Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Szałszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
w Szałszy
Distinctive emblem for cultural property.svg A/282/60 z dnia 7.03.1960[1]
kościół filialny
Ilustracja
kościół Narodzenia NMP w Szałszy
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miejscowość

Szałsza

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Parafia

św. Jana Chrzciciela w Gliwicach-Żernikach

Wezwanie

Narodzenie Najświętszej Maryi Panny

Położenie na mapie gminy Zbrosławice
Mapa konturowa gminy Zbrosławice, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Pannyw Szałszy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Pannyw Szałszy”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Pannyw Szałszy”
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa konturowa powiatu tarnogórskiego, blisko dolnej krawiędzi po lewej znajduje się punkt z opisem „Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Pannyw Szałszy”
Ziemia50°20′22,39″N 18°42′48,30″E/50,339553 18,713417

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Szałszy – zabytkowy kościół katolicki znajdujący się w Szałszy w powiecie tarnogórskim w województwie śląskim. Jest kościołem filialnym w parafii św. Jana Chrzciciela w Gliwicach-Żernikach w dekanacie Gliwice-Sośnica w diecezji gliwickiej.

Świątynia znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kościół w Szałszy wybudowano ok. 1460 roku, obecny pochodzi z 1554 roku, wieża wybudowana po 1571[2]. W pierwszej połowie XVII wieku, do 1655 roku, kościół był świątynią protestancką, w tym okresie należał on do parafii w Ziemięcicach. Po 1655 roku, jako kościół katolicki stał się filią parafii w Szobiszowicach. W 1784 roku zniszczony przez pożar[3] lub przez wichurę[4] odbudowany przez rodzinę Kytzia. W 2. połowie XIX wieku rozbudowano zakrystię i wykonano nowe stropy. Na początku XX wieku przy wieży wybudowano marownię. Od 1930 roku kościół przynależy do parafii św. Jana Chrzciciela w Gliwicach-Żernikach. W 1968 roku pożar zniszczył część kościoła, odbudowano go staraniem parafian. W latach 2008-2010 w kościele przeprowadzono prace konserwatorskie.

Architektura i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze świątyni - ołtarz główny

Kościół jest orientowany. Drewniany, wybudowany w konstrukcji zrębowej. Nawa kościoła wykonana jest na rzucie zbliżonym do kwadratu, prezbiterium węższe, kwadratowe, przy nim od strony północnej znajduje się prostokątna zakrystia. Od strony zachodniej do nawy przystawiona jest wieża wykonana w konstrukcji słupowej. Przy wieży znajduje się marownia. Dach nad nawą 2-spadowy, nad prezbiterium 3-spadowy, na wieży 4-spadowy. W dachu nad nawą znajduje się wieżyczka na sygnaturkę z 1719 roku, 6-boczna z kopułką. Prezbiterium przekryte jest sklepieniem pozornym, w nawie - strop płaski. Wyposażenie kościoła pochodzi głównie z XIX wieku. Ołtarz główny i ołtarze boczne późnobarokowe z XIX-wiecznymi zmianami, ambona z XIX wieku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022.
  2. Aleksander Konieczny "Badania dendrochronologiczne zabytkowych kościołów drewnianych w województwie śląskim w 2009 roku" w "Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego tom 2" Katowice 2010
  3. według "Katalogu zabytków sztuki w Polsce. Tom VI województwo katowickie, zeszyt 5 powiat gliwicki", Warszawa 1966
  4. według J. Schmidt "Kościoły ziemi gliwickiej. Kościoły gliwickie cz.1", Gliwice 1998

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izabela Rejduch-Samkowa(red) Jan Samek (red), Jan (red.) Samek: Katalog zabytków sztuki w Polsce tom VI województwo katowickie z. 5 powiat gliwicki. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1966, s. 89-90.
  • Jacek Schmidt: Kościoły ziemi gliwickiej. Kościoły gliwickie, cz. 1. Gliwice: 1998, s. 78-79.
  • Aleksander Konieczny: Badania dendrochronologiczne zabytkowych kościołów drewnianych w województwie śląskim w 2009 roku. W: Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego. T. 2: Zamki. Pałace. Katowice: Śląski WKZ, 2010, s. 185-202. ISBN 978-83-85871-59-0.