Chrześcijanie św. Tomasza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kościół malabarski)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Kościoły wschodnie
   └ Kościoły indyjskie
Obrządek malabarski

Chrześcijanie św. Tomasza – zbiorcze określenie używane w odniesieniu do chrześcijan w Indiach, którzy należą do Kościołów wschodnich.

Historia[edytuj]

Wspólnoty te uważają za swojego założyciela św. Tomasza. Apostoł ten miał prowadzić swoją misję w Indiach w latach 57-72, a następnie ponieść śmierć męczeńską i zostać pochowanym w Majlapur. Po nim chrystianizację Hindusów mieli kontynuować m.in. Panten z Aleksandrii i Teofil z Konstantynopola.

Chrześcijanie św. Tomasza rozwijając się w izolacji od europejskiego i bliskowschodniego świata chrześcijańskiego nie uczestniczyli w sporach teologicznych jakie opanowały pentarchię. Wiara trwała dzięki sprawowaniu kultu, przestrzeganiu nauki Chrystusa, kanonicznej sukcesji biskupów oraz głębokiemu poszanowaniu do zwyczajów i tradycji (pobożność, mistycyzm).

Chrześcijanie św. Tomasza byli w kontakcie jedynie z przedstawicielami perskiego Kościoła Wschodu. W związku z tym od VI do XVI wieku stanowili wspólnotę uznającą wyłącznie jurysdykcję biskupów doktryny przedefeskiej i duchowe zwierzchnictwo katolikosa-patriarchy Seleucji-Ktezyfonu. Pod wpływem działalności kolonistów i księży portugalskich przybywających do Malabaru Chrześcijanie św. Tomasza zawarli w 1599 roku na synodzie w Diamper unię kościelną ze Stolicą Apostolską.

Uporczywe zwalczanie doktryny nestoriańskiej oraz wykorzenianie malabarskich obyczajów na rzecz obrządku rzymskiego doprowadziły do zdecydowanego sprzeciwu. W 1665, po spaleniu na stosie przysłanego przez kościół koptyjski biskupa, część wyznawców zgromadziła się w Mattancherry, by poprzysiąc odrzucenie zwierzchnictwa papieskiego i powrót do starożytnej tradycji przyjmowania biskupa z jednego z Kościołów wschodnich. Wydarzenie to zostało nazwane koonan kurisu - przysięga pod krzyżem Koonan. Duchowieństwo poprosiło patriarchę syryjskiego o przysłanie do Indii biskupa, do czego doszło dwa lata później. Patriarcha zażądał przyjęcia przez nich przedchalcedońskiej doktryny i rytu antiocheńskiego, przez co Kościoły malankarskie posługują się od tej pory obrządkiem zachodniosyryjskim[1].

Po kolonizacji portugalskiej przyszła kolej na Holendrów i Brytyjczyków. Ci ostatni prowadzili intensywną działalność misyjną, nie ingerując jednak w tradycje malabarskie. Mimo to doszło do kolejnych podziałów w łonie tego Kościoła m.in. na martomitów (reformowanych) czy syromalankarów (katolików). Wielu z dawnych wyznawców Kościoła malabarskiego zasiliło szeregi Kościoła katolickiego obrządku rzymskiego bądź Kościoła anglikańskiego.

Od XVII do XX wieku Chrześcijanie św. Tomasza ulegali kolejnym podziałom przyjmując w zależności od grupy, do której się przyłączali separatyści katolicyzm, monofizytyzm, nestorianizm, anglikanizm bądź ewangelicyzm. Aktualnie największą grupę stanowią wśród nich wierni katolickiego Kościoła Syro-Malabarskiego.

Pochodzenie współczesnych Kościołów od wspólnoty św. Tomasza[edytuj]

Współczesne Kościoły św. Tomasza[edytuj]

Nazwa Wyznanie Ryt Liturgia Zwierzchnik Liczebność
Asyryjski Kościół Wschodu w Indiach przedefeskie chaldejski malabarska Aprem Mooken 30 tys.
Syromalabarski Kościół katolicki katolickie George Alencherry 4,1 mln[2]
Syromalankarski Kościół katolicki antiocheński malankarska Baselios Cleemis Thottunkal 0,5 mln
Malankarski Kościół Ortodoksyjny przedchalcedońskie Baselios Mar Thoma Paulose II 2,5 mln
Niezależny Kościół Malabarski Hasyo Mar Baselios Cyril I 35 tys.
Malankarski Syryjski Kościół Ortodoksyjny Baselios Marthoma Didymos I 80 tys.
Malankarski Kościół Mar Thoma protestanckie anglikański malankarska
reformowana
Joseph Mar Thoma 2 mln
Ewangelicki Kościół Świętego Tomasza ewangelicki C. V. Mathew 100 tys.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Rudolf Fischer-Wollpert, Leksykon papieży, Kraków 2000. s. 142-143. ISBN 83-7006-948-7

Linki zewnętrzne[edytuj]