Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Zakopanem
 nr rej. A.K.I/349/31 z dnia 05.11.1931 r.[1]
| |||||||||||
 Elewacja frontowa (2006) | |||||||||||
| Państwo | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miejscowość | |||||||||||
| Wyznanie | |||||||||||
| Kościół | |||||||||||
| Parafia | |||||||||||
| Wezwanie | |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
Położenie na mapie Zakopanego  | |||||||||||
Położenie na mapie Polski  | |||||||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |||||||||||
Położenie na mapie powiatu tatrzańskiego  | |||||||||||
 49°17′45,73″N 19°56′46,78″E/49,296036 19,946328
| |||||||||||
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Zakopanem – zabytkowa świątynia chrześcijańska przy ulicy Kościeliskiej, nazywana często „starym kościółkiem”.
Historia i architektura
[edytuj | edytuj kod]Niewielka świątynia z modrzewiowego drewna została ufundowana przez właścicielkę dóbr zakopiańskich Klementynę Homolacsową. Została usytuowana w osi północ-południe. Północna część kościoła, od strony prezbiterium, powstała w 1847 r.[2] Budowę prowadził miejscowy doświadczony cieśla, Sebastian Gąsienica-Sobczak. Kościół został poświęcony świętemu Klemensowi na cześć fundatorki. W latach 1850–1851 z inicjatywy pierwszego proboszcza Zakopanego, ks. Józefa Stolarczyka, kościół powiększono i dobudowano wieżę. Remont generalny przeprowadzono w latach 50. XX wieku.
Świątynia o konstrukcji zrębowej składa się z wielobocznie zamkniętego prezbiterium oraz dwuczęściowej nawy. Do prezbiterium przylega zakrystia, zaś nawa łączy się z kruchtą. Dwukalenicowy dach pokryty jest gontem i zwieńczony wieżyczką na sygnaturkę. Ołtarz główny oraz ołtarze boczne pochodzą z drugiej połowy XIX wieku i zostały wykonane przez rzeźbiarza ludowego Wojciecha Kułacha-Wawrzyńcoka[3]. W ołtarzu głównym znajduje się kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, która od lat 30. XX wieku jest patronką świątyni. Wnętrze zdobią ponadto ludowe świątki oraz malowidła.
W kościele znajdują się 8-głosowe organy zbudowane przez Fryderyka Szwarca w 1957[4].
W 1863 r. w osi kościoła, przed jego głównym wejściem, wybudowano drewnianą dzwonnicę konstrukcji słupowej. Rozebrano ją kilka lat przed I wojną światową w związku z regulacją ul. Kościeliskiej[2].
W pobliżu kościoła znajduje się Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku oraz murowana kaplica śś. Świerada i Benedykta z około 1810 roku, będąca najstarszą budowlą sakralną Zakopanego.
Kościół znajduje się na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.
Nabożeństwa prawosławne
[edytuj | edytuj kod]
Od 2005, corocznie w dniu 7 stycznia (25 grudnia według starego stylu) odprawiane było w tutejszym kościele przez duchownego z Krakowa bożonarodzeniowe nabożeństwo prawosławne[5]. Od marca 2022 nabożeństwa prawosławne celebrowane są co drugą niedzielę[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2025.
- ↑ a b M. A. Liberak. Z lat dawnych. Stary kościół zakopiański. „Wierchy. Rocznik poświęcony górom i góralszczyźnie.”. R. 14, s. 197-198, 1936. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, Kraków.
- ↑ Stary kościół Zakopane ul. Kościeliska, drewniany kościółek - ezakopane.pl [online], ezakopane.pl, 8 kwietnia 2019 [dostęp 2022-02-16] (pol.).
- ↑ Zakopane ( Kościół Matki Bożej Częstochowskiej (Pęksowe Brzysko)) [online], musicamsacram.pl [dostęp 2022-02-16].
- ↑ Serwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego; szukaj: Zakopane
- ↑ o. Dionizy (Awksietijuk): Ważna informacja, Zakopane. diecezjalp.cerkiew, 20 marca 2022. [dostęp 2022-03-21].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Maciej Pinkwart: Przewodnik Cmentarz na Pęksowym Brzyzku, 2007.