Koźlarz pomarańczowożółty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koźlarz pomarańczowożółty
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj koźlarz
Gatunek koźlarz pomarańczowożółty
Nazwa systematyczna
Leccinum versipelle (Fr. & Hök) Snell
Lloydia 7(1): 58 (1944)
Koźlarz pomarańczowożółty: drugie zdjęcie
Już od początku łuseczki na trzonie są czarniawe

Koźlarz pomarańczowożółty (Leccinum versipelle (Fr. & Hök) Snell) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji: Leccinum, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1835 r. Elias Fries i C.T. Hök, nadając mu nazwę Boletus versipellis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1944 r. Walter Henry Snell, przenosząc go do rodzaju Leccinum[1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983[2]. Gatunek ten posiada około 50 synonimów łacińskich[3]:

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Ceglastopomarańczowy lub pomarańczowożółty. Ma średnicę 5-15 cm, jest poduszeczkowato wypukły, zwykle kosmkowaty i szorstki; na jego brzegu widoczne są błoniaste resztki zwisającej skórki[4].

Rurki

Rurki białawe z odcieniem szarości[4].

Trzon

Ma długość 6-15 cm i grubość 1-3 cm[4]. Powierzchnia biała lub jasnoszara, pokryta drobnymi, czarnymi łuskami, które u starszych okazów brązowieją[5].

Miąższ

Miąższ po przekrojeniu zmienia się na różowo-szaro-fioletowy, a w dolnej części trzonu na zielononiebieskawy. Ta zmiana koloru może także występować u koźlarza czerwonego[4].

Wysyp zarodników

Brązowawy. Zarodniki gładkie, eliptyczno-wrzecionowate, o rozmiarach 13-16 × 4-5 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Opisano jego występowanie w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony. Na północy sięga po północne wybrzeża Półwyspu Skandynawskiego, występuje także na Islandii[7]. W Polsce jest pospolity[5]. Znajduje się na czerwonej liście gatunków zagrożonych w Niemczech i Holandii[2].

Występuje pod brzozami, miejscami licznie, w okresie od czerwca do października. Rośnie wyłącznie pod brzozą lub w bliskim sąsiedztwie tego drzewa[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny: bardzo smaczny, nadaje się zwłaszcza do marynowania, mniej do duszenia z powodu twardego trzonu[4].

Gatunki podobne[edytuj]

Bardzo podobny jest koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum). Najłatwiej rozróżnić go po łuskach na trzonie; koźlarz czerwony ma początkowo łuseczki białawe, później czerwonobrązowe, nigdy jednak nie są czarne. Ma też bardziej intensywny, jaskrawoczerwony kapelusz i rośnie tylko pod osiką. Podobne są także: koźlarz sosnowy (Leccinum vulpinum) i koźlarz świerkowy (Leccinum piceinum)[5]. Gatunki koźlarzy przez grzybiarzy często nie są rozróżniane, ale z użytkowego punktu widzenia nie ma to istotnego znaczenia, gdyż wszystkie są smacznymi grzybami jadalnymi[6].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. a b c d e Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, ISBN 83-7404-513-2
  5. a b c d Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  6. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2015-06-22].