Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego
w Katowicach
Distinctive emblem for cultural property.svg A-1285/82[1] z 2 lutego 1982[1]
Ilustracja
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Wyznanie protestanckie
Kościół Kościół Ewangelicko-Augsburski
Imię Zmartwychwstania Pańskiego
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego
Ziemia50°15′32,28″N 19°01′37,17″E/50,258967 19,026992
Kościół w 1858 (przed rozbudową)

Ewangelicki Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach − kościół diecezjalny diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP oraz parafialny Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach, zlokalizowany przy ul. Warszawskiej 18.

Wnętrze kościoła

Budowa i rozbudowy[edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowano według projektu Richarda Lucae[3], kamień węgielny pod budowę położono 17 lipca 1856 r., a poświęcenia dokonano 29 września 1858 r. Był to pierwszy murowany kościół w Katowicach.

Kościół został wybudowany w stylu neoromańskim, w odmianie tzw. stylu okrągło-łukowego (niem. Rundbogenstil), zwanego także arkadowym, wywodzącym się z berlińskiego środowiska architektonicznego - jednego z najbardziej twórczych w Europie w XIX w. Łączył on elementy lombardzkiej architektury romańskiej z architekturą bizantyjską i wczesnym renesansem florenckim. Jego cechami charakterystycznymi są okrągło-łukowe okna, halowe wnętrza, wieże na rzucie kwadratu z ośmiobocznymi wieżyczkami, fasady z rozetą. Budową kierował Julius Haase[4].

Kościół był nieduży, przeznaczony dla niewiele ponad 300 wiernych. Wobec szybkiego rozwoju parafii (jak i miasta Katowice) z końcem XIX w., w 1887 r. nastąpiła znaczna rozbudowa. Przedłużono wówczas nawę o 15 m (o połowę), dobudowano dwie wieżyczki od strony wejścia, powiększono organy.

Rozbudowa przyniosła jednak poprawę sytuacji na niedługi czas, zatem zdecydowano się na ponowną, którą przeprowadzono w latach 1899-1902. Dobudowano wówczas dwa skrzydła boczne, transept (według projektu Friedricha Metteganga[5]), zakrystię, wewnątrz zbudowano galerie (pawłacze), a przy organach miejsce dla chóru. Kościół otrzymał wówczas interesującą formę neobarokową, zawierającą elementy wczesnego renesansu i silne akcenty modernistyczne. W tej postaci kościół istnieje do dziś.

Wartościowe witraże w prezbiterium, przedstawiające sceny biblijne, ufundowała w 2. połowie XIX w. rodzina Tiele-Wincklerów. Witraże boczne pochodzą z 1901 r. Cennymi zabytkami w kościele są ponadto zachowana pierwotna ambona obłożona płaskorzeźbami i 41-głosowe organy firmy Sauer z 1922 r., na których odbywają się liczne koncerty. Ołtarz dłuta Artura Cieńciały z Wisły pochodzi z 1949 r. (pierwotny został rozebrany w okresie zarządu kościoła przez Kościół Rzymskokatolicki).

Po ostatniej wojnie[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej, w latach 19451947 kościół został przejęty przez Kościół rzymskokatolicki. Starania parafii ewangelickiej o odzyskanie swego kościoła trwały dwa lata i zakończyły się ostatecznie sukcesem, ale kosztem odstąpienia trzech innych kościołów ewangelickich: w Bytomiu, Siemianowicach Śląskich i Hołdunowie. W 1947 r. kościół powrócił do ewangelików.

W 1997 r. wykonano zewnętrzną iluminację bryły kościoła. W latach 19972000 przeprowadzono jego kompleksowy remont, m.in. oczyszczono fasadę zewnętrzną oraz przywrócono pierwotne malowanie wnętrza.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 30 września 2017; 4 miesiące temu. [dostęp 2011-04-26].
  2. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 194. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  3. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19]
  4. Michał Bulsa, Grzegorz Grzegorek, Beata Witaszczyk: Domy i gmachy Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2013, s. 13. ISBN 978-83-63780-00-5. (pol.)
  5. Architekten und Künstler mit direktem Bezug zu Conrad Wilhelm Hase (1818–1902) (niem.). [dostęp 2017-08-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ewangelicki kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach. 150-lecie poświęcenia kościoła (red. J. Szturc), Wyd. "Głos Życia", Katowice 2008.
  • Parafia ewangelicka Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach, Wyd. "Głos Życia", Katowice 2002.
  • M. Szyszka, Kościół ewangelicko-augsburski w Katowicach – dzieje budowli, [w:] Wkład ewangelików w rozwój Katowic i Górnego Śląska. 150 lat parafii ewangelickiej w Katowicach (red. J. Szturc), Wyd. "Głos Życia", Katowice 2004.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]