Kościół Przemienienia Pańskiego w Mielnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Przemienienia Pańskiego
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg 143 z 26 kwietnia 1957
Ilustracja
Widok od strony południowo-wschodniej
Państwo  Polska
Miejscowość Mielno
Wyznanie katolickie
Kościół Kościół łaciński
Parafia Parafia Przemienienia Pańskiego w Mielnie
Wezwanie Przemienienie Pańskie
Położenie na mapie gminy Mielno
Mapa lokalizacyjna gminy Mielno
Kościół Przemienienia Pańskiego
Kościół Przemienienia Pańskiego
Położenie na mapie powiatu koszalińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu koszalińskiego
Kościół Przemienienia Pańskiego
Kościół Przemienienia Pańskiego
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Kościół Przemienienia Pańskiego
Kościół Przemienienia Pańskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Przemienienia Pańskiego
Kościół Przemienienia Pańskiego
Ziemia54°15′16″N 16°02′45″E/54,254444 16,045833

Kościół Przemienienia Pańskiego w Mielnie - gotycki kościół z XV wieku, umiejscowiony w Mielnie. Świątynia jest kościołem parafialnym parafii Przemienienia Pańskiego w Mielnie, w dekanacie Mielno, w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej.

Położenie[edytuj]

Kościół mieleński, leży około 750 m od Bałtyku w linii prostej. W zachodniej ścianie kościoła, po lewej stronie od wejścia, zakotwiony jest reper. Dzięki niemu można określić położenie kościoła. Jego posadzka znajduje się 3,5 m n.p.m. Fundamenty kościoła posadowione są w glinie zwałowej, pochodzącej z ostatniej (pomorskiej) fazy zlodowacenia bałtyckiego (ok. 14 tysięcy lat temu). Kościół stoi na niewielkim wzniesieniu, wokół którego są ślady fos. Niegdyś prawdopodobnie, poza funkcją sakralną, miał również znaczenie obronne, a jeszcze wcześniej samo wzgórze było przypuszczalnie pogańskim miejscem kultowym. Wskazują na to znalezione w pobliżu kościoła urny z popiołami.

Architektura[edytuj]

Kościół z zewnątrz
Strona północno-wschodnia
Strona południowo-wschodnia
Wieża

Najstarszą częścią kościoła jest nawa, pochodząca z XV w. Wieża zaś jest młodsza o jedno stulecie (XVI w.). Świątynia przebudowywana była kilkakrotnie, ostatnio w dużym stopniu w 1856 r., kiedy to dobudowano Prezbiterium (od strony wschodniej) i Transept (od strony północnej). Ponadto w 2. połowie XX w. od strony południowej dobudowano zakrystię. Kościół zachował gotycki styl.

Jest murowany z cegły i kamienia polnego, orientowany, jednonawowy na rzucie prostokąta z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, oszkarpowany. We wnętrzu nawy głównej, od strony południowej, widoczne są trzy wnęki o łuku półokrągłym, a od strony północnej - dwie wnęki o łuku ostrym.

Od strony zachodniej stoi dwukondygnacyjna wieża, masywna, pokryta miedzianym, namiotowym dachem. Jej grube mury i wąskie okna wskazują na wcześniejsze również obronne przeznaczenie. W górnej części mury wieży ozdabia ceglany fryz. Nad ozdobnym gotyckim portalem wejściowym w murach wieży znajdują się dwa fragmenty kamieni młyńskich. W murach kościelnych lub obronnych można je znaleźć na Pomorzu Środkowym dość często. Są to kamienie zużyte. Ich umiejscowienie oznaczało szacunek dla chleba. Jako przyrządy dające pośrednio chleb, nie mogły być niszczone lub używane do budowy dróg.

W zewnętrznych murach kościoła występują dość liczne kamienie, nieco obrobione, przedstawiające lub przypominające postacie ludzi lub zwierząt. Z lewej strony wejścia głównego jest wmurowany kamień o ciemnej barwie, który kształtem przypomina siedzącego niedźwiedzia. Stosowanie kamieni w budownictwie sakralnym nie było niczym nadzwyczajnym. Od dawnych czasów kamień miał nie tylko znaczenie artystyczne czy estetyczne, ale także – a często przede wszystkim – społeczne lub polityczne. To symbol trwałości, nieśmiertelności, potęgi i władzy. W religii zaś kamień to znak wielkości, trwałości i majestatu. Wśród kamieni wtopionych w mury mieleńskiego kościoła przeważają granity i gnejsy, zdecydowanie mniej użyto kwarcytów, porfirów, gabra czy pegmatytów. Waga najcięższych głazów dochodzi do jednej tony.

Naukowcy obliczyli masę całej bryły kościoła (bez fundamentów) – oszacowali ją na 2050 ton. Jako ciekawostkę można dodać, że masa świątyni stanowi około ¼ ciężaru wieży Eiffla. W przybliżeniu przyjmuje się, iż na budowę zużyto ok. 390 tysięcy cegieł. Wysokość murowanej wieży kościoła wynosi 13,0 m, zaś wysokość całkowita (od poziomu gruntu do szczytu krzyża) osiąga 25,6 m. Sam krzyż mierzy 1,2 m. Grubość ścian w kruchcie do wysokości 2,4 m wynosi aż 1,7 m, natomiast w nawie głównej – 0,8 m.

Kościół w Mielnie jest przykładem typowego wiejskiego jednonawowego kościoła ceglano-kamiennego, którego myśl architektoniczna i warsztat budowy nawiązują do miejskiej architektury gotyku strefy południowego wybrzeża Bałtyku.

Wnętrze[edytuj]

Wnętrze kościoła
Ołtarz przedsoborowy
Rzeźba Mojżesza w ołtarzu głównym
Rzeźba Eliasza w ołtarzu głównym
Prezbiterium
Nawa główna
Zakrystia

Zabytkowy wystrój kościoła stanowią:

Z ok. 1960 r. pochodzą rzeźby apostołów Piotra i Pawła, umieszczone na bocznych ścianach prezbiterium. W pierwszej dekadzie XXI w. w okna kościoła wstawiono dziewięć nowych witraży. Przedstawiają one wszystkie różańcowe tajemnice światła oraz kilka innych scen biblijnych. W latach 2006-2008 kościół wzbogacił się o metalowe tabernakulum, mosiężne żyrandole i kinkiety oraz nowe elementy drewniane, zdobiące go od wewnątrz: ołtarz przedsoborowy (z figurami Mojżesza i Eliasza - świadków Przemienienia Chrystusa), ołtarz posoborowy, ambonę, sedilia oraz konfesjonały. Jesienią 2008 r. w kościele zamontowano elektryczne organy, podarowane parafii przez rodaków mieszkających w Niemczech. Wystrój wnętrza uzupełniają trzy obrazy (bez wartości zabytkowej): Matka Boska Częstochowska i Jezus Miłosierny (po obu stronach prezbiterium) oraz Matka Boska Nieustającej Pomocy (w zakrystii).

Otoczenie[edytuj]

Otoczenie kościoła
Sezonowy ołtarz polowy
Teren Mszy polowych
Cmentarz parafialny i krzyż misyjny
Plebania
Figura Maryi przy plebanii
Parking kościelny

Przy głównym wejściu do świątyni (od strony zachodniej) znajduje się drewniany krzyż. Stoi on zarazem na parafialnym cmentarzu, na którym ostatniego pochówku dokonano w 2002 r. (pochowano tam wówczas jednego z mieleńskich proboszczów, ks. Franciszka Pacholskiego). Od tamtej pory, jako miejsca grzebalnego, używa się tylko cmentarza komunalnego, położonego ok. 1 km na zachód od świątyni. Również od strony północno-wschodniej kościoła stoi duży drewniany krzyż. Oba krzyże są pamiątką Misji świętych, wygłoszonych w parafii w 1999 r. przez ojców paulinów z Jasnej Góry. Przy transepcie mieści się kamień z pamiątkową tablicą poświęconą pierwszemu proboszczowi Mielna, ks. Kazimierzowi Zielińskiemu.

Przy ścianie południowej kościoła znajduje się plac, na którym odprawiane są Msze święte w sezonie letnim, gdy liczba wiernych, głównie wczasowiczów, przekracza pojemność świątyni.

Około 20 m od świątyni stoi budynek plebanii, a nieco dalej - salka parafialna. W obrębie terenu kościelnego mieści się również parking.

Prace konserwatorskie[edytuj]

Witraże w prezbiterium
Dobry Pasterz, 1904
Święta Rodzina, 1904
Ustanowienie Eucharystii, 2007

W 1960 r. założono na wieży metalowy krzyż i zainstalowano odgromienie. W latach 1979-1981 wykonano nowe miedziane pokrycie dachu nad całym kościołem i wieżą, regotyzowano wnętrze, położono granitową posadzkę, ukształtowano posoborowo prezbiterium, poddano konserwacji zabytkową ambonę oraz zaadaptowano teren przy południowej ścianie kościoła do odprawiania nabożeństw na wolnym powietrzu. W 2003 r. zmieniono system ogrzewania kościoła - założono napromienniki. Wymieniono również instalację elektryczną z aluminiowej na miedzianą. Od tego czasu praca dzwonów jest sterowana komputerowo. Zastosowano także zewnętrzne oświetlenie świątyni, a dla jej ochrony założono system alarmowy. Wiosną 2009 r. przeprowadzono odnowienie zakrystii oraz operację gazowania, której celem było zlikwidowanie szkodnika kołatka, niszczącego elementy drewniane.

Witraże w nawach
Przemienienie Pańskie, 2006
Kroczenie po jeziorze, 2007
Wesele w Kanie Galilejskiej, 2004
Chrzest Chrystusa w Jordanie, 2005
Zmartwychwstanie, 2006
Niewierny Tomasz, 2005
Zesłanie Ducha Świętego, 2005
Głoszenie Królestwa Bożego i wzywanie do nawrócenia, 2006
Z życia kościoła
Szopka bożonarodzeniowa 2006
Msza święta polowa - 50-lecie parafii (24.06.2007)
Bierzmowanie (23.04.2009)

Bibliografia[edytuj]

  • PRACA ZBIOROWA, Kościół w Mielnie jako miejsce kultu i zabytek, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2007
  • SZULTKA Z., Krótki rys historyczny wsi Mielno i jego kościółka, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2007
  • CHOIŃSKI A., SKOCZYLAS J., Osobliwości kościoła pw. Przemienienia Pańskiego w Mielnie, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2007
  • CHĘCIŃSKI J. ks., GRZEJSZCZAK M., Historia parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Mielnie, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2007
  • ADAMKO P. ks., CHĘCIŃSKI J. ks., 50 lat Parafii Rzymskokatolickiej pw. Przemienienia Pańskiego w Mielnie. 1957-2007, Wydawnictwo FENIKS, Koszalin 2007
  • SCHULZ F.C., Die vor- und frühgeschichtliche Besiedlung des Kreises Köslin auf Grund der Ortsnamen, Unser Pommerland 16, 1931
  • OLCZAK J., SIUCHCIŃSKI K., Źródła archeologiczne do studiów nad wczesnośredniowiecznym osadnictwem grodowym na terenie województwa koszalińskiego, Poznań 1968
  • ŁOSIŃSKI W., Osadnictwo plemienne Pomorza (VI-X wiek), Wrocław 1982
  • ŚLĄSKI K., Dzieje ziemi kołobrzeskiej do czasów jej germanizacji, Toruń 1948
  • KUBICKI D. ks., Gotyckie świątynie powiatów koszalińskiego i kołobrzeskiego, Pelplin 2001
  • KOSACKI J.M., KUCHARSKI B., Pomorze Zachodnie, Wydawnictwo Kurpisz, Poznań 2005
  • OBER M., Średniowieczna architektura sakralna zachodniopomorskich wsi i miast - problem związków o odrębności. Sztuka średniowieczna na Pomorzu, Szczecin 1989
  • SZALEWSKA E., SKOCZYLAS J., Kościoły nad jeziorem Gardno, Jantarowe Szlaki, 2002
  • BOŃCZA-BYSTRZYCKI L. ks., Powstanie katolickich ośrodków duszpasterskich w archiprezbiteriacie koszalińskim 1908-1925, w: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie, 2, Koszalin 1993
  • BOŃCZA-BYSTRZYCKI L. ks., Zarys dziejów Kościoła na Pomorzu Zachodnim, w: Schematyzm diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, Koszalin 1998

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]