Košťany nad Turcom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Košťany nad Turcom
Ilustracja
Państwo  Słowacja
Kraj  żyliński
Powiat Martin
Starosta Marián Bunganič[1]
Powierzchnia 6,44[2] km²
Wysokość 415[3] m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

1161[3]
180,28 os./km²
Nr kierunkowy 043
Kod pocztowy 038 41
Tablice rejestracyjne MT
Położenie na mapie kraju żylińskiego
Mapa lokalizacyjna kraju żylińskiego
Košťany nad Turcom
Košťany nad Turcom
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Košťany nad Turcom
Košťany nad Turcom
49°01′41″N 18°54′18″E/49,028056 18,905000
Strona internetowa

Košťany nad Turcom (węg. Kostyán) – wieś (obec) w północnej Słowacji, w powiecie Martin, w kraju żylińskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Leży w Kotlinie Turczańskiej, na prawym brzegu Turca, ok. 4 km na południe od Martina. Wschodnim skrajem wsi biegnie droga krajowa nr 65 oraz linia kolejowa VrútkyHorná Štubňa. Na południe od wsi niewielkie lądowisko dla samolotów sportowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Košťanach, notowanych jako villa Coschan pochodzą z 1323 r. Były jedną z wielu w tym rejonie wsi „olejkarsko-szafranickich”: jej mieszkańcy zajmowali się handlem przyprawami (m.in. szafranem) oraz olejkami i różnymi innymi leczniczymi specyfikami domowego wyrobu. Ze swoimi wyrobami docierali m.in. do Holandii, na Litwę i daleko w głąb Rosji. Uprawiali owies, ziemniaki i len, a także drzewa owocowe. Zajmowali się też tkaniem płótna, wyrobem chodników i tłoczeniem oleju lnianego. Po zniesieniu poddaństwa w 1848 r., a zwłaszcza po likwidacji organizacji cechowych w 1872 r., mieszkańcy wsi zajęli się rzemiosłem. Popularna była produkcja wyrobów z drewna (stolarstwo, kołodziejstwo) i wyrobów skórzanych (szewstwo, kożusznictwo, rymarstwo). Po 1875 r., kiedy uruchomiono linię kolejową z Vrútek do Zwolenia (tzw. Kolej Zwoleńska), wielu mieszkańców znalazło pracę na kolei, a w latach międzywojennych – w powstających zakładach przemysłowych Martina. W czasie II wojny wieś odgrywała znaczącą rolę w miejscowym ruchu oporu.

27 czerwca 1887 r. miał miejsce największy pożar w dziejach wsi, kiedy spłonęło 17 domów mieszkalnych i 24 zabudowania gospodarcze. Największa powódź nawiedziła Košťany w dniach 25-26 lipca 1960 r., kiedy to z brzegów wystąpiły Turiec i uchodzący do niego potok Belianka oraz zerwany został most na Turcu z Koštian do Turczańskiego Piotra.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Z zabytków należy wymienić rokokowo-klasycystyczny dwór (kasztel) z II połowy XVIII w., należący w przeszłości do zakonu jezuitów. Aż do lat po II wojnie światowej we wsi zachowało się wiele tradycyjnej, drewnianej zabudowy mieszkalnej, dopiero w ostatnich dziesięcioleciach zastępowanych nowymi, murowanymi domostwami.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-08].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-08].
  3. a b Slovakia: Žilinský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Malá Fatra. Martinské hole. Turistická mapa 1:50 000, 1 wydanie, wyd. VKÚ Harmanec 1993, ​ISBN 80-85510-10-3​;
  • Vavrík Bartolomej i in.: Turiec. Turistický sprievodca. wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1986.