Kolegium jezuitów w Kaliszu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolegium jezuitów w Kaliszu
kolegium jezuitów
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. 256/62 z 22 września 1930, 28/A z 12 grudnia 1964, 70/A z 22 lutego 1965[1]
Ilustracja
Budynki byłego kolegium (1858)
Państwo

 I Rzeczpospolita

Miejscowość

Kalisz

Data założenia

1583

Data zamknięcia

1773

Położenie na mapie Polski w 1771 r.
Mapa konturowa Polski w 1771 r., po lewej znajduje się punkt z opisem „Kolegium jezuitów w Kaliszu”
Ziemia51°45′45″N 18°05′33″E/51,762500 18,092500

Kolegium jezuitów w Kaliszu, także kolegium Karnkowskiego (łac. Collegium Karnkovianum) – jezuicka szkoła wyższa działająca w Kaliszu w latach 1583–1773.

Kolegium należało do prowincji polskiej jezuitów, a od 1756 do prowincji wielkopolskiej[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ufundowane w 1583 przez prymasa i arcybiskupa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego, zatwierdzone przywilejem przez króla Stefana Batorego w 1585[3].

Budynek kolegium ocalał od pożaru miasta w 1609, który spalił m.in. kolegiatę Marii Panny, kościół św. Mikołaja i seminarium duchowne. Część uczniów wyjechała w jego wyniku z miasta[4]. W 1652 zaraza, która dotknęła miasto, spowodowała śmierć wielu uczniów i nauczycieli, a kolegium przez pewien czas zaprzestało działalności. W czasie potopu szwedzkiego miasto okupowali Szwedzi. Kolegium rozpuszczono, a w jego budynkach i majątku stacjonowało wojsko[5].

Przez okres jego istnienia urzędowało w nim 58 rektorów[2].

W kolegium filozofię studiował m.in. Kazimierz Łyszczyński, autor traktatu O nieistnieniu Boga (łac. De non existentia Dei), oskarżony o bezbożność (ateizm) i z wyroku sądu sejmowego stracony przez ścięcie i spalenie w 1689 w Warszawie[6].

W 1773, wraz z kasatą zakonu jezuitów, majątek kolegium przeszedł na własność Komisji Edukacji Narodowej[7].

Wykładowcy i absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021, s. 56 [dostęp 2021-03-24].
  2. a b Załęski 1905 ↓, s. 420.
  3. Załęski 1905 ↓, s. 380.
  4. Załęski 1905 ↓, s. 408.
  5. Załęski 1905 ↓, s. 412.
  6. Joanna Podgórska. Spłonął, bo zapalał światło rozumu. „Polityka”. 9 (2796), s. 60–62, 25 lutego 2011. ISSN 0032-3500. 
  7. Załęski 1905 ↓, s. 421–422.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Załęski, Jezuici w Polsce. t. IV. Dzieje 153 kolegiów i domów jezuitów w Polsce, Kraków 1905.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]