Religia w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Religia w Krakowie

Kościół katolicki[edytuj | edytuj kod]

Kraków jest siedzibą metropolii krakowskiej, jednej z 14 metropolii obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim.

Kościół katolicki na obszarze Krakowa funkcjonuje w trzech obrządkach (rytach):

  1. łacińskim – ok. 85 parafii (w tym 1 parafia wojskowa), dwa sanktuaria oraz kilka kościołów rektoralnych[1],
  2. bizantyjsko-ukraińskimParafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Krakowie[2]
  3. ormiańskimOrmiańskokatolicka parafia południowa pw. św. Grzegorza Oświeciciela z siedzibą w Gliwicach[3] (msze święte odbywają się w pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca w kościele Bożego Miłosierdzia przy ulicy Smoleńsk[4]).
Lista parafii (według stanu na styczeń 2013)[1]
Kościół parafialny parafii św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od 1000 roku na mocy dekretu papieża Sylwestra II Kraków stał się stolicą nowo powołanej diecezji krakowskiej (jednej z czterech w Polsce). Przez wiele wieków diecezja krakowska ulegała licznym podziałom ze względu na rozbiory Polski (od XI w. Kraków był stolicą Polski i przez wiele wieków drugim po Gnieźnie ośrodkiem kościelnym w Polsce). Należała do: metropolii gnieźnieńskiej (do 1807), metropolii lwowskiej (1807-1818), metropolii warszawskiej (1818-1880), Stolicy Apostolskiej (1880-1925). Od 1925 jest częścią Archidiecezji krakowskiej i Metropolii krakowskiej. W roku 1992 w wyniku zmian podziału administracyjnego kościoła w Polsce nowe granice metropolii objęły – poza archidiecezją krakowską – diecezje bielsko-żywiecką, kielecką i tarnowską.

Obecnie na terenie miasta znajduje się około 135 kościołów rzymskokatolickich, z czego ponad 60 zbudowano w XX wieku[potrzebny przypis].

Tradycjonalizm katolicki[edytuj | edytuj kod]

Starokatolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Obie parafie należą do dekanatu krakowskiego diecezji krakowsko-częstochowskiej[6].

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

Rodzimowierstwo słowiańskie[edytuj | edytuj kod]

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Synagogi w Krakowie.

W Krakowie przed II wojną światową funkcjonowało co najmniej 90 synagog[potrzebny przypis], z czego dzisiaj czynne są 4, ale tylko w synagogach Remu i Izaaka regularnie odbywają się nabożeństwa.

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działają 23 zbory Świadków Jehowy (w tym zbór angielskojęzyczny, zbór języka migowego, zbór rosyjskojęzyczny oraz grupa: chińskojęzyczna, hiszpańskojęzyczna, portugalskojęzyczna oraz ukraińskojęzyczna; według stanu październik 2017)[41]. Spotykają się w sześciu pojedynczych Salach Królestwa i dwóch kompleksach Sal Królestwa:

  • ul. Fatimska 63 (kompleks Sal) – zbory: Kraków–Bieńczyce, Kraków–Na Lotnisku, Kraków–Piastów, Kraków–Rakowice, Kraków–Tysiąclecia, Kraków–Urocze, Kraków–Wzgórza Krzesławickie
  • ul. Kobierzyńska 88A (kompleks Sal) – zbory: Kraków–Podgórze, Kraków–Rosyjski (w tym grupa ukraińskojęzyczna), Kraków–Ruczaj, Kraków–Salwator
  • ul. Libery 20 – zbór Kraków–Prokocim
  • ul. Na Polach 36a – zbory: Kraków–Azory, Kraków–Krowodrza, Kraków–Łobzów
  • ul. Nadzieja 27a – zbór Kraków–Kozłówek, Kraków–Wola Duchacka
  • ul. Poronińska 17 – zbór Kraków–Opatkowice
  • ul. Semperitowców 14 – zbory: Kraków–Angielski (w tym grupa chińskojęzyczna), Kraków–Prądnik–Grzegórzki, Kraków–Migowy, Kraków–Stare Miasto (w tym grupa hiszpańskojęzyczna oraz portugalskojęzyczna)
  • ul. Stare Wiślisko 51A – zbory: Kraków–Stalowe

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1891 roku przybył do Krakowa Charles Taze Russell. Nie doszło wtedy do wygłoszenia publicznego przemówienia – z powodu restrykcji rządowych, niemniej jednak przeprowadził on kilkanaście indywidualnych rozmów religijnych[42]. Hipolit Oleszyński wysłany ze Stanów Zjednoczonych w roku 1911 odwiedził wyznawców w Krakowie. W 1920 roku do Krakowa powrócił z USA Jan Kusina, który szybko zorganizował w tym mieście większą grupkę wyznawców[43]; w roku 1921 powstał zbór, a w sali przy ul. Dunajewskiego 5 regularnie wyświetlano Fotodramę stworzenia. W tym czasie wyznawcy latem spotykali się nad Wisłą lub na Skałkach Twardowskiego. Gdy z emigracji powrócił Badacz Pisma Świętego o nazwisku Winiarz, zakupił w Krakowie dom na salę zebrań[43]. Zarejestrowany zbór miał swoją siedzibę przy ul. Kącik 5 w Podgórzu[44].

W 1923 roku Franciszek Puchała opublikował w Krakowie broszurę Bitwa na niebie. W roku 1936 Sala Królestwa 15-osobowego zboru krakowskiego znajdowała się przy ul. Brackiej[45]. W okresie II wojny światowej krakowscy Świadkowie Jehowy byli osadzani m.in. w więzieniu Montelupich w Krakowie oraz w Auschwitz-Birkenau[46].

W 1947 roku w Krakowie na ogólnokrajowym kongresie w hali Sokół obecnych było 7000 Świadków Jehowy. 22 marca 1951 roku Władysław Sukiennik z Krakowa w procesie warszawskim został wraz z 6 innymi współwyznawcami skazany za prowadzenie działalności religijnej[45]. W pogrzebie Alojzego Prostaka, skatowanego na śmierć przez UB, w roku 1954 wzięło udział ok. 2000 osób, a nad grobem wygłoszono przemówienie dobitnie potępiające sadystyczne metody śledztwa stosowane przez UB[45]. W roku 1954 powstała nielegalna drukarnia publikacji Świadków Jehowy. W następnych dziesięcioleciach – już w czasie zakazu działalności – powstały kolejne zbory – głównie w Nowej Hucie i innych częściach miasta. W roku 1964 organizowano nieoficjalne konwencje, np. jedna z pierwszych w Krakowie odbyła się w ogrodzie współwyznawców[47]. W latach 80. XX wieku władze zezwalały na organizowanie mniejszych zgromadzeń. W kolejnych latach większe kongresy organizowano na krakowskich stadionach, a mniejsze zgromadzenia w halach sportowych. Od 1999 roku krakowscy Świadkowie Jehowy korzystają z Centrum Kongresowego w Sosnowcu.

Klinika Kardiochirurgii w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II pod przewodnictwem prof. Antoniego Dziatkowiaka zainicjowała program Sojusz dla ratowania życia bez użycia krwi, przeznaczony dla osób chcących przejść operację bez przetaczania krwi – głównie dla Świadków Jehowy[48].

Buddyzm[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b Archidiecezja Krakowska: Lista kościołów na terenie Archidiecezji Krakowskiej (pol.). [dostęp 12 stycznia 2013].
  2. Cerkiew Greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Św. w Krakowie – Strona Główna.
  3. Dekret (pol.). [dostęp 1 grudnia 2016].
  4. Sunday Mass in the Krakow Churches.
  5. Kaplice: Kraków. Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X. [dostęp 2016-10-26].
  6. Diecezja Krakowsko-Częstochowska Kościoła Polskokatolickiego w RP.
  7. Prawoslawie w Polsce (wybierz: Administracja / Diecezja Łódzko-Poznańska / Dekanat Krakowski).
  8. Scott Simpson: 4. Only Slavic Gods: Nativeness in Polish Rodzimowierstwo. W: Cosmopolitanism, Nationalism, and Modern Paganism. Kathryn Rountree (red.). Wyd. 1. Nowy Jork: Palgrave Macmillan US, 2017, s. 66. ISBN 978-1-137-57040-6. LCCN 2016960959. (ang.)
  9. Oddziały. Rodzima Wiara - oficjalna strona. [dostęp 2017-09-19].
  10. Ewangelicy w Krakowie.
  11. Kościół Ewangelicko-Reformowany – Agendy kościelne.
  12. Kościół Ewangelicko-Metodystyczny – Kraków, Tarnów.
  13. Ewangeliczny Kościół Metodystyczny - nabożeństwa. metodyzm.pl. [dostęp 2017-04-12].
  14. Zbory – s. 3, www.baptysci.pl.
  15. Zbory – s. 4, www.baptysci.pl.
  16. Zbory: I Zbór w Krakowie, www.baptysci.pl.
  17. Zbory: II Zbór w Krakowie „Wspólnota Podgórze”, www.baptysci.pl.
  18. Zbory: III Zbór w Krakowie „Misja Łaski”, www.baptysci.pl.
  19. Zbory: Placówka Kraków Nowa Huta, www.baptysci.pl.
  20. Zbory – Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w RP.
  21. a b Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Krakowie, adwentysci.krakow.pl.
  22. Kościół Boży w Chrystusie – Zbory i placówki.
  23. Kościół Boży w Chrystusie – Kościoły w Krakowie.
  24. Kościół Boży w Chrystusie – Kraków – Chrystus Królem.
  25. Kościół Boży w Chrystusie – Kraków-Odkupieni.
  26. Kościoły „Misja Łaski” w Polsce i na świecie.
  27. Woj. małopolskie Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej.
  28. Zbory – Kościół Zielonoświątkowy w Polsce.
  29. Kościół Zielonoświątkowy – Zbór “Betlejem” w Krakowie.
  30. Zbór Kraków – Nowa Huta.
  31. Kościół dla Miasta: Kraków. www.koscioldlamiasta.pl. [dostęp 2015-10-09].
  32. Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie.
  33. Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie.
  34. Kościół Chrystusowy w RP (d. WKCh i KZCh) – baza artykułów w SiŻ.
  35. Kościół Chrystusowy w RP (d. Wspólnota Kościołów Chrystusowych).
  36. Słowo i Życie – numer 4 2005, inforamcja z 2005 roku.
  37. Zbory Kościoła Wolnych Chrześcijan w Polsce.
  38. Zbór w Krakowie Zbory Kościoła Wolnych Chrześcijan w Polsce – Zbór w Krakowie.
  39. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie.
  40. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie – kontakt.
  41. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 23 października 2017.
  42. Strażnica”, 1892, s. 1370 (ang.).
  43. a b Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 182.
  44. Krótki zarys historii Zboru Ludu Pana.
  45. a b c Krzysztof Biliński Hiobowie XX wieku, wyd. II, s. 80–83, 113, 248–250 Wydawnictwo A Propos, 2012, ​ISBN 978-83-63306-15-1​.
  46. Aleksandra Matelska „...w miłości nie ma bojaźni” Nazistowskie prześladowania Świadków Jehowy w Polsce, s. 158, 159, Wydawnictwo A Propos, wyd. II, Wrocław 2010, ​ISBN 978-83-61387-19-0​.
  47. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy1 sierpnia 2005, s. 17.
  48. Natalia Adamska-Golińska. Bezkrwawa medycyna. „Menedżer Zdrowia”, s. 58, 8/2010. 
  49. Misja Buddyjska – Trzy Schronienia w Polsce – Ośrodki.
  50. Zen – ośrodki w Polsce.
  51. Ośrodki Bencien w Polsce: Nasze ośrodki miejskie.
  52. Kursy jogi medytacji.
  53. Medytacja Kraków, kursy medytacji Kraków.
  54. Ośrodki Zen w Polsce – Zazen.pl ZEN Mistrza Kaisena.
  55. Kraków – Zazen.pl ZEN Mistrza Kaisena.
  56. Kraków – Wspólnota Buddyjska Triratna.
  57. Kontakt – Wspólnota Buddyjska Triratna.
  58. Ośrodki Buddyzm.pl – Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu.
  59. Kanzeon – Kontakt.
  60. Świecki Ruch Misyjny Epifania.
  61. Świecki Ruch Misyjny Epifania – Kraków.
  62. Wędrówka – Strona główna.
  63. Liga Muzułmańska w RP – Kraków – oddział małopolski, brak podanego adresu.
  64. Kontakt – Wiara Bahá’í w Polsce.
  65. Wiara Bahá'í Kraków – Kraków.
  66. Wiara Bahá'í Kraków.
  67. Zakon Braci Zjednoczenia Energetycznego – Kraków.
  68. Kraków, Na Błonie, Zakon Braci Zjednoczenia Energetycznego – Panorama Firm.
  69. Znajdź na mapie Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich.
  70. Znajdź na mapie Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich – Kraków.