Koźmin Wielkopolski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koźmin Wielkopolski
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Ratusz przy Starym Rynku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat krotoszyński
Gmina Koźmin Wielkopolski
Burmistrz Maciej Krzysztof Bratborski
Powierzchnia 5,89[1] km²
Wysokość 135 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

6604[2]
1121,2 os./km²
Strefa numeracyjna 62
Kod pocztowy 63-720
Tablice rejestracyjne PKR
Położenie na mapie gminy Koźmin Wielkopolski
Mapa lokalizacyjna gminy Koźmin Wielkopolski
Koźmin Wielkopolski
Koźmin Wielkopolski
Położenie na mapie powiatu krotoszyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krotoszyńskiego
Koźmin Wielkopolski
Koźmin Wielkopolski
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Koźmin Wielkopolski
Koźmin Wielkopolski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Koźmin Wielkopolski
Koźmin Wielkopolski
Ziemia51°49′39,39″N 17°27′13,83″E/51,827608 17,453842
TERC (TERYT) 3012034
SIMC 0936925
Urząd miejski
Stary Rynek 11
63-720 Koźmin Wielkopolski
Strona internetowa

Koźmin Wielkopolski (do końca 1996 Koźmin[3], niem. Koschmin) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koźmin Wielkopolski.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 6678 mieszkańców[4].

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1318 roku[5], własność kasztelana międzyrzeckiego Andrzeja Górki, około 1580 roku leżało w powiecie pyzdrskim województwa kaliskiego[6]. Koźmin uzyskał prawo składu w 1565 roku[7].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Koźmin Wielkopolski leży w zachodniej części Wysoczyzny Kaliskiej, nad Orlą, w odległości ok. 15 km od Krotoszyna i ok. 40 km od Ostrowa Wielkopolskiego. Krzyżują się tu drogi krajowa i wojewódzka:

oraz linie kolejowe (stacja Koźmin Wielkopolski):

Na terenie miasta oraz przyległych gmin zorganizowana jest komunikacja autobusowa.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przemysł przetwórczy reprezentowany jest przez gałęzie: metalową, drzewną, spożywczą i chemiczną. Międzygminny ośrodek usługowy i handlowy.[potrzebny przypis]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zamek w Koźminie Wlkp

Gród z podgrodziem istniał tu już w XII w., prawa miejskie Koźmin otrzymał pomiędzy 1251 a 1283 r.[9][10] Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Cosmin wymienia we fragmencie „Cosmin opido Polonie” spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis[11].

W 1338 Kazimierz III Wielki darował miasto Maćkowi Borkowicowi, który zbudował w Koźminie zamek. Po upadku wojewody miasto wielokrotnie zmienia właścicieli. W XVI w. był własnością rodu Górków, po nich między innymi Sapiehów. W czasach I Rzeczypospolitej należał do najsilniejszych grodów w Wielkopolsce. W połowie XV w. przez krótki okres był siedzibą sądu ziemskiego[12]. W XVI w. był tu znaczny ośrodek sukienniczy, a w XVII w. znany ośrodek reformacji (w 1561 bracia czescy otworzyli w Koźminie drukarnię).

W czasie zaboru pruskiego Koźmin należał do powiatu Krotoszyn[13]. Według spisu urzędowego z 1837 roku miasto liczyło 3 439 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 362 dymy (domostwa)[13].

W 1875 wybudowano linię kolejową, co przyspieszyło rozwój miasta. W latach 1887–1932 miasto powiatowe (powiat koźmiński). W 1906 miał miejsce w Koźminie strajk dzieci szkolnych. Już w listopadzie 1918 sformowano tu Radę Robotniczo-Żołnierską oraz, po wybuchu powstania wielkopolskiego, kompanię żołnierską. Zakończenie II wojny światowej nastąpiło w Koźminie 23 stycznia 1945. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego. Przed 1875 i od 1999 w powiecie krotoszyńskim.

Miasto zostało wyzwolone spod okupacji hitlerowskiej przez radzieckie jednostki 33 armii 1 Frontu Białoruskiego w walkach toczonych od 23 do 26 stycznia 1945 roku. Dla upamiętnienia poległych wzniesiono obelisk w parku miejskim. Poległych ekshumowano w 1952 roku i przeniesiono do mogił zbiorowych na cmentarzu w Poznaniu - Miłostowie.

W 1995 r. na terenie miasta i gminy odbyło się referendum na podstawie którego Rada Miejska wystąpiła do Szefa Urzędu Rady Ministrów z prośbą o zmianę nazwy. Rozporządzenie Rady Ministrów wydano w dniu 23 grudnia 1996 (Dziennik Ustaw Nr 155, poz. 761 [1]), dzięki czemu przymiotnik Wielkopolski został dodany do nazwy miejscowości 1 stycznia 1997.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Koźmina Wielkopolskiego w 2014 roku[2].


Piramida wieku Kozmin Wielkopolski.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Film prezentujący centrum miasta

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa Koźmiński Klub Sportowy Biały Orzeł Koźmin Wielkopolski, grający w IV lidze, grupie wielkopolskiej południowej.

IKS „Spartakus” klub integracyjny propagujący tenis ziemny na wózkach którego prezesem jest Albin Batycki

Osoby związane z Koźminem[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 3.10.2009].
  2. a b Koźmin Wielkopolski polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  3. Dz.U. z 1996 r. Nr 155, poz. 761
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 104. ISSN 1734-6118. [dostęp 16 lipca 2010].
  5. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 179.
  6. Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 251.
  7. Stan Lewicki, Historja handlu w Polsce na tle przywilejów handlowych : (prawo składu), Warszawa 1920, s.132.
  8. portal Baza Kolejowa
  9. Krótka historia Koźmina Wielkopolskiego, UMiG Koźmin Wielkopolski [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04].
  10. Koźmin Wielkopolski. W: Encyklopedia [on-line]. PWN. [dostęp 2018-01-08].
  11. „Monumenta Poloniae Historica”, Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, „Vita Sanctae Hedwigis”, str. 549
  12. M. Pawlikowski, Sądownictwo ziemskie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012
  13. a b Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 248.
  14. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-08].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]