Kodeks Leningradzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kodeks Leningradzki – przykładowa strona

Kodeks Leningradzki (Codex Leningradensis oznaczany B19A lub L) – najstarszy zachowany rękopis zawierający cały tekst Biblii hebrajskiej[1]. Zawiera tekst masorecki i jest podstawą najpopularniejszego wydania tego tekstu – Biblia Hebraica Stuttgartensia (wcześniej trzeciego wydania Biblia Hebraica, a także najnowszego Biblia Hebraica Quinta), a przez to także większości współczesnych tłumaczeń tekstu Starego Testamentu na inne języki.

Historia[edytuj]

Kodeks pochodzi z tradycji sławnej i cenionej rodziny masoreckich skrybów z Tyberiady: Ben Aszer. Jego kolofon zawiera informację, że powstał on w Kairze w 1008 roku n.e. i został skopiowany z wzorca zapisanego przez samego Aarona ben Mosze ben Aszera[2].

Abraham Firkowicz, kolekcjoner manuskryptów, który go zakupił nie podaje nigdzie w swoich zapiskach konkretnego miejsca jego pochodzenia. Został on przywieziony do Odessy w 1838 roku, a w 1863 dalej do Petersburga.

Od połowy XIX wieku Kodeks Leningradzki przechowywany jest w Rosyjskiej Bibliotece Narodowej w Petersburgu (Rosja). Jego nazwa wywodzi się od starej nazwy miasta. W czasie, gdy Ancient Biblical Manuscript Center i West Semitic Research wykonały fotokopię kodeksu (w 1990 roku), nazywało się ono jeszcze Leningrad. Na prośbę samej biblioteki nazwa zostaje zachowana do dziś, by uniknąć ewentualnego zamieszania[3]. W bibliotece został skatalogowany pod nazwą „Firkovich B 19 A”, w wydaniach krytycznych oznaczany zwykle B19A lub literą L.

Jedna ze zdobionych stron Kodeksu Leningradzkiego (folio 474a)

Zawartość[edytuj]

Tekst został zapisany w 3 kolumnach, oprócz Psalmów, Księgi Hioba i Przysłów, gdzie mamy do czynienia z 2 kolumnami. Każdej kolumnie towarzyszy odpowiadająca jej masora. Strony kodeksu mają rozmiary 33 na 28,5 cm, a sam tekst 19,5 na 19 cm[4].

Do tekstu biblijnego dołączone są 2 poematy: na folio 490 (lewa) poemat Mosze ben Aszera, na folio 491 (prawa) poemat Szmuela ben Jaakowa. Teksty te są zapisane mniejszymi literami i czasem bez wokalizacji[5].

Kodeks jest także cudownym dziełem sztuki: 16 stron jest kolorowo ilustrowanych.

Tekst[edytuj]

Fragmentu Kodeksu Leningradzkiego (Wj 15,21-16,3) wraz z widoczną masorą

Tekst masorecki zawarty w kodeksie jest bardzo bliski najstarszemu i uważanemu za najwierniejszy tradycji masoreckiej Kodeksowi z Aleppo[6]. Różni się jednak także od niego w wielu miejscach: zawiera więcej ewidentnych błędów kopistycznych, wokalizacja jest mniej dokładna, a masora czasem jest przeciwna samemu tekstowi[7]. Wiele poprawek zauważalnych w samym tekście było dla niektórych (np. M.H. Goshen-Gottstein, P. Kahle) argumentem za uznawaniem Leningradensis za efekt poprawienia wcześniego manuskyptu (pochodzącego z innej rodziny tekstualnej) według dostępnych później manuskryptów z rodziny Ben Aszer[8].

Współczesne wydania[edytuj]

Leningradensis został pierwszy raz opisany w 1845 roku przez Mosesa Pinnera. W 1935 został wypożyczony na 2 lata dla Uniwersytetu w Leipzig w celu przygotowania przez Paula Kahle jego transkrypcji do 3 wydania Biblia Hebraica. Później kodeks stał się także podstawą Biblia Hebraica Stuttgartensia (1977) oraz Biblia Hebraica Quinta (w trakcie prac).

Pierwsze wydanie facsimile zostało przygotowane przez D.S. Loewingera w 1970 roku. Dyplomatyczną edycję wydał A. Dotan w 1973 roku. Ostatnio kodeks został na nowo sfotografowany przez Ancient Biblical Center z Clermont (CA, USA)[9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Wstęp do Starego Testamentu, red. Ks. Lech Stachowiak, Pallotinum – Poznań 1990, s. 35
  2. E. Würthwein: The Text of the Old Testament. An Introduction to the Biblia Hebraica, Grand Rapids 1995, s. 36-37.
  3. Daniel D. Stuhlman, Librarian's Lobby, The Leningrad Codex, March 1998, data dostępu: 18.04.2016.
  4. Daniel D. Stuhlman, Librarian's Lobby, The Leningrad Codex, March 1998, data dostępu: 18.04.2016.
  5. Daniel D. Stuhlman, Librarian's Lobby, The Leningrad Codex, March 1998, data dostępu: 18.04.2016.
  6. I. Yeivin, Introduction to the Tiberian Masorah, tł. E.J. Revell, Chico (CA) 1980, s. 18.
  7. I. Yeivin, Introduction to the Tiberian Masorah, tł. E.J. Revell, Chico (CA) 1980, s. 18-19.
  8. E. Würthwein: The Text of the Old Testament. An Introduction to the Biblia Hebraica, Grand Rapids 1995, s. 36.
  9. E. Würthwein: The Text of the Old Testament. An Introduction to the Biblia Hebraica, Grand Rapids 1995, s. 36.

Linki zewnętrzne[edytuj]