Kolcoroślowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolcoroślowate
Ilustracja
Smilax aspera
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd liliowce
Rodzina kolcoroślowate
Nazwa systematyczna
Smilacaceae Vent.
Tabl. Règne Vég. 2: 146. 1799
Typ nomenklatoryczny
Smilax L.[2]

Kolcoroślowate (Smilacaceae Vent.) – rodzina roślin jednoliściennych. Obejmuje w zależności od ujęcia od ok. 255[1] do 320[3] lub 375 gatunków[4], grupowanych w jeden[1], dwa[3][2] lub cztery rodzaje[4]. Występują w strefie międzyzwrotnikowej i w strefie klimatu umiarkowanego na obu półkulach. Największe zróżnicowanie jest w Ameryce Południowej, Afryce i południowo-wschodniej Azji. Występują zarówno w lasach deszczowych jak i w siedliskach suchych[3]. Niektóre gatunki z rodzaju kolcorośl Smilax są jadalne i używane jako lecznicze. Z korzeni niektórych gatunków wytwarza się lek o nazwie sarsaparilla stosowany dawniej w leczeniu kiły[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Najczęściej są to pnącza o długich, ciernistych pędach, rzadziej krzewy, półkrzewy, bardzo rzadko rośliny roczne[3][4]. Pędy są okrągłe na przekroju, pełne. Kłącza z przejrzystym sokiem mlecznym[5].
Liście
Pojedyncze, ogonkowe, skrętoległe (dwurzędowe) lub naprzeciwległe. Z pochwą liściową, często zmodyfikowaną w wąsy czepne[3]. Blaszka z 3–7 wyraźnymi, równoległymi wiązkami przewodzącymi połączonymi nerwacją siateczkowatą. Blaszka na brzegu i na głównych nerwach często kolczasta[3].
Kwiaty
Zwykle jednopłciowe, rzadziej obupłciowe, zebrane w grona lub baldachy wyrastające w kątach liści[4]. Okwiat składa się z dwóch okółków liczących po trzy listki. Listki zielonkawe, białawe lub kremowe z miodnikami u nasady[3]. W kwiatach męskich znajduje się od 3 do 6 (rzadko więcej) pręcików, wolnych lub połączonych. W kwiatach żeńskich zalążnia górna, z trzech lub jednego owocolistka, w komorach pojedyncze, anatropowe zalążki[3].
Owoce
Czerwone lub czarne jagody[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna i relacje filogenetyczne w obrębie liliowców według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Klad siostrzany dla grupy obejmującej rodziny Philesiaceae i Rhipogonaceae. Wchodzi w skład linii rozwojowej obejmującej także liliowate Liliaceae w obrębie rzędu liliowców należącego do jednoliściennych[1].

liliowce


korsjowate Corsiaceae



Campynemataceae






Petermanniaceae




zimowitowate Colchicaceae



krasnolicowate Alstroemeriaceae






melantkowate Melanthiaceae




liliowate Liliaceae




kolcoroślowate Smilacaceae




Philesiaceae



Rhipogonaceae








Pozycja w systemie Reveala z lat 1994-1999

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd Smilacales Lindl., rodzina kolcoroślowate (Smilacaceae Vent.)[6].

Pozycja w innych systemach
Wykaz rodzajów[3]
Rodzaje według Crescent Bloom (system Reveala z lat 1994–1999)[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-10-21].
  2. a b Family: Smilacaceae Vent.. W: U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-10-21].
  3. a b c d e f g h i j k Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 401. ISBN 1-55407-206-9.
  4. a b c d Shahina Ghazanfar: Smilacaceae. W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-10-21].
  5. Smilacaceae Ventenat. W: Monocot Families [on-line]. USDA. [dostęp 2017-10-21].
  6. a b Crescent Bloom: Smilacaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-03].