Kościół Najświętszej Marii Panny na Żłobku w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
dawny Kościół na Żłobku
Państwo  Polska
Miejscowość POL Kraków COA.svg Kraków
Adres ul. św. Jana 6
Właściciel Krakowskie Centrum Kinowe "ARS"
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
dawny Kościół na Żłobku
dawny Kościół na Żłobku
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
dawny Kościół na Żłobku
dawny Kościół na Żłobku
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
dawny Kościół na Żłobku
dawny Kościół na Żłobku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
dawny Kościół na Żłobku
dawny Kościół na Żłobku
Ziemia 50°03′47,35″N 19°56′18,42″E/50,063153 19,938450

Kościół pod wezwaniem Kościół Najświętszej Marii Panny – nieistniejący obecnie kościół, który znajdował się w Krakowie, przy dzisiejszej ulicy św. Jana, pomiędzy Rynkiem Głównym a ulicą św. Tomasza, zwany był też kościołem na Żłobku (ad Praesepe). Powstał w pierwszej połowie XVII w. na miejscu kamienicy zwanej "Brogiem", pełniącej w końcu XVI w. funkcje zboru protestanckiego i spalonej podczas rozruchów w 1591.

Kamienicę Bróg ewangelicy nabyli w roku 1570 i po dwóch latach umieścili w niej dom modlitwy (zbór), z którym sąsiadowała szkoła. 10 października 1574 roku pospólstwo i krakowscy studenci napadli na zbór, częściowo go dewastując. Kolejny napad miał miejsce 8 maja 1578 roku, ale i tym razem zbór został jedynie splądrowany. Ostateczne zniszczenie i spalenie budynku nastąpiło 23 maja 1591 roku. Parcela z ruinami należała do ewangelików jeszcze przez 31 lat, aby w roku 1624 stać się własnością bernardynów ze Stradomia. W latach 1627-1631, po połączeniu resztek Brogu z kamienicą "Almaria" i kilku innymi domami, bernardyni zbudowali tam swój klasztor oraz kościół zwany "Na Żłóbku" (nazwa od wezwania kościoła)[1].

Początkowo (ok. 1633) powstał kościół drewniany, wkrótce potem Stanisław Lubomirski ufundował nowy, murowany, konsekrowany w 1648. Kościół, który należał do bernardynów był niewielki, jednonawowy, później dodano ganki od południa i północy. Bernardyni usunięci zostali stąd w 1788, wówczas na krótko świątynię przekazano bazylianom. Z powodu braku funduszów obiekt został zaniedbany, co spowodowało, że kościół i klasztor zaczęły popadać w ruinę. Bazylianie otrzymali w 1802 kościół św. Norberta przy ul. Wiślnej, a już wcześniej, w 1797, ich posiadłość przy ul. św. Jana została przez władze austriackie wystawiona na licytację[1]. Zabudowania ostatecznie sprzedano w 1801 Maciejowi Knotzowi, który kościół przebudował na zajazd. Oberża "Pod Królem Węgierskim" (Knotz był z pochodzenia Węgrem) powstała w roku 1802. Do tych zabudowań w 1818 przyłączono jeszcze kamienicę od strony ul. Sławkowskiej oraz domy usytuowane wzdłuż ul. św. Tomasza. W oberży znajdowała się m.in. słynna sala redutowa, w której przez cały wiek XIX odbywały się głośne w Krakowie bale, koncerty i przyjęcia. Zmieniono stropy, wewnętrzny rozkład pomieszczeń i elewacje. Gdy opisane powyżej budynki przeszły na własność rodziny Hallerów, całość otrzymała nazwę "Hotelu Saskiego"[1]. Dzisiaj (2008), po wielu przebudowach, mieści się w tym budynku kino "Sztuka".

Bibliografia[edytuj]

  • M. Rożek, Nie istniejące kościoły Krakowa, "Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej", 1983 (R. 33), s. 95-120.

Przypisy

  1. a b c Marek Żukow-Karczewski, Nie istniejące budowle Krakowa. Kościół "Na Żłóbku", "Echo Krakowa", 9,10,11 VIII 1991 r., nr 154 (13466).

Linki zewnętrzne[edytuj]