Kolczatka australijska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolczatka australijska
Tachyglossus aculeatus[1]
(Shaw, 1792)
Kolczatka australijska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo tkankowce właściwe
Nadtyp wtórouste
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada prassaki
Rząd stekowce
Rodzina kolczatkowate
Rodzaj kolczatka
Gatunek kolczatka australijska
Synonimy
  • Echidna aculeata Shaw, 1792
  • Echidna hystrix (Home, 1802)
  • Myrmemophaga aculeata (Shaw, 1792)
  • Ornithorhynchus hysterics
Podgatunki
  • T. a. acanthion (Collett, 1884)
  • T. a. aculeatus (Shaw, 1792)
  • T. a. lawesii Ramsay, 1877
  • T. a. multiaculeatus (W. Rothschild, 1905)
  • T. a. setosus (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
występowanie T. aculeatus z zaznaczonymi podgatunkami

Kolczatka australijska (Tachyglossus aculeatus) – gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych (Tachyglossidae). Stopień jego zagrożenia wyginięciem nie został ustalony, zwierzę o dużych zdolnościach adaptacyjnych. Długość życia w niewoli 49 lat, na wolności zwierzę jest obiektem polowań ludności tubylczej.

Opis 
Zwierzę o krępej budowie, prawie kulistej. W zależności od miejsca występowania samce i samice mogą różnić się wielkością. Bardzo długi ryjek (o kostnej podstawie) zakończony jest małym otworem gębowym. Język bardzo długi (do 18 cm), pokryty lepką śliną, do której przylepiają się owady. Zdobycz miażdżona jest między rogowymi naroślami w jamie ustnej. Łapy silne, przystosowane do kopania, u samców na tylnych kończynach ostrogi do obrony. Ubarwienie: czarne z jasnymi, grubymi kolcami rozłożonymi równomiernie na całej powierzchni grzbietowej, zaś od strony brzucha ma sierść. Wyczuwając niebezpieczeństwo kolczatka podnosi igły na sztorc i zwija się w kulkę.[3]
Rozmiary 
Długość ciała bez ogona: średnio ok. 35 cm
Długość ogona: ogon szczątkowy
Masa ciała: 2 - 7 kg
Biotop 
Kolczatki zamieszkują wiele rodzajów siedlisk: otwarte lasy, sawanny, tereny rolnicze, obszary pustynne i półpustynne, tereny przybrzeżne i górskie.[4]
Pokarm 
mrówki (zwłaszcza gatunek Iridomyrmex detectus), termity, inne bezkręgowce. Kolczatki pokarmu szukają przekopując glebę lub gniazda mrówek i termitów przednimi łapami. Ich odchody zawierają ziemię, z której nie oczyszczają dokładnie swojego pokarmu przed zjedzeniem.
Zachowanie 
Kolczatka prowadzi samotniczy tryb życia. Ma znakomicie rozwinięty węch i słuch, natomiast wzrok ma bardzo słaby. Umie pływać, w warunkach niesprzyjających (chłody) zapada w rodzaj odrętwienia. Rozpoznaje inne kolczatki głównie poprzez węch. Zmniejsza zużycie energii poprzez hibernację zazwyczaj od wczesnej jesieni po późną wiosnę (zmienia się to w zależności od podgatunku, lokalizacji geograficznej i płci). Redukuje temperaturę swojego ciała do ok. 8-10 stopni Celsjusza.[5]
Rozmnażanie 
Ciąża trwa od 21 do 28 dni, samica składa zwykle jedno jajo, które wysiaduje około 10 dni[6]. Niewiele wiadomo o rozmnażaniu kolczatek, są to zwierzęta skryte, a w niewoli praktycznie w ogóle nie prokreują. Występuje jeden okres rozrodczy, a zaloty trwają około 7-37 dni (okres jesienno-zimowy). Przyjęto, że oznaką dojrzałości płciowej kolczatek jest zanik ostrogi, która występuje u młodych do ok. 4-5 roku życia. Podczas okresu godowego zmieniają swój samotniczy tryb życia, samicy towarzyszą średnio 3-4 samce. Zwierzęta tworzą "pociąg" : za samicą, która jest największa, podąża sznur samców. Najdłuższy zaobserwowany "pociąg" składał się z 11 osobników. Kolczatki kojarzą się od lipca do września. Samica paruje się tylko z jednym samcem w jednym sezonie rozrodczym. Prawdopodobnie samice nie rozmnażają się co roku, a frekwencja rozrodu nie jest jeszcze poznana. Jajo, po złożeniu zostaje przeniesione przez samicę z kloaki do torby lęgowej. W tym czasie samica buduje norę lub szuka pożywienia. Młode po 10 dniach zaczynają się wykluwać dzięki zębowi jajowemu. Jeszcze ślepe, kierują się do gruczołów mlekowych, gdzie zlizują mleko matki. Matka umieszcza je w bezpiecznej norze. Ważą wtedy około 180-260 gramów. Pomiędzy karmieniem, młode mogą pozostać w norze same od 5 do 10 dni, podczas gdy matka szuka pożywienia. Młode kolczatki opuszczają norę po około 180-205 dniach (styczeń/luty). [7] Młode osiągają rozmiary dorosłych od 3 do 5 lat.
Występowanie
Występuje w Australii, Tasmanii i na południowym wschodzie Nowej Gwinei. Kolczatka australijska jest najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem stekowców.

Znaczenie dla ekosystemu[edytuj | edytuj kod]

Na suchych zalesionych terenach, we wschodniej części Australii kolczatka wykopuje w ziemi, pod koronami dużych drzew, doły żerne. W 2007 roku opublikowano wyniki badań, w których wpływ obecności dołów żernych na fizyczne, chemiczne i biologiczne właściwości gleby był porównywany w siedmiu miejscach, gdzie każda lokalizacja miała dwa poziomy: poziom powierzchni ziemi i poziom dołu żernego, oraz dwa stanowiska - pod koroną drzewa rosnącego w bliskiej okolicy dołu i na otwartej przestrzeni. W dołach żernych gromadziło się dwa razy więcej ściółki w porównaniu do płaskiej powierzchni. Także ilość ściółki zgromadzonej pod koronami pobliskich drzew była większa niż na otwartej przestrzeni. Poziom przewodnictwa elektrycznego gleby znajdującej się w dole był niższy niż na powierzchni i chociaż stężenie glebowych składników odżywczych było większe pod koroną drzewa, w dole niższe było całkowite stężenie węgla, siarki i azotu. Gleba w dole żernym była wilgotna i bardziej porowata, temperatura była niższa niż na powierzchni, także napowietrzenie gleby było około 30% wyższe w porównaniu z warunkami panującymi na powierzchni. Kolczatki australijskie poprzez wykopywanie dołów żernych tworzą naturalne zbiorniki znacznych zasobów, które poprawiają jakość gleby, co w suchych i zalesionych terenach jest zjawiskiem bardzo pożądanym. Czyni to z kolczatek bardzo ważny element funkcjonalny ekosystemów leśnych w Australii[8]
Kolczatka australijska jest według Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych gatunkiem najmniejszej troski, przede wszystkim ze względu na szeroki zakres tolerancji środowiskowej i występowanie w miejscach chronionych, gdzie nie ma wielu zagrożeń[2].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono pięć podgatunków kolczatki[9], lecz ich pozycja systematyczna jest niejasna[9]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tachyglossus aculeatus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 2,0 2,1 Aplin, K., Dickman, C., Salas, L. & Helgen, K. 2008. Tachyglossus aculeatus. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.1. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-06-20]
  3. Encyklopedia Zwierząt. DEBIT sp.j., s. 294. ISBN 83-7167-441-4.
  4. Aplin, K., C. Dickman, L. Salas, K. Helgen. 2008. Tachyglossus aculeatus. 2008 IUCN Redlist of Threatened Species. Accessed November 15, 2008 at www.iucnredlist.org.
  5. Nicol, S., N. Anderson. Cooling rate and body temperature regulation of hibernating echidnas (Tachyglossus aculeatus). „Journal of Experimental Biology”. 210. s. 586-592. 
  6. M. L. Augee: Short-beaked Echidna, Tachyglossus aculeatus. w: The mammals of Australia. Third Edition. Wyd. 3. Sydney: New Holland Publishing Australia Pty Ltd, 2008, s. 37-39. ISBN 1877069256.
  7. 6. Peggy D. Rismiller and Michael W. McKelvey : Frequency of Breeding and Recruitment in the Short-Beaked Echidna, Tachyglossus aculeatus : Journal of Mammalogy, Vol. 81, No. 1 (Feb., 2000), pp. 1-17
  8. 5. David J. Eldridgea, Anna Mensinga:  Foraging pits of the short-beaked echidna (Tachyglossus aculeatus) as small-scale patches ina semi-arid Australian box woodland:  SoilBiology & Biochemistry 39 (2007) 1055–1065
  9. 9,0 9,1 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Tachyglossus aculeatus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 sierpnia 2010]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]