Kościół św. Urszuli w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Urszuli
(nieistniejący)
szpitalny
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Urszuli
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół św. Urszuli(nieistniejący)
Kościół św. Urszuli
(nieistniejący)
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół św. Urszuli(nieistniejący)
Kościół św. Urszuli
(nieistniejący)
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół św. Urszuli(nieistniejący)
Kościół św. Urszuli
(nieistniejący)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Urszuli(nieistniejący)
Kościół św. Urszuli
(nieistniejący)
Ziemia50°03′50,9″N 19°56′20,7″E/50,064139 19,939083

Kościół św. Urszuli – nieistniejący już kościół, zbudowany na początku XVII w. i zamknięty na początku XIX w., znajdujący się w Krakowie, na rogu dzisiejszych ulic św. Jana i św. Marka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1609 zamożny krakowski mieszczanin Walerian Montelupi sprowadził do Krakowa zakon bonifratrów darując im dom znajdujący się na rogu dzisiejszych ulic św. Jana i św. Marka. W 1610 zakonnicy dokupili sąsiednią kamienicę, a 27 sierpnia 1615 biskup krakowski Piotr Tylicki wydał akt fundacyjny szpitala św. Urszuli wraz z kaplicą (w tym akcie pod wezwaniem św. Jana z Matty)[1]. Fundacja kościoła i szpitala bonifratrów miała być aktem dziękczynnym za wyleczenie w 1608 przez jednego z braci z ciężkiej choroby króla Zygmunta III Wazy[2].

Zbudowany wówczas kościół był budowlą murowaną, jednonawową, wzniesioną na planie prostokąta, sklepioną i krytą dachówką. Główna fasada (prosta, trójosiowa i dwukondygnacjowa) z głównym wejściem znajdowała się od strony ul. św. Marka (drugie wejście prowadziło do kościoła od strony ul. św. Jana)[3][4]. Na dachu wznosiła się sygnaturka. Zachował się do dzisiaj fragment malowideł na ścianie dawnego prezbiterium, co wskazuje, że przynajmniej część kościoła była zdobiona polichromią[4]. Od zachodu przylegał do kościoła klasztor i szpital prowadzony przez bonifratrów[3][5]. Pomieszczenia szpitalne (w tym apteka i laboratorium) znajdowały się na parterze budynku, na piętrze cele klasztorne i biblioteka[5]. W XVII i XVIII bonifratrzy pozyskali też trzy inne przylegające do kompleksu kamienice[6].

W połowie XVII w. znajdowały się w kościele trzy ołtarze[4]. W 1675 biskup krakowski Mikołaj Oborski konsekrował w kościele cztery nowe ołtarze, w tym główny – św. Urszuli[3]. W 1798 w świątyni znajdowało się już sześć ołtarzy[3][4].

W 1812 kościół zamknięto, a bonifratrzy na mocy dekretu księcia warszawskiego Fryderyka Augusta zostali przeniesieni na Kazimierz, do dawnego kościoła trynitarzy pod wezwaniem św. Trójcy[3][7].

Budynki przy ul. św. Jana i św. Marka w 1818 kupił na licytacji kupiec Maciej Knotz, który urządził tam wozownię dla gości zajeżdżających do jego oberży (powstałej w miejscu położonego w pobliżu dawnego klasztoru bernardynów). W 1830 Knotz wydzierżawił budynek Janowi Mieroszewskiemu, dyrektorowi policji Wolnego Miasta Krakowa[8]. Ten dostosował wnętrze kościoła i uruchomił tu teatr (pierwsze przedstawienie miało miejsce 30 grudnia 1830). Mieroszewski już wkrótce odstąpił go Juliuszowi Pfeiferowi. Teatr działał tutaj do 1842, gdy przeniesiony został do budynków, w których obecnie funkcjonuje Teatr Stary[9].

Po zamknięciu teatru dom kilkakrotnie przebudowywano. Początkowo była to kamienica mieszkalna, od 1877 szkoła, a od 1896 sąd[10]. W 1929 budynek zakupiła Polska Akademia Umiejętności, która przyłączyła go do swojego kompleksu znajdującego się przy ul. Sławkowskiej[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rożek 1983 ↓, s. 107–108.
  2. Chmiel 1924 ↓, s. 226–228.
  3. a b c d e Rożek 1983 ↓, s. 108.
  4. a b c d Chmiel 1924 ↓, s. 232–238.
  5. a b Chmiel 1924 ↓, s. 228–231.
  6. Chmiel 1924 ↓, s. 222–226, 231–232.
  7. Chmiel 1924 ↓, s. 238–239.
  8. Chmiel 1924 ↓, s. 146–147, 238–242.
  9. Chmiel 1924 ↓, s. 239–242.
  10. Chmiel 1924 ↓, s. 242–244.
  11. Dybiec, Komorowski 2000 ↓, s. 780–781.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Dybiec, Waldemar Komorowski: Polska Akademia Umiejętności. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 780–781. ISBN 83-01-13325-2.
  • Michał Rożek. Nie istniejące kościoły Krakowa. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”. R. 33, s. 95–120, 1983. 
  • Adam Chmiel: Domy krakowskie: Ulica św. Jana. Kraków: 1924, seria: Biblioteka Krakowska. 61–62.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]