Kolcomysz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolcomysz
Acomys[1]
I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1838[2]
Przedstawiciel rodzaju – kolcomysz arabska (A. dimidiatus)
Przedstawiciel rodzaju – kolcomysz arabska (A. dimidiatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina myszowate
Podrodzina sztywniaki
Rodzaj kolcomysz
Typ nomenklatoryczny

Mus cahirinus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Kolcomysz[5] (Acomys) – rodzaj ssaka z podrodziny sztywniaków (Deomyinae) w rodzinie myszowatych (Muridae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce, na Półwyspie Arabskim oraz na Krecie i Cyprze[6][5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Myszy te charakteryzują się posiadaniem w normalnej sierści długich, sztywnych włosów, przypominających kolce np. jeża. Gryzonie z rodzaju Acomys wykazują niespotykaną u innych ssaków zdolność do autotomii. U wielu gatunków pochwycony ogon może zostać łatwo oderwany lub pozbawiony skóry, aby umożliwić ucieczkę zwierzęcia. Dwa gatunki (kolcomysz sawannowa i ryftowa) wykazują jeszcze bardziej złożony system obronny: w sytuacji zagrożenia gryzonie te są w stanie odrzucić części skóry. Skóra ulega oderwaniu przy naprężeniu dwudziestokrotnie mniejszym niż u myszy z rodzaju Mus. Kompletna skóra zwierzęcia, wraz z gruczołami i mieszkami włosowymi, odrasta w szybkim tempie[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Acomys: gr. ακη akē – ostry punkt; μυς mus, μυός muos – mysz[8].
  • Acanthomys: gr. ακανθα akantha – kolec, cierń, od ακη akē – ostry punkt; μυς mus, μυός muos – mysz[9]. Gatunek typowy: Mus cahirinus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803.
  • Acosminthus: gr. ακη akē – ostry punkt; σμινθος sminthos – mysz (używane w poezji)[8]. Gatunek typowy: Mus cahirinus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803.
  • Peracomys: gr. περα pera – powyżej, poza; rodzaj Acomys I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1838[10]. Gatunek typowy: Acomys louisae Thomas, 1896.
  • Subacomys: łac. sub – blisko; rodzaj Acomys I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1838[11]. Gatunek typowy: Mus subspinosus Waterhouse, 1838.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Kolcomyszy pochodzą z pustynnych obszarów Afryki. Naukowcy sądzą, że mimo wielu podobieństw do europejskich myszy (Mus), są one bliżej spokrewnione z myszoskoczkami (Gerbillinae). Do rodzaju należą następujące gatunki[5][6]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Acomys, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. I. Geoffroy Saint-Hilaire. Notice sur les Rongeurs épineux désignés par les auteurs sous les noms d’Echimys, Loncheres, Heteromys et Nelomys. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Seconde Série. 10, s. 126, 1838 (fr.). 
  3. R.-P. Lesson: Nouveau Tableau du Règne Animal: Mammifères. Paris: A. Bertrand, 1842, s. 135. (fr.)
  4. C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Cz. 1. Breslau: A. Schulz, 1841, s. 95. (niem.)
  5. a b c W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 257–258. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  6. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Acomys. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2009-11-26]
  7. A.W. Seifert, S.G. Kiama, M.G. Seifert, J.R. Goheen, T.M. Palmer & M. Maden. Skin shedding and tissue regeneration in African spiny mice (Acomys). „Nature”. 489 (7417), s. 561–565, 2012-09-27. DOI: 10.1038/nature11499 (ang.). 
  8. a b Palmer 1904 ↓, s. 75.
  9. Palmer 1904 ↓, s. 73.
  10. a b F. Petter & J. Roche. Remarques préliminaires sur la systematique des Acomys (Rongeurs, Muridae) Peracomys, sous-genre nouveau. „Mammalia”. 45 (3), s. 382, 1981 (fr.). 
  11. a b Ch. Denys, J.-C. Gautun, M. Tranier & V. Volobouev. Evolution of the genus Acomys (Rodentia, Muridae) from dental and chromosomal patterns. „Israel Journal of Zoology”. 40 (2), s. 218, 1994 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Waszyngton: Government Printing Office, 1904, s. 71-718, seria: North American Fauna. (ang.)