Kościoły i związki wyznaniowe w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kościoły i związki wyznaniowe w Krakowie – lista kościołów i związków wyznaniowych, prowadzących działalność religijną przez swe jednostki organizacyjne, mające siedziby na terenie Krakowa. Lista może być niepełna.

Kościół katolicki[edytuj]

Kraków jest siedzibą metropolii krakowskiej, jednej z 14 metropolii obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim.

Kościół katolicki na obszarze Krakowa funkcjonuje w trzech obrządkach (rytach):

  1. łacińskim – ok. 85 parafii (w tym 1 parafia wojskowa), dwa sanktuaria oraz kilka kościołów rektoralnych[1],
  2. bizantyjsko-ukraińskimParafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Krakowie[2]
  3. ormiańskimOrmiańskokatolicka parafia południowa z siedzibą w Gliwicach[3] (msze święte odbywają się w pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca w kościele Bożego Miłosierdzia przy ulicy Smoleńsk[4]).
Lista parafii (według stanu na styczeń 2013)[1]
Kościół parafialny parafii św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny

Historia. Od 1000 roku na mocy dekretu papieża Sylwestra II Kraków stał się stolicą nowo powołanej diecezji krakowskiej (jednej z czterech w Polsce). Przez wiele wieków diecezja krakowska ulegała licznym podziałom ze względu na rozbiory Polski (od XI w. Kraków był stolicą Polski i przez wiele wieków drugim po Gnieźnie ośrodkiem kościelnym w Polsce). Należała do: metropolii gnieźnieńskiej (do 1807), metropolii lwowskiej (1807-1818), metropolii warszawskiej (1818-1880), Stolicy Apostolskiej (1880-1925). Od 1925 jest częścią Archidiecezji krakowskiej i Metropolii krakowskiej. W roku 1992 w wyniku zmian podziału administracyjnego kościoła w Polsce nowe granice metropolii objęły – poza archidiecezją krakowską – diecezje bielsko-żywiecką, kielecką i tarnowską.

Obecnie na terenie miasta znajduje się około 135 kościołów rzymskokatolickich, z czego ponad 60 zbudowano w XX wieku[potrzebny przypis].

Tradycjonalizm katolicki[edytuj]

Kościoły starokatolickie[edytuj]

Kościoły prawosławne[edytuj]

Kościoły protestanckie[edytuj]

Judaizm[edytuj]

 Osobny artykuł: Synagogi Krakowa.

W Krakowie przed II wojną światową funkcjonowało co najmniej 90 synagog[potrzebny przypis], z czego dzisiaj czynne są 2, ale tylko w synagodze Remuh regularnie odbywają się nabożeństwa.

Świadkowie Jehowy[edytuj]

Na terenie miasta działają 24 zbory Świadków Jehowy (w tym zbór angielskojęzyczny, zbór języka migowego, zbór rosyjskojęzyczny, grupa hiszpańskojęzyczna, grupa ukraińskojęzyczna oraz dwie pilotażowe grupy: chińskojęzyczna oraz portugalskojęzyczna); według stanu na październik 2016)[38]. Spotykają się w siedmiu pojedynczych Salach Królestwa i dwóch kompleksach Sal Królestwa:

  • ul. Fatimska 63 (kompleks Sal) – zbory: Kraków–Bieńczyce, Kraków–Na Lotnisku, Kraków–Piastów, Kraków–Rakowice, Kraków–Tysiąclecia, Kraków–Urocze, Kraków–Wzgórza Krzesławickie
  • ul. Kobierzyńska 88A (kompleks Sal) – zbory: Kraków–Podgórze, Kraków–Rosyjski (w tym grupa ukraińskojęzyczna), Kraków–Ruczaj (w tym grupa hiszpańskojęzyczna), Kraków–Salwator
  • ul. Libery 20 – zbór Kraków–Prokocim
  • ul. Na Polach 36a – zbory: Kraków–Azory, Kraków–Krowodrza, Kraków–Łobzów
  • ul. Nadzieja 27a – zbór Kraków–Kozłówek, Kraków–Wola Duchacka
  • ul. Poronińska 17 – zbór Kraków–Opatkowice
  • ul. Rączna 25A – zbór Kraków–Płaszów
  • ul. Semperitowców 14 – zbory: Kraków–Angielski (w tym pilotażowa grupa chińskojęzyczna oraz portugalskojęzyczna), Kraków–Prądnik–Grzegórzki, Kraków–Migowy, Kraków–Stare Miasto
  • ul. Stare Wiślisko 51A – zbory: Kraków–Stalowe

Historia. W 1891 roku przybył do Krakowa Charles Taze Russell. Nie doszło wtedy do wygłoszenia publicznego przemówienia – z powodu restrykcji rządowych, niemniej jednak przeprowadził on kilkanaście indywidualnych rozmów religijnych[39]. Hipolit Oleszyński wysłany ze USA w roku 1911 odwiedził wyznawców w Krakowie. W 1920 roku do Krakowa powrócił z USA Jan Kusina, który szybko zorganizował w tym mieście większą grupkę wyznawców[40]; w roku 1921 powstał zbór, a w sali przy ul. Dunajewskiego 5 regularnie wyświetlano Fotodramę stworzenia. W tym czasie wyznawcy latem spotykali się nad Wisłą lub na Skałkach Twardowskiego. Gdy z emigracji powrócił niejaki Winiarz, zakupił w Krakowie dom na salę zebrań[40]. Zarejestrowany zbór miał swoją siedzibę przy ul. Kącik 5 w Podgórzu. 26 kwietnia 1921 roku Kusina w czasie działalności kaznodziejskiej w Krakowie został aresztowany, pobity i posądzony o herezję oraz bolszewizm. 11 sierpnia został uniewinniony przez Sąd Okręgowy[41]. W 1923 roku Franciszek Puchała opublikował w Krakowie broszurę Bitwa na niebie. W roku 1936 Sala Królestwa 15-osobowego zboru krakowskiego znajdowała się przy ul. Brackiej[42]. W okresie II wojny światowej krakowscy Świadkowie Jehowy byli osadzani m.in. w więzieniu Montelupich w Krakowie oraz w Auschwitz-Birkenau[43].

W 1947 roku w Krakowie na ogólnokrajowym kongresie w hali Sokół obecnych było 7000 Świadków Jehowy. 22 marca 1951 roku Władysław Sukiennik z Krakowa w procesie warszawskim został wraz z 7 innymi współwyznawcami skazany za prowadzenie działalności religijnej[42]. W pogrzebie Alojza Prostaka skatowanego na śmierć przez UB, w roku 1954 wzięło udział ok. 2000 osób, a nad grobem wygłoszono przemówienie, dobitnie potępiające sadystyczne metody śledztwa stosowane przez UB[42]. W roku 1954 powstała nielegalna drukarnia publikacji Świadków Jehowy. W następnych dziesięcioleciach – już w czasie zakazu działalności – powstały kolejne zbory – głównie w Nowej Hucie i innych częściach miasta. W roku 1964 organizowano nieoficjalne konwencje, np. jedna z pierwszych w Krakowie odbyła się w ogrodzie współwyznawców[44]. W latach 80. XX wieku władze zezwalały na organizowanie mniejszych zgromadzeń. Były one zorganizowane najpierw w hali Korony (1986–1989), a potem Wisły (1990–1998). Kongresy regionalne (okręgowe) odbywały się na początku na stadionie Korony (1983, 1984, 1986, 1987, 1990–1992), raz na stadionie Hutnika (1988), a potem na Stadionie Cracovii (1993–1998, 2011, 2012, 2016) oraz na Stadionie Miejskim (2015). Od 1999 roku krakowscy Świadkowie Jehowy korzystają z Centrum Kongresowego w Sosnowcu. Klinika Kardiochirurgii w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II pod przewodnictwem prof. Antoniego Dziatkowiaka zainicjowała program Sojusz dla ratowania życia bez użycia krwi, adresowany do osób chcących przejść operację bez użycia krwi – głównie dla Świadków Jehowy. W latach 90. XX wieku powstały Sale Królestwa dla 36 zborów. W roku 2012 dokonano reorganizacji zborów (łączono mniejsze).

Buddyzm[edytuj]

Inne[edytuj]

Przypisy

  1. a b Archidiecezja Krakowska: Lista kościołów na terenie Archidiecezji Krakowskiej (pol.). [dostęp 12 stycznia 2013].
  2. Cerkiew Greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Św. w Krakowie – Strona Główna.
  3. „Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie”.
  4. Sunday Mass in the Krakow Churches.
  5. Kaplice: Kraków. Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X. [dostęp 2016-10-26].
  6. Diecezja Krakowsko - Częstochowska Kościoła Polskokatolickiego w RP
  7. Prawoslawie w Polsce (wybierz: Administracja / Diecezja Łódzko-Poznańska / Dekanat Krakowski)
  8. Ewangelicy w Krakowie
  9. Kościół Ewangelicko-Reformowany - Agendy kościelne
  10. Kościół Ewangelicko-Metodystyczny - Kraków, Tarnów
  11. Zbory - str. 3, www.baptysci.pl
  12. Zbory - str. 4, www.baptysci.pl
  13. Zbory: I Zbór w Krakowie, www.baptysci.pl
  14. Zbory: II Zbór w Krakowie "Wspólnota Podgórze", www.baptysci.pl
  15. Zbory: III Zbór w Krakowie "Misja Łaski", www.baptysci.pl
  16. Zbory: Placówka Kraków Nowa Huta, www.baptysci.pl
  17. Zbory - Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w RP
  18. a b Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Krakowie, adwentysci.krakow.pl
  19. Kościół Boży w Chrystusie - Zbory i placówki
  20. Kościół Boży w Chrystusie - Kościoły w Krakowie
  21. Kościół Boży w Chrystusie - Kraków - Chrystus Królem
  22. Kościół Boży w Chrystusie - Kraków-Odkupieni
  23. Kościoły „Misja Łaski” w Polsce i na świecie
  24. – Woj. małopolskie Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
  25. Zbory – Kościół Zielonoświątkowy w Polsce
  26. Kościół Zielonoświątkowy – Zbór “Betlejem” w Krakowie
  27. Zbór Kraków - Nowa Huta
  28. Kościół dla Miasta: Kraków. www.koscioldlamiasta.pl. [dostęp 2015-10-09].
  29. Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie
  30. Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie
  31. Kościół Chrystusowy w RP (d. WKCh i KZCh) - baza artykułów w SiŻ
  32. Kościół Chrystusowy w RP (d. Wspólnota Kościołów Chrystusowych)
  33. Słowo i Życie - numer 4 2005, inforamcja z 2005 roku
  34. Zbory Kościoła Wolnych Chrześcijan w Polsce
  35. Zbór w Krakowie Zbory Kościoła Wolnych Chrześcijan w Polsce – Zbór w Krakowie
  36. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie
  37. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie – kontakt
  38. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 26 października 2016.
  39. Strażnica”, 1892, s. 1370 (ang.)
  40. a b Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 182
  41. Witold Kaszewski Wierni Jehowie. Dzieje Świadków Jehowy w regionie łódzkim Wydawnictwo A Propos, 2011, ss. 26–28 ISBN 978-83-917339-8-1
  42. a b c Krzysztof Biliński Hiobowie XX wieku, wyd. II, ss. 80–83, 113, 248–250 Wydawnictwo A Propos, 2012, ISBN 978-83-63306-15-1
  43. Aleksandra Matelska „...w miłości nie ma bojaźni” Nazistowskie prześladowania Świadków Jehowy w Polsce, ss. 158, 159, Wydawnictwo A Propos, wyd. II, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61387-19-0
  44. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy1 sierpnia 2005, s. 17
  45. Misja Buddyjska — Trzy Schronienia w Polsce – Ośrodki
  46. Zen – ośrodki w Polsce
  47. Ośrodki Bencien w Polsce: Nasze ośrodki miejskie
  48. Kursy jogi medytacji
  49. Medytacja Kraków, kursy medytacji Kraków
  50. Ośrodki Zen w Polsce - Zazen.pl ZEN Mistrza Kaisena
  51. Kraków - Zazen.pl ZEN Mistrza Kaisena
  52. Kraków – Wspólnota Buddyjska Triratna
  53. Kontakt – Wspólnota Buddyjska Triratna
  54. Ośrodki Buddyzm.pl - Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu
  55. Kanzeon - Kontakt
  56. Świecki Ruch Misyjny Epifania
  57. Świecki Ruch Misyjny Epifania – Kraków
  58. Wędrówka – Strona główna
  59. Liga Muzułmańska w RP - Kraków – oddział małopolski, brak podanego adresu
  60. Kontakt - Wiara Bahá’í w Polsce
  61. Wiara Bahá'í Kraków – Kraków
  62. Wiara Bahá'í Kraków
  63. Zakon Braci Zjednoczenia Energetycznego – Kraków
  64. Kraków, Na Błonie, Zakon Braci Zjednoczenia Energetycznego - Panorama Firm
  65. Znajdź na mapie Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
  66. Znajdź na mapie Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich – Kraków