Kościół Ducha Świętego w Tychach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół Ducha Świętego
w Tychach
Distinctive emblem for cultural property.svg A/589/2019 z 18 grudnia 2019[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Kościół św. Ducha w Tychach
Państwo  Polska
Miejscowość Tychy
Adres ul. Myśliwska 43,
43-100 Tychy
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Ducha Świętego
Wezwanie Ducha Świętego
Położenie na mapie Tychów
Mapa lokalizacyjna Tychów
Kościół Ducha Świętego w Tychach
Kościół Ducha Świętego
w Tychach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Ducha Świętego w Tychach
Kościół Ducha Świętego
w Tychach
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół Ducha Świętego w Tychach
Kościół Ducha Świętego
w Tychach
Ziemia50°06′25″N 18°57′57″E/50,106944 18,965833

Kościół Ducha Świętegorzymskokatolicki kościół parafialny w Tychach, w dzielnicy Żwaków, przy ulicy Myśliwskiej 43.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zezwolenie na budowę kościoła otrzymano 20 lipca 1976 r. Prace rozpoczęto 9 maja 1978 r. Budowę kościoła prowadził ks. Franciszek Resiak. Głównym projektantem i autorem wyposażenia wnętrza był architekt Stanisław Niemczyk. Przy projekcie współpracował konstruktor inż.Jerzy Manjura[2][3].

25 lutego 1979 r. biskup Herbert Bednorz poświęcił kamień węgielny pod budowę kościoła oraz kaplicy pod wezwaniem NMP Jasnogórskiej, w której do czasu wybudowania kościoła odbywały się nabożeństwa, a która obecnie znajduje się w zachodniej części podziemi świątyni[2].

11 września 1982 r. kościół został poświęcony. W 1983 ukończono stojącą obok dzwonnicę[3].

Obiekt wpisano do rejestru zabytków (nr rej. A/589/2019 z 18 grudnia 2019[4]).

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Bryła kościoła, według słów projektanta Stanisława Niemczyka, symbolizuje namiot - "pierwszą świątynię ludu wybranego"[5]. Inni szukają w niej podobieństwa do kurhanu, czy tak charakterystycznej dla śląskiego krajobrazu hałdy[6]. Kościół wybudowany jest z cegły na planie centralnym, prostokątną nawę otaczają krużganki. Całość nakrywa potężny dach wsparty na żelbetowych ramach. Pośrodku dachu umieszczony jest świetlik doświetlający nawę, Całość wieńczą cztery smukłe krzyże[6].

Architektura nasycona jest symboliką - na posadzce i ścianach krużganków ukryte są różne formy krzyża, motyw krzyża znajduje się również w oknach, drzwiach, ogrodzeniu kościoła. Klamki mają kształt gołębicy Ducha Świętego (wszystkie detale projektowane były przez Stanisława Niemczyka)[6]. Oś pionowa zaakcentowana krzyżami poprzez połączenie nieba i ziemi symbolizuje zesłanie Ducha Świętego[3]. Dodatkowo oś pionową podkreśla strumień naturalnego światła, które wpada przez świetlik w dachu, następnie przechodzi przez przeszklenie w posadzce (w prezbiterium przed ołtarzem) do kaplicy w dolnym poziomie[7]. Krzyże miały być pomalowane na cztery kolory symbolizujące rasy ludzkie (biały, żółty, czerwony, brązowy) oraz jedność Kościoła, jednakże zamiar ten nie został zrealizowany[7].

Powierzchnia kaplicy dziennej (w poziomie dolnym) wynosi 240 m², a kościoła 1425 m²[2].

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła jest dwupoziomowe. Poziom górny zajmuje jednoprzestrzenny kościół z ołtarzem umieszczonym centralnie. Na poziomie dolnym znajduje się kaplica, zakrystia oraz salki katechetyczne.

Wewnętrzne połacie dachowe wyłożone są deskami i ozdobione polichromią wykonaną przez Jerzego Nowosielskiego w latach 1983-1986[3].

Projekty polichromii dla kościoła św Ducha wykonane przez Jerzego Nowosielskiego znajdują się obecnie w Muzeum Miejskim w Tychach[8].

Wyposażenie kościoła[edytuj | edytuj kod]

  • Ołtarz znajduje się w środku nawy, na podwyższeniu. Jest on dedykowany św. Franciszkowi z Asyżu. Krzyż w pobliżu ołtarza zaprojektowany został przez Stanisława Niemczyka. Front ołtarza i krzyż ozdabiają malowidła wykonane przez Jerzego Nowosielskiego. Nad ołtarzem znajduje się cyborium zbudowane z mosiężnych rur, wykonane przez Tadeusza Leszczyńskiego z Zawiści.
  • Ambona wykonana została, podobnie jak ołtarz, z czarnego dębu.
  • Baldachim nad tabernakulum został zbudowany przez Tadeusza Leszczyńskiego i Zygfryda Paszka. Składa się on z mosiężnych rurek, okalających tabernakulum w kształcie krzyża. Nad nim zawieszona jest rzeźba ślusarza nazwiskiem Poppe - pozłacana gołębica.
  • krzesło dla celebransa ozdobione jest obrazem przedstawiającym krajobraz wykonanym przez ks. Arkadiusza Knefla.
  • Żyrandole mają kształt odwróconej menory, wykonał je Krzysztof Paszek.
  • Chrzcielnica, pełniąca również funkcję kropielnicy, umieszczona została przy wejściu głównym. Nad nią wykonano żelbetowy baldachim w kształcie dwóch przenikających się łuków[9].

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Kościół otoczony jest ceglanym murem. W narożniku północno-wschodnim znajduje się dzwonnica. Na osi wejścia głównego umieszczono krzyż misyjny na wzgórku, który ma symbolizować Górę Synaj. W narożniku południowo-zachodnim, na wysokim słupie, znajduje się rzeźba św. Franciszka z Asyżu. Po stronie zachodniej jest plebania oraz Dom Zakonny Sióstr Elżbietanek[9].

Nagrody i wyróżnienia[2][edytuj | edytuj kod]

  • I nagrodę Stowarzyszenia Architektów Polskich za architekturę (1983)
  • Nagroda Błogosławionego Brata Alberta (1988) dla architekta Stanisława Niemczyka i ks. Franciszka Resiaka za konsekwentne realizowanie projektu
  • Nagroda im. doc. Tadeusza Jodkiewicza, przyznaną jednorazowo przez Komisję Episkopatu Polski, za udaną architekturę sakralną (1988).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 stycznia 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2019-12-24]
  2. a b c d Historia parafii, Duch [dostęp 2019-05-17] (pol.).
  3. a b c d Patryk Oczko, Tychy. Sacrum w mieście socjalistycznym, Muzeum Miejskie w Tychach, 2019, s. 57-63, ISBN 978-83-62193-37-0.
  4. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 stycznia 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2019-12-24]
  5. Marcin Zasada, Człowiek, który wytrzymał z betonem, Krzysztof Karwat (red.), „Fabryka Silesia”, 2 (20), Katowice: Regionalny Instytut Kultury, 2018, s. 44, ISSN 2084-9621.
  6. a b c Anna Cymer, Architektura w Polsce 1945-1989, wyd. Wydanie I, Warszawa: Centrum Architektury Warszawa Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, 2018, s. 460-461, ISBN 978-83-949185-5-2, OCLC 1083292741 [dostęp 2019-05-17].
  7. a b Agnieszka Skrodzka, Kościół pw. Ducha Świętego w Nowych Tychach. Symbolika architektury, wnętrza i wyposażenia (poziom górny), „ART IFEX” (11), Koło Naukowe Studentów Historii Sztuki Uniwersytetu Stanisława Wyszyńskiego, 2009, s. 32-39, ISSN 1644-3519.
  8. Miasto, umtychy.pl [dostęp 2019-05-17] (pol.).
  9. a b Franciszek (1938- ). Resiak, Moje Parafie - moje Życie. Opowieść kapłana : Historia Koscioła i parafii p.w. Ducha Świętego w Tychach, [Miejsce nieznane]: ks. Franciszek Resiak, 2018, s. 81-85, ISBN 978-83-952247-0-6, OCLC 1088987582 [dostęp 2019-09-20].