Kolczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolczyk noszony w uchu

Kolczyk – niewielki, ozdobny przedmiot, część biżuterii noszona w uchu (najczęściej) oraz innych miejscach ciała. Zwykle stworzony z tytanu, stali chirurgicznej, srebra, złota, PTFE lub z bioplastu; spotyka się także artystycznie robione kolczyki kościane lub drewniane. Popularne są również kolczyki zrobione z rogu bawoła azjatyckiego – Bubalus bubalis – są odpowiednikiem ludzkich paznokci czy też włosów, zawierają keratynę, przez co ciało ludzkie je akceptuje i nie wytwarza nieprzyjemnego zapachu[potrzebne źródło].

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Ostatnio coraz częściej można się natknąć na tzw. „tunele” – kolczyki, które wkłada się do ucha robiąc w nim dziurę i rozciągając skórę tak, iż robi się okrągły, szeroki otwór. Tunele mogą mieć różną średnicę – od paru milimetrów po nawet kilkanaście centymetrów.

Kolczyki mogą być noszone przez kobiety i mężczyzn, ale aktualnie są najczęściej spotykane u kobiet. Plastikowe kolczyki z numerami identyfikującymi są używane także do oznakowywania zwierząt hodowlanych.

Kolczyki występowały i występują w wielu kulturach na całym świecie. W niektórych[kto?] z nich nakazywane jest kolczykowanie nowonarodzonych dzieci płci żeńskiej. Jednak przełom XX i XXI przyniósł kolczykom renesans, rozszerzająca się moda na tzw. body piercing zmieniła dla wielu znaczenie kolczyka z ozdoby na poważny element stylu życia[potrzebne źródło]. Aktualnie widoczne jest tworzenie się subkultury ludzi posiadających kolczyki.[przez kogo?]

Sięgając do wczesnych początków rozpowszechniania się mody na kolczyki, można zauważyć jej zalążki już w starożytności. Wtedy jednak na taki luksus, kolczyków wykonanych ze złota lub srebra, mogli sobie pozwolić jedynie bogaci mieszkańcy i dlatego też były one oznaką przynależności do danej grupy społecznej. Dla mniej zamożnych obywateli pozostawały kolczyki wykonane z ptasiego pióra lub kości zwierzęcej.

Kariera tego rodzaju biżuterii rozpoczęła się od przekłuwania uszu.[według kogo?] Dzisiaj kolczykowanie obejmuje wszystkie części ciała, poczynając od nosa po intymne części ciała. Do najpopularniejszych miejsc kolczykowania należą: uszy, nos, pępek, język, wargi i brwi.

Proces kolczykowania nie należy do procesów zbyt bolesnych[potrzebne źródło]. Czas gojenia przekłutych części ciała jest zróżnicowany: od 2–3 tygodni dla przekłuć niegłębokich, do 6–9 tygodni po poważniejszych przekłuciach.[według kogo?] Najlepiej podczas gojenia się miejsca przekłutego stosować octenisept[potrzebne źródło].

Stosunek Kościoła katolickiego do kolczykowania uszu[edytuj | edytuj kod]

W XIII wieku Kościół Katolicki zabronił kolczykowania uszu, w związku z dogmatem, według którego człowiek jest stworzony na obraz Boga i w związku z tym, nikt nie ma prawa ingerować w ten obraz. Po wprowadzeniu powszechnego zakazu, uszy kolczykowali sobie tylko piraci, złodzieje oraz przedstawiciele niższych klas społecznych[1].

Niekorzystne efekty noszenia kolczyków w świetle badań naukowych[edytuj | edytuj kod]

Do najczęstszych powikłań związanych z noszeniem kolczyków zalicza się[2]:

Powikłania towarzyszące noszeniu kolczyków.
Keloid płatka ucha powstały w wyniku piercingu.
Keloid płatka ucha powstały w wyniku piercingu.


Wśród dzisiejszego społeczeństwa tradycyjne kolczyki są codziennym elementem u ludzi, którzy przekłuli sobie wcześniej płatki uszu. Nie mniej przekłute uszy stanowią poważne ryzyko zdrowotne, bowiem w miejscu przekłucia dojść może do infekcji lub rozerwania płatka ucha w razie nieumyślnego zaczepienia kolczyka o inny przedmiot.

(ang. Pierced earrings are commonplace in today’s society for people who have pierced ears. Pierced ears, however, present some health hazards including infection and tearing of the earlobe if the earring should be accidentally snagged.)

— Darlyne J. Bradford[3]

Zarejestrowano zależność pomiędzy wczesnym przekłuwaniem uszu u dziewczynek, a występującym później rozwojem alergii[4][5][6].

Według prof. Ewy Czarnobilskiej (kierownik zespołu prowadzącego badania) główną przyczyną występowania odczynu alergicznego wymienianą przez alergologów jest obecność niklu jako składnika stopów do produkcji kolczyków – przy czym nieistotny jest deklarowany przez producenta rodzaj metalu, z jakiego wykonana jest biżuteria, gdyż nikiel jest standardowym składnikiem[5][6][a].

Objawy alergii widoczne są w postaci wyprysków skórnych. Objaw ten jest często tłumaczony alergią pokarmową (np. na mleko), tymczasem przyczyna leży w kontakcie kolczyka (jonów niklu) z układem immunologicznym[5][6].

Ciekawym jest fakt, iż zaprzestanie noszenia kolczyków przez dziecko nie skutkuje zniknięciem objawów alergii. Układ immunologiczny zapamiętuje obecność jonów niklowych, które przez pewien okres życia występowały we krwi i limfie człowieka. Mimo zaprzestania noszenia kolczyków u dziecka może występować reakcja alergiczna na[5][6]:

  • metalowe części garderoby
  • aparaty ortodontyczne
  • protezy dentystyczne
  • płytki ortopedyczne
  • potrawy gotowane w garnkach z dodatkiem niklu
  • margarynę (nikiel jest katalizatorem uwodorniającym tłuszcze nienasycone)
  • monety (w szczególności jednozłotowe)
  • czekoladę
  • orzechy
  • warzywa strączkowe
  • wino
  • piwo.

W świetle badań alergologicznych na próbie 428 uczniów w wieku 7–8 i 16–17 lat stwierdzono, że[5][6]:

  • u 30% badanych wystąpiła alergia na nikiel
  • alergia występowała częściej u dziewcząt, które miały założone kolczyki we wczesnym dzieciństwie.

Innymi objawami alergii na nikiel są[5][6]:

  • nawracające infekcje
  • ataki astmy
  • przewlekłe zapalenie krtani.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Opisane powyżej zjawisko można zobrazować w warunkach domowych prostym doświadczeniem, gdzie żelazny gwóźdź wbija się w bloczek z żelatyny lub innego biopolimeru. Pod wpływem wilgoci gwóźdź rdzewieje, a ceglasty osad stopniowo dyfunduje do warstw okalających ciało obce. Kolczyk jest takim właśnie gwoździem, choć zamiast z żelaza zrobiony jest z niklu. Nikiel dyfunduje do żywych tkanek – m.in. do tkanki tłuszczowej oraz krwi z porozrywanych naczyń włosowatych. Jest to dyfuzja w skali mikro. Dyfuzja w skali makro zachodzi dzięki mikrokrążeniu – krew nieustannie krążąca w nieuszkodzonych naczyniach włosowatych nasyca się atomami niklu, które rozchodzą się za sprawą krążenia ogólnego po całym ciele. Wydawać by się mogło, iż nikiel jako metal mniej reaktywny od żelaza nie stanowi istotnego zagrożenia, lecz krew otaczająca kolczyk powoduje jego korozję. W kontakcie z H2O powstaje trujący wodorotlenek niklu (II) Ni(OH)2; w kontakcie z jonami wodorowęglanowymi HCO3 i karbaminohemoglobiną HbCO2 powstają trujące: węglan niklu (II) NiCO3 oraz węglan niklu (III) Ni2(CO3)3; zaś w kontakcie z oksyhemoglobiną HbO2 powstają trujące: tlenek niklu (II) NiO, tlenek niklu (III) Ni2O3, tlenek niklu (II,III) Ni3O4 oraz tlenek niklu(IV) NiO2. Do osocza przedostają się również jony Ni2+ oraz Ni3+. Wszystkie te substancje powstają w wyższych stężeniach od stężenia wolnych atomów niklu. Wskutek rozprzestrzenienia się związków niklu może dojść m.in. do wysypki na odległych częściach ciała.

Przypisy

  1. The history of earrings (ang.). jewellerypassion.net. [dostęp 2015-07-18].
  2. Deborah Watson. TORN EARLOBE REPAIR. . 35 (1), s. 187, 2012-02. San Diego, California: University of California San Diego School of Medicine. 
  3. Darlyne J. Bradford: Lobe-pinching earring which simulates piercing earring (US 4538429 A) (ang.). Urząd Patentowy USA, 1985-09-03. [dostęp 2015-07-27].
  4. Szkodliwe kolczyki. fizjoinformator.pl. [dostęp 2015-04-01].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Polscy naukowcy ostrzegają: kolczyki szkodzą dzieciom. tvn24.pl. [dostęp 2015-04-01].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Czarnobilska E., Oblutowicz K., Dyga W., Wsołek-Wnek K., Śpiewak R. Contact hypersensitivity and allergic contact dermatitis among school children and teenagers with eczema. „Contact Dermatitis”. 60 (5), s. 264-269, 2009-05. Kraków: John Wiley & Sons A/S.