Kościół Najświętszej Marii Panny na Żłobku w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)
(nieistniejący)
Distinctive emblem for cultural property.svg A-439 z 19.02.1968[1]
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Wawel
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Najświętszej Marii Panny
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)(nieistniejący)
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)
(nieistniejący)
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)(nieistniejący)
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)
(nieistniejący)
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)(nieistniejący)
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)
(nieistniejący)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)(nieistniejący)
Kościół Najświętszej Marii Panny (na Żłobku)
(nieistniejący)
Ziemia50°03′46,7″N 19°56′17,9″E/50,062972 19,938306

Kościół Najświętszej Marii Panny nazywany na Żłobku (łac. ad Praesepe) – nieistniejący już kościół, który od pierwszej połowy XVII w. do końca XVIII w. znajdował się w Krakowie, przy dzisiejszej ulicy św. Jana, pomiędzy Rynkiem Głównym a ulicą św. Tomasza

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół powstał na miejscu kamienicy zwanej "Brogiem", pełniącej w końcu XVI w. funkcje zboru protestanckiego i zniszczonej podczas rozruchów w 1587[2].

W 1622 nieużytkowaną parcelę przejął prawem kaduka król Zygmunt III Waza, który przekazał ją Stanisławowi Lubomirskiemu. Ten po dwóch latach ofiarował ją bernardynom[3][2]. Ci zbudowali tutaj najpierw drewniany kościół (z muru pruskiego), poświadczony w źródłach w 1633, który został zburzony w 1644. Na jego miejscu bernardyni dzięki fundacji Lubomirskiego wznieśli nową, murowaną świątynię, którą konsekrowano w 1648. Był to jednonawowy kościół, z fasadą od strony obecnej ul. św. Jana[2]. Przy kościele istniała też kaplica św. Tekli[4]. W XVII w. rozbudowywano przylegający do kościoła klasztor, stopniowo włączając do niego sąsiadujące zabudowania przy obecnych ulicach św. Jana i św. Tomasza[5].

W 1788 prymas Michał Poniatowski usunął stąd bernardynów i oddał kościół wraz z klasztorem bazylianom. Tych było jednak niewielu, a kościół popadł w zaniedbanie. Bazylianie odeszli stąd w 1796, a w roku kolejnym władze austriackie nakazały sprzedaż kościoła[4][2]. Budynki nabył w 1801 kupiec krakowski Maciej Knotz, który w 1802 przerobił je na oberżę "Pod węgierskim królem", później rozbudowaną o sąsiednie domy[2][6].

 Osobny artykuł: Hotel Saski w Krakowie.

Dawny kościół podzielono na dwie kondygnacje. Na parterze umieszczono powozownię, a na pierwszym piętrze salę redutową, w której odbywały się popularne bale, zabawy i koncerty. W XX w. obie sale przerobiono na sale kinowe[2][7].

 Osobny artykuł: Kino Sztuka w Krakowie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 4 miesiące temu. [dostęp 2018-01-05].
  2. a b c d e f Rożek 1983 ↓, s. 108–109.
  3. Chmiel 1924 ↓, s. 130–132.
  4. a b Chmiel 1924 ↓, s. 132–133.
  5. Chmiel 1924 ↓, s. 135–144.
  6. Chmiel 1924 ↓, s. 144–145.
  7. Chmiel 1924 ↓, s. 147–153.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Rożek. Nie istniejące kościoły Krakowa. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”. R. 33, s. 95–120, 1983. 
  • Adam Chmiel: Domy krakowskie: Ulica św. Jana. Kraków: 1924, seria: Biblioteka Krakowska. 61–62.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]