Kościół św. Wawrzyńca w Poznaniu (Chwaliszewo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Wawrzyńca
w Poznaniu
kościół filialny
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres Chwaliszewo
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Wawrzyniec z Rzymu
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Kościół św. Wawrzyńca w Poznaniu
Kościół św. Wawrzyńca
w Poznaniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Wawrzyńca w Poznaniu
Kościół św. Wawrzyńca
w Poznaniu
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kościół św. Wawrzyńca w Poznaniu
Kościół św. Wawrzyńca
w Poznaniu
Ziemia52°24′33,3″N 16°56′36,3″E/52,409250 16,943417

Kościół św. Wawrzyńca w Poznaniu – nieistniejący rzymskokatolicki kościół filialny (szpitalny), zlokalizowany w Poznaniu we wschodniej części Chwaliszewa, w pobliżu mostu na Ostrów Tumski (najpewniej po południowej stronie drogi) i ówczesnego (nie obecnego) starego koryta Warty, przy budynkach kanoników[1]. Nie istnieją żadne pozostałości tego obiektu, zarówno budowlane, jak i wyposażenia, nie wiadomo też precyzyjnie, gdzie świątynia stała. Była filią kościoła św. Mikołaja z Zagórza[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze zapisy odnoszące się do świątyni i stojącego obok szpitala pochodzą z 1459 (legat Rafał z Czechowa)[1] oraz z 1509 r. (zarządzał nim wówczas prepozyt będący altarzystą tutejszej altarii). W końcu XVIII wieku (wizytacja Józefa Rogalińskiego) opisywano go jako obiekt niewielki, od frontu prostokątny, a z tyłu zaokrąglony. Murowane ściany były pobielone, podłoga ceglana, a dachówki mocno zniszczone. Sufit wykonany był z desek[2].

W 1805 r. biskup Ignacy Raczyński przeniósł dochody i zobowiązania kościoła na katedrę. Kilkanaście lat później obiekt uległ rozbiórce. Sąsiadował przez ulicę z kościołem filialnym św. Barbary, który został rozebrany w podobnych latach i również nie istnieje[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół stał prezbiterium ku wschodowi, z lekkim odchyleniem ku północy (wejście prowadziło od zachodu, a drugie, mniejsze od północy). Obiekt miał murowaną zakrystię ze sklepieniem. Wyposażona była w trzy szafy i trzy stoły. Pod świątynią były dwie murowane krypty. W środkowej części dachu istniała mała, drewniana, obita blachą wieżyczka z niewielkim dzwonem. Kościół nie miał cmentarza i nie był ogrodzony murem[2].

Wnętrze i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

W końcu XVIII wieku we wnętrzu kościoła stały malowane ławki i chór muzyczny oraz konfesjonał i nowa wówczas ambona, częściowo pozłacana. Świątynia miała trzy ołtarze (drewniane, malowane, częściowo złocone): główny poświęcony patronowi, św. Wawrzyńcowi i boczne ku czci Chrystusa Ukrzyżowanego i św. Sebastiana. Przy ołtarzu głównym wystawiono relikwie św. Wawrzyńca. Kościół nie miał monstrancji, nie przechowywano tu sakramentów, a jedynie wypożyczano je z innych świątyń[2].

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Z kościołem związany był chwaliszewski szpital św. Wawrzyńca, znacznie starszy od samej świątyni (początek XIV wieku). Szpital ten pełnił rolę przytułku dla chorych i starszych księży[2].

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym naukowcem, który opublikował dane o historii obiektu w swoich dwóch opracowaniach z lat 1838 i 1858, był Józef Łukaszewicz. Później o kościele wspominali Rodgero Prümers (Die Stadt Posen in südpreussischer Zeit, 1911) i ks. Józef Nowacki (Dzieje archidiecezji poznańskiej, 1964)[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Książki przy herbacie, Mszę wotywną odśpiewywać...
  2. a b c d e f g Piotr Franciszek Neumann, O kościele szpitalnym św. Wawrzyńca w Poznaniu na Chwaliszewie u schyłku XVIII wieku, w: Ecclesia. Studia z dziejów Wielkopolski, t. 5, 2010.