Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Distinctive emblem for cultural property.svg A-154 z dnia 26 lutego 1931[1]
sanktuarium, kościół rektoralny
Ilustracja
Fasada kościoła od ulicy Żydowskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Żydowska 34
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny w Poznaniu
Wezwanie Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Wspomnienie liturgiczne pierwsza niedziela lipca[2]
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa
Ziemia52°24′32,88″N 16°56′06,37″E/52,409133 16,935103
Strona internetowa

Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa w Poznaniu – zabytkowy kościół rektoralny znajdujący się w dawnej kamienicy przy ulicy Żydowskiej 34[5] w Poznaniu, na rogu z ulicą Kramarską. Świątynia posiada status sanktuarium pańskiego[6], wraz z kościołami Najświętszego Serca Jezusowego i Matki Boskiej Pocieszenia oraz Bożego Ciała tworzy Poznański Trakt Eucharystyczny[7]. Od 2017 r. jest wielkopostnym kościołem stacyjnym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstał w początku XVIII wieku w kamienicy należącej do Świdów-Szamotulskich, w której zgodnie z legendą w 1399 Żydzi sprofanowali skradzione hostie. W roku 1620 odnaleziono zamurowany w filarze stół, na którym miano dokonać zbezczeszczenia (mogła to być mistyfikacja karmelitów trzewiczkowych chcących nabyć grunt wewnątrz miasta, czemu oponowała rada miejska, stąd zresztą powstało takie opóźnienie w budowie kościoła). Pozwolenie na budowę wydał w 1668 król Jan Kazimierz. Przebudowa zakończyła się w 1704 roku[8]. Przy udziale funduszy unijnych z projektu „Adaptacja i renowacja zabytkowych obiektów na Trakcie Królewsko-Cesarskim w Poznaniu służących rozwojowi, promocji i upowszechnianiu kultury” kościół przeszedł renowację[3].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Fasada[edytuj | edytuj kod]

Fasada z widocznymi reliktami gotyckiej kamienicy

Fasada kościoła ozdobiona została barokowym szczytem oraz portalem wejściowym. Widoczne są na niej relikty gotyckich wnęk okiennych i portali odkryte podczas odnawiania elewacji w 1977. Z pierwotnej kamienicy pozostały zewnętrzne mury, w które wkomponowano figurę Najświętszej Marii Panny pochodzącej z kamienicy przy Starym Rynku 100, a wykonanej około 1500 roku. Centralne miejsce fasady zajmuje okno. Do wnętrza prowadzi troje drzwi. Na ścianie od ulicy Kramarskiej znajduje się tablica poświęcona księdzu Nikodemowi Cieszyńskiemu – kronikarzowi i rektorowi tegoż kościoła.

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Kościół górny[edytuj | edytuj kod]

Kościół górny
Widok ogólny
Ołtarz główny
Ambona
Freski na sklepieniu

Kościół tworzy jedna nawa. Wewnątrz najdują się trzy bogato rzeźbione ołtarze barokowe. Całość świątyni utrzymana jest w jednolitym, bogatym wystroju z pierwszej połowy XVIII wieku. Polichromie nawy głównej, przedstawiające historię hostii, wykonał franciszkanin Adam Swach w 1735 roku. Na południowej ścianie znajduje się późnogotycka, wykonana z polichromowanego drewna Pietà, a na północnej obraz Opłakiwanie z XVI wieku. Pod chórem stoi rzeźba – ludowy Chrystus Frasobliwy z XVI wieku oraz sarmackie portrety Apolonii Grocholowskiej (zm. 1759) i Agnieszki Kosowskiej (zm. 1772)[5][9][10][11].

W maju 2005 metropolita poznański, Stanisław Gądecki polecił usunąć z kościoła zabytkową tablicę z początku XX wieku, upamiętniającą domniemaną profanację hostii. Napis na niej głosił m.in.:

Quote-alpha.png
Boże, jak za taką krzywdę nagrodzimy?
Twoję, gdy ciężką mękę w Poznaniu widzimy.
Ty sam Boże jakoś jest zawsze sprawiedliwy,
Ty wyniszcz aż do szczętu ten naród złośliwy.

Powodem usunięcia tablicy była jej antyżydowska treść. Tablica trafiła do Muzeum Archidiecezjalnego[12].

Ołtarz główny[edytuj | edytuj kod]

Na jego szczycie widnieje kielich z trzema hostiami. W górnej części znajduje się Bóg Ojciec, który w prawej dłoni trzyma berło, a w lewej kulę ziemską. Jest on otoczony aniołami i aureolą. Pod wyobrażeniem Boga Ojca znajduje się gołębica – symbol Ducha Świętego. W centrum nastawy ołtarzowej umieszczony jest cudowny wizerunek Chrystusa „Vir Dolorum”, który jest przesłonięty częściowo srebrną blachą. Jezus ma krwawiącą ranę na prawym boku. Cudowny wizerunek jest zasłaniany obrazem Chrystusa Miłosiernego. Po bokach obrazu czterech aniołów trzymających cztery narzędzia męki Chrystusowej; drabinę, gwoździe, młotek i kij. Za mensą ołtarzową drewniane tabernakulum z pierwszej połowy XVIII w. Po obu bokach ołtarza stoją dwie rzeźby, jedna to prawdopodobnie papież (z tiarą na głowie) i Św. Longin (postać trzymająca włócznię)[5].

Ołtarz Matki Boskiej Bolesnej (południowy)[edytuj | edytuj kod]

Główne miejsce zajmuje obraz Matki Boskiej Bolesnej, trzymającej ciało Jezusa. Obraz ten zasłonięty jest przez inny z wizerunkiem Maryi z dzieciątkiem Jezus, która wręcza błogosławionemu Szymonowi Stockowi szkaplerz. Na wstędze jest napis, który głosi po łacinie „Kto umrze z tym szkaplerzem, nie będzie cierpiał ognia wiecznego”[5].

Ołtarz Świętego Kajetana (północny)[edytuj | edytuj kod]

Odsłaniany obraz przedstawia rozmnożenie chleba przez Jezusa. Pod nim znajduje się obraz Świętego Kajetana, który był założycielem zakonu teatynów. W górnej części ołtarza wizerunek proroka Eliasza i aniołów[5].

Organy[edytuj | edytuj kod]

Organy o rokokowym prospekcie powstały w latach 1847-1848. Ich twórca nie jest znany. Brak jest informacji o remontach instrumentu, za to w 2010 podczas remontu generalnego świątyni zostały odmalowane. Prospekt ma wygląd klasyczny, pięcioosiowy. Traktura rejestrów jest mechaniczna. Posiadają 10 głosów[4][5].

Manuał C-d3 Pedał C-c1

Principal 8' Fuss
Oktave 4'[a]
Viola die Gamba 8 Fuss
Dop: Flaut 8 Fuss
Dop: RohrFlaut 4 Fuss
Quinta 2 2/3 Fuss
Mixtur 2(-3?) Fach[b]
Mixtur 3 Fach

Subbaĺs 16 Fuss[a]
Violon 8 Fuss

Kościół dolny[edytuj | edytuj kod]

W podziemiu znajduje się studnia, w której Żydzi mieli topić hostie. Jest ona artystycznie ocembrowana i zaopatrzona w żuraw[11][13]. Przed nią stoi ołtarz z rzeźbami św. Stanisława (z pastorałem), św. Wojciecha (z wiosłem), św. Kazimierza (z mieczem i koroną) oraz św. Stanisława Kostki (z rozłożonymi rękoma)[8][5]. Woda z niej pochodząca ma mieć właściwości lecznicze[3]. W dolnym kościele znajduje się również figura przedstawiająca nieznanego świętego Jezuitę oraz artystycznie wykonana chrzcielnica z 1849 roku[5]. Sklepienie jest bogato ozdobione sztukateriami. Dolny kościół został gruntownie przebudowany w latach 19121920.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b brak oryginalnej tabliczki na rejestrze
  2. w rzeczywistości Oktave 2' – nieoryginalna tabliczka na rejestrze

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie. 2018-09-30. s. 159. [dostęp 2018-06-29].
  2. Liturgia Sanktuarium. [dostęp 2018-06-29].
  3. a b c O kościele. [dostęp 2018-06-29].
  4. a b Organy - Polskie Wirtualne Centrum Organowe, www.organy.art.pl [dostęp 2017-11-24].
  5. a b c d e f g h http://www.archpoznan.pl/pdf/sankt/sanktuariumkp.pdf
  6. Sanktuaria – Archidiecezja poznańska. [dostęp 2018-06-29].
  7. Poznański Trakt Eucharystyczny. [dostęp 2018-06-29].
  8. a b Jacek Y. Łuczak: Spacerownik Poznański. Warszawa: Agora, 2010, s. 42. ISBN 978-83-268-0055-9.
  9. Jacek Łuczak: Spacerownik poznański. s. 42. ISBN 978-83-268-0055-9.
  10. Poznań: kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa, dziedzictwo.ekai.pl [dostęp 2017-11-24].
  11. a b Kościół pw. Najświętszej Krwi Pana Jezusa w Poznaniu - Katalog obiektów - Region Wielkopolska • miejsca które warto odwiedzić, regionwielkopolska.pl [dostęp 2017-11-24].
  12. Koniec antysemickiej legendy?. [dostęp 2018-06-29].
  13. Poznań: kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa. [dostęp 2018-06-29].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]