Koźlarz sosnowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koźlarz sosnowy
Koźlarz sosnowy: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj koźlarz
Gatunek koźlarz sosnowy
Nazwa systematyczna
Leccinum vulpinum Watling
Trans. & Proc. Bot. Soc. Edinb. 39(2): 197 (1961)
Koźlarz sosnowy: drugie zdjęcie

Koźlarz sosnowy (Leccinum vulpinum Watling) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Boletus vulpinus (Watling) Hlaváček (1990)
  • Krombholziella vulpina (Watling) Šutara 1982
  • Leccinum aurantiacum var. vulpinum (Watling) Pilát 1966

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnicy 6-10 cm, za młodu półkulisto-wypukły, później poduszkowaty, purpurowobrązowy, z rdzawoczerwonym odcieniem, ale także pomarańczowobrązowy do ceglastoczerwonego[4].

Rurki

Długości 15-25 mm, najpierw białawe do kremowych, później bladoochrowe[4].

Trzon

Długości 7-15 cm i grubości 1,5-4,5 cm, młody często pękaty, później maczugowaty albo cylindryczny, biały, pokryty kosmkami, które są początkowo białawe, potem brązowe, albo czerwonobrązowe, w końcu nawet czarniawe[4].

Miąższ

Biały, w kapeluszu zwykle niezmienny, w trzonie nabiegający purpuroworóżowo, później szarofioletowo[4].

Wysyp zarodników

Brązowy z oliwkowym odcieniem. Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, gładkie, miodowobrązowawe, o wymiarach 13-16 x 4-5 μm, bez pory rostkowej[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Opisano występowanie tego gatunku tylko w Europie i Ameryce Północnej[5]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[6]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Danii i Anglii[2].

Rośnie od lipca do listopada pod różnymi gatunkami sosny, zwłaszcza na wrzosowiskach[2].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny i bardzo smaczny[4]. Przez grzybiarzy bywa mylony z niektórymi innymi gatunkami koźlarzy, z użytkowego punktu widzenia nie ma to jednak większego znaczenia, gdyż wszystkie one są dobrymi grzybami jadalnymi[7]

Gatunki podobne[edytuj]

Przy rozpoznawaniu koźlarza sosnowego należy zwracać uwagę na drzewo towarzyszące, ponieważ podobne gatunki występują pod innymi drzewami: koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum) występuje pod osiką, a koźlarz pomarańczowożółty (Leccinum versipelle) – pod brzozą[8]. Podobny jest także występujący pod świerkiem koźlarz świerkowy (Leccinum piceinum)[7].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. a b c d e f Aurel Dermek: Grzyby znane i mniej znane. Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1988, s. 348. ISBN 83-09-01196-2.
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2015-06-22].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. a b Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  8. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.