8″N 19°56′27,2″E/50,062444 19,940889

Kościół św. Tomasza Apostołabarokowy kościół duchaczek, znajdujący się na rogu ulic Szpitalnej i św. Tomasza w Krakowie.

Historia[edytuj]

Kościółek ten powstał na początku XVII wieku. Wcześniej na tym miejscu znajdował się drewniany zbór ariański, zburzony podczas rozruchów antyprotestanckich w maju 1591. 18 października 1618 Wespazjan Piotrowski ofiarował znajdującą się na miejscu dawnego zboru kamienicę karmelitom z Piasku, którzy chcąc posiadać siedzibę w mieście, przerobili ją na kościół filialny. Konsekracji świątyni pod wezwaniem świętego Tomasza Apostoła dokonał biskup Tomasz Oborski 24 września 1621. Nowy patron nie był wybrany przypadkowo - w dobie kontrreformacji często zdarzało się, że w miejscach dawnych zborów powstawały kościoły lub kaplice, którym patronował św. Tomasz Apostoł. Karmelici opuścili to miejsce w 1787, prawdopodobnie po pożarze kościoła.

Nowym gospodarzem kościoła i klasztoru od 1800 stały się duchaczki, zajmujące się chorymi w pobliskim szpitalu św. Ducha. Zamieszkały w tym miejscu w 1851, nieco wcześniej w 1828 dokonano stosownych adnotacji urzędowych w księgach wieczystych przekazując kościół i przylegającą do niego od południa kamienicę mieszczącą klasztor na własność duchaczek. Kościół przeszedł gruntowną konserwację w 1963.

Wnętrze[edytuj]

Kościół jest budowlą wczesnobarokową, jednonawową, trójprzęsłową, nakrytą sklepieniem kolebkowym z lunetami. Fasada świątyni jest dwukondygnacyjna, portal prowadzący do wnętrza wykonano z marmuru dębnickiego w I. połowie XVII w. Ponad nim w niszach umieszczone zostały kamienne posągi Chrystusa oraz św. Piotra i św. Pawła z tego samego okresu, pierwotnie pokryte polichromią usuniętą w 1933.

W niewielkiej kruchcie znajduje się barokowa figura Jezusa Miłosiernego, przeniesiona tutaj z kościoła św. Ducha.

W ołtarzu głównym znajduje się wizerunek Matki Boskiej Szkaplerznej, w okresie nowenny do Ducha Świętego zasłaniany obrazem przedstawiającym zesłanie Ducha Świętego autorstwa Jana Bąkowskiego namalowanym w 1932.

Po lewej stronie w ołtarzu bocznym znajduje się krucyfiks z połowy XVII wieku umieszczony na tle obrazu z widokiem Jerozolimy, on także został przeniesiony z kościoła św. Ducha, a tradycja związała go z osobą zmarłej w opinii świętości Siostry Nimfy Suchońskiej (1688-1709), która wsławiła się ratowaniem ofiar zarazy z lat 1707-1709. Siostra Nimfa sama stała się jej ofiarą, umierając 6 czerwca 1709. Jej prochy spoczęły w kryptach pod kościołem św. Ducha, zaś obok krzyża zobaczyć można współczesny portret Nimfy Suchońskiej autorstwa Jana Bąkowskiego z 1931.

W ołtarzu bocznym po prawej stronie znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych, między innymi: proroka Eliasza (patrona zakonu karmelitów), proroka Elizeusza, św. Dionizego papieża, św. Cyryla oraz zakonnika z modelem tutejszego kościoła.

Ambona barokowa z początku XVIII wieku z posążkiem anioła w zwieńczeniu.

Wnętrze kościoła

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • "Katalog zabytków sztuki w Polsce t.IV, miasto Kraków cz.III, kościoły i klasztory Śródmieścia 2" wyd. 1978.
  • Michał Rożek, "Profetyczne wizje", artykuł z Dziennika Polskiego z dnia 17 września 2005.