Kobylniki (powiat poznański)
52°28′24″N 16°43′22″E/52,473333 16,722778
| wieś | |
.jpg) Fragment wsi | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2022) |
734[1] |
| Strefa numeracyjna |
61 |
| Kod pocztowy |
62-090[2] |
| Tablice rejestracyjne |
PZ |
| SIMC |
0594005 |
Położenie na mapie gminy Rokietnica  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu poznańskiego  | |
| 52°28′24″N 16°43′22″E/52,473333 16,722778[3] | |
Kobylniki – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Rokietnica.
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Wieś ma średniowieczną metrykę i notowana była co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1288 (według zachowanej kopii z lat 1601-1602) kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną staropolską nazwą „Cobilniche”, 1293 „Cobilnichy”, 1303 „Kobilniki”, 1424 „Kobylnik”, 1448 „Kobelniki”, 1510 „villa Cobilnyki”, 1580 „Kobelniki” [4][5].
Według językoznawców nazwa pochodzi od staropolskiego apelatywu „Kobylnik” oznaczającego „pasterza stada końskiego”. Liczba mnoga użyta w nazwie oznacza osadę ludności służebnej zajmującej się hodowlą koni[5].
Po rozbiorach Polski pruska administracja urzędowo wprowadziła całkiem nową nazwę niemiecką „Stutendorf”. W XIX wieku stosowano także polską nazwę. W 1883 odnotowano polską nazwę „Kobylniki”. W 1921 polską “Kobylniki” oraz niemiecką „Stutendorf” [5][6].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Początkowo była własnością książęcą należącą do władców wielkopolskich, a później własnością kościelną biskupstwa poznańskiego i dalej kapituły poznańskiej. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1288 leżała w parafii Lusowo [4].
Pierwszy zapis pochodzi ze źródeł kościelnych, z dokumentu wydanego w 1288 w kancelarii biskupa poznańskiego Jana Gerbicza, który dołączył do kościoła parafialnego w Lusowie kolejne wsie, a wśród nich m. in. Kobylniki. W 1293 książę wielkopolski Przemysł II nadał Kobylniki biskupstwu poznańskiemu i obdarzył je immunitetem takim, jaki posiadały stare wsie należące do biskupstwa. W 1303 biskup poznański Andrzej Zaremba w zamian za miasto Buk i przyległą doń wieś Świątników (obecnie to Wielka Wieś) dał kustodii w katedrze poznańskiej wieś Kaczanowo z dziesięciną i 3 łanami wolnymi w Kobylnikach[4].
W 1424 Mikołaj Strzeszek z Łagiewnik Kościelnych oraz Ułanowa w pow. gnieźnieńskim kanonik poznański jako posiadacz wsi kapitulnej Kobylniki toczył proces z wójtem bukowskim Janem Turkowskim oraz jego żoną Małgorzatą, dowodząć, że Jan przemocą wziął w Turkowie, w opłotkach przed wsią, jemu i jego kmieciom 10 koni[4].
W pierwszej połowie XV wieku wieś oraz miejscowy folwark odniosły zniszczenia spowodowane przemarszem wojsk ciągnących na wyprawę wojenną w czasie wojny polsko-krzyżackiej jaka miała miejsce w latach 1431–1435. 6 i 10 lipca 1431 kapituła poznańska postanowiła z tego powodu żeby archidiakon pszczewski Jakub Starszy z Wyganowa w powiecie pyzdrskim, posiadacz wsi Kobylniki, ze względu na straty, jakie w zbożu i innych rzeczach ponieśli kmiecie tej wsi, zapłacił z niej tylko 5 grzywien, oraz zwolnił go od zapłaty dalszych dwóch grzywien. Z tej przyczyny również kapituła zwolniła także dziekana poznańskiego Macieja Dryję z Modliszewa w powiecie gnieźnieńskim od płacenia czynszu przez dwa lata[4].
W 1436 kmiecie z Napachania graniczącego od południa ze wsią Kobylniki toczyli proces sądowy z kanonikiem poznańskim Jarosławem Kąkolewskim z Kąkolewa koło Osiecznej oraz z Januszem Wielickim ze wsi Wielkie, w sąsiedztwie Napachania i Kobylnik. Chłopi dowodzili przed sądem, że od żadnego z nich nie przyjęli roli w Kobylnikach na osiedlenie, lecz orali tam tylko role, jakie wynajęli za pieniądze u Stanisława Przecławskiego[4].
W pierwszej połowie XV wieku z ramienia kapituły poznańskiej majątkiem zarządzał kanonik poznański Jarosław Kąkolewski, któremu zarzucano zaniedbania. W 1443 kapituła katedry poznańskiej uchwaliła, aby jako posiadacz wsi Kobylniki polepszył on stan gospodarczy pod karą pozbawienia go własności, a także aby z sołectwa kobylnickiego, bez względu czy ono wakuje, czy też jest osadzone przez sołtysa, płacił na anniwersarz. Zanotowano również, że jeśli kanonik czuje się zbytnio obciążony obowiązkami powinien zrezygnować z sołectwa kobylnickiego[4].
W 1460 wieś dotknęła katastrofa żywiołowa, odnotowano we wsi gradobicie w wyniku czego kapituła katedry poznańskiej zmniejszyła kmieciom kobylnickim wymiar płaconego czynszu o jednego florena z powodu odniesionych szkód, jakie wyrządził im grad [4].
W 1500 we wsi odnotowano 8 półłanków, sołectwo na 2 półłankach oraz miejscowy folwark. W 1508 miał miejsce pobór podatkowy od 3 półłanków. W 1509 we wsi było 8 półłanków, sołectwo na 2 półłankach, karczma opustoszała, folwark oraz łąki. W 1510 odnotowano 6 łanów osiadłych, dwa łany opuszczone, dwóch zagrodników oraz karczmę. W 1531 8 półłanków, folwark średni, sołectwo na dwóch półłankach, karczmę, łąki oraz gaj. W 1563 pobrano podatki z dwóch łanów oraz od karczmy dorocznej. W 1577 płatnikiem poboru podatkowego była kapituła poznańska. W 1580 w Kobylnikach wsi kapituły poznańskiej pobrano podatki od 8 półłanków oraz od 1/4 łana[4].
Wieś duchowna, własność kapituły katedralnej poznańskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim[7].
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.
Przez wieś przechodzi droga ekspresowa S11.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 493 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 55183.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Chmielewski 1988 ↓, s. 223-225.
- 1 2 3 Rymut 2003 ↓, s. 23-24.
- ↑ Jürgen Frantz, Kreis Posen-West | AGOFF [online], 5 maja 2015 [dostęp 2026-07-05] (niem.).
- ↑ Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 246.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. II (I-Ł) , hasło: „Kobylniki”. Wrocław: Ossolineum, 1988, s. 223-225.
- Kazimierz Rymut: Nazwy Miejscowe Polski. Historia, Pochodzenie, Zmiany, Tom V Ko-Ky, hasła „Kobylniki (1)” znaczenie i „Kobylniki (9)”. Kraków: Polska Akademia Nauk Instytut Języka Polskiego, 2003, s. 23-24. ISBN 83-87623-68-7.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kobylniki, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014.
_COA.svg)