Kościół luterański św. Jana w Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Jana Ewangelisty
w Łodzi
Distinctive emblem for cultural property.svg A/116 z dnia 20.01.1971 r.[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Najświętszego Imienia Jezus w Łodzi
Wezwanie św. Jana Ewangelisty
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Kościół św. Jana Ewangelisty
Kościół św. Jana Ewangelisty
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Kościół św. Jana Ewangelisty
Kościół św. Jana Ewangelisty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jana Ewangelisty
Kościół św. Jana Ewangelisty
Ziemia51°45′39,91″N 19°27′49,81″E/51,761086 19,463836
Świątynia luterańska św. Jana Ewangelisty (fot. Bronisław Wilkoszewski, 1896)

Kościół św. Jana w Łodzineoromański zbudowany w latach 1880–1884 jako świątynia luterańska św. Jana Ewangelisty. Był drugim kościołem tego wyznania w Łodzi (po kościele św. Trójcy). Obecnie rzymskokatolicki kościół oo. jezuitów przy ulicy Sienkiewicza 60 w Łodzi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia starań o budowę kościoła sięga 1864 r., kiedy to władze miejskie przekazały na ten cel działkę budowlaną przy ul. Dzikiej (obecnie ul. Sienkiewicza 60), pomiędzy ul. Nawrot a ul. Główną (obecnie al. Piłsudskiego). Problemy w przemyśle włókienniczym, związane z kryzysem lat 60. XIX w., uniemożliwiły jednak szybką realizację tego przedsięwzięcia. Przełomowym momentem było zebranie parafian w połowie lutego 1876 r., na którym Karol Scheibler zadeklarował na rzecz budowy kościoła 50 tys. rubli[2] (stając jednocześnie na czele Komitetu Budowy). Zgodę na budowę otrzymano w 1878 r., w tym czasie koszt wzniesienia świątyni szacowano na 100 tys. rb. Poświęcenie kamienia węgielnego nastąpiło 1 lipca 1880 r. Pracę budowlane prowadziło przedsiębiorstwo Roberta Nestlera, pod okiem architekta Louisa Schreibera, a w końcowej fazie architekta miejskiego Hilarego Majewskiego. Pod koniec prac u podstawy krzyża wieńczącego wieżę wmurowany został dokument z opisem historii obiektu oraz nazwiskami inicjatorów i dobroczyńców budowy. W 1883 r. kościół był gotowy w stanie surowym, aż rok zajęły prace wykończeniowe i dopiero 8 października 1884 r. odbyło się jego uroczyste poświęcenie[3][4]. Konsekracji dokonał biskup Paweł Ewerth, w obecności m.in. gubernatora piotrkowskiego Nikołaja Zinowjewa. Podczas uroczystości przed świątynią i na pobliskich ulicach zgromadziło się około 30 000 wiernych[5]. Pierwszym proboszczem nowo utworzonej parafii przy kościele św. Jana został pastor Wilhelm Piotr Angerstein.

W nowo wybudowanym kościele umieszczono:

Wiosną 1887 r. warszawska spółka Norblin, Bracia Buch i T. Werner wykonała dla kościoła trzy pary pozłacanych lichtarzy oraz pozłacany krzyż w stylu gotycko-romańskim[6].

Po zakończeniu II wojny światowej kościół został zajęty przez zakon jezuitów[7]. W 1950 roku erygowano parafię pw. Najświętszego Imienia Jezus. W 1989 roku opiekujący się parafią jezuici wykupili budynki od Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Może tu w istocie chodzić o warszawską fabrykę kamieni młyńskich Cezarego Skoryny, choć w źródle wydrukowano w fabryce T. Skoryny.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-09-30. [dostęp 2010-05-13].
  2. Po śmierci K. Scheiblera jego zięć E. Herbst w 1884 r. ufundował parkan, a żona Anna Scheibler przeznaczyła 10 tys. rubli na budowę przy kościele szkoły. Cała rodzina Scheiblera – Herbsta przeznaczyła 30 tys. rubli na przyszły dom parafialny. (S. Pytlas, Łódzka burżuazja przemysłowa 1864–1914, Łódź 1994, s. 364).
  3. Krzysztof Stefański, Architektura sakralna Łodzi w okresie przemysłowego rozwoju miasta 1821–1914, Łódź 1995, s. 57–60.
  4. a b Z powodu poświęcenia kościoła ewangelickiego. „Dziennik Łódzki”. Rok I (nr 225), s. 1, 1884-10-08. Zdzisław Kułakowski (red.). Łódź: Zdzisław Kułakowski. ISSN 1898-3111. [dostęp 2015-10-23]. 
  5. Kronika Łódzka. Poświęcenie nowego kościoła ewangelickiego. „Dziennik Łódzki”. Rok I (nr 226), s. 2–3, 1884-10-09. Zdzisław Kułakowski (red.). Łódź: Zdzisław Kułakowski. ISSN 1898-3111. [dostęp 2015-10-23]. 
  6. Kronika Łódzka. Warszawska firma.... „Dziennik Łódzki”. Rok IV (nr 111), s. 2–3, 1887-05-21. Antoni Chomętowski (red.). Łódź: Stefan Kossuth. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-02-23]. 
  7. Ryszard Michalak, Kościoły protestanckie i władze partyjno–państwowe (1945–1956), Warszawa 2002, s. 159.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]