Koczkodan rudoogonowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Koczkodan askanius)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koczkodan rudoogonowy
Cercopithecus ascanius[1]
Audebert, 1799
Koczkodan rudoogonowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina koczkodany
Rodzaj koczkodan
Gatunek koczkodan rudoogonowy
Podgatunki
  • C. a. ascanius (Audebert, 1799)
  • C. a. atrinasus Machado, 1965
  • C. a. katangae Lönnberg, 1919
  • C. a. schmidti Matschie, 1892
  • C. a. whitesidei Thomas, 1909
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Koczkodan rudoogonowy[3], koczkodan askanius[4] (Cercopithecus ascanius) – gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae) występujący w Afryce od Republiki Środkowoafrykańskiej przez Kenię po Zambię i Angolę.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono pięć podgatunków C. ascanius[1][3]:

  • C. ascanius ascaniuskoczkodan rudoogonowy
  • C. ascanius atrinasuskoczkodan czarnonosy
  • C. ascanius katangaekoczkodan katangijski
  • C. ascanius schmidtikoczkodan czarnolicy
  • C. ascanius whitesideikoczkodan kongijski

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Masa ciała wynosi 2-6 kg, samce są cięższe od samic. Średnia długość ciała samca to 46 cm, samicy 38 cm. Głowa czarna, z charakterystycznymi białymi plamami na nosie i policzkach. Reszta ciała brązowo-szaro-czarna. Spód ogona kasztanowy. Młode zwierzęta są szare i nie mają plam na policzkach. Są towarzyskie - często bawią się między sobą a także z innymi gatunkami małp.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Koczkodany prowadzą dzienny tryb życia, najbardziej aktywne są wczesnym rankiem i późnym popołudniem. Żyją w niewielkich grupach składających się zazwyczaj z jednego samca i 11-13 samic. Samice całe życie spędzają w jednym stadzie, samce wędrują, dołączając do różnych grup, a czasem łącząc się w wyłącznie samcze grupy. Terytorium jednego stada wynosi ok. 120 hektarów. Zwierzęta porozumiewają się ze sobą za pomocą dźwięków, zapachów, dotyku, a także języka ciała. Żywią się głównie owocami, dietę uzupełniają liśćmi, kwiatami, pączkami, owadami. Dorosłe osobniki często zbierają jedzenie w policzkach, by móc je potem zjeść z dala od innych małp.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Sezon rozrodczy trwa cały rok, choć najczęściej małpy rozmnażają się od listopada do lutego. Zwierzęta są poligamiczne - jeden samiec parzy się z kilkoma samicami. Po 6-miesięcznej ciąży samica rodzi jedno młode ważące ok. 0,5 kg. Samice osiągają dojrzałość płciową w wieku 4-5 lat, samce - 6 lat. Zwierzęta mogą dożyć 30 lat.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Koczkodany są składnikiem diety wielu drapieżników. Polują na nie szympansy, dzikie koty, wojowniki wspaniałe, węże, a także ludzie. Gatunek nie jest zagrożony wyginięciem, największym zagrożeniem dla niego jest wycinka lasów, a także polowania i trutki wykładane na plantacjach owocowych.

Stosunki z ludźmi[edytuj | edytuj kod]

Koczkodany rudoogonowe są częstymi szkodnikami owocowych plantacji i niszczą dużą część upraw. Są także nosicielami żółtej febry, którą mogą zarazić ludzi. Z drugiej strony stanowią składnik diety Afrykanów, oraz są częstymi zwierzętami laboratoryjnymi pomocnymi przy badaniu różnego typu chorób.

Przypisy

  1. a b Cercopithecus ascanius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Oates, J.F., Hart, J., Groves, C.P. & Butynski, T.M. 2008. Cercopithecus ascanius. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-15]
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 45. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 117. ISBN 83-01-14344-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Cercopithecus ascanius (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 8 kwietnia 2010].