Kolejka (zbiorowość)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolejka do sklepu (tu: papierniczego, prawdopodobnie po papier toaletowy) w czasach PRL
Kolejki do autobusów w Warszawie, lata 60. XX wieku
Kolejka turystów przed Kaplicą Czaszek w Kudowie-Zdroju

Kolejka – grupa ludzi czekających na coś[1].

Niektóre instytucje publiczne prowadzą w sposób sformalizowany oficjalne kolejki oczekujących na dane limitowane świadczenie – np. kolejki mieszkaniowe w urzędach gminy, kolejki oczekujących na świadczenia zdrowotne finansowane przez NFZ.

W Wielkiej Brytanii kolejki tworzą się na przystankach autobusowych podczas oczekiwania na autobus. Wiąże się to z faktem, że pasażerowie wpuszczani są tylko przednimi drzwiami, a kolejność w kolejce może mieć wpływ na wpuszczenie do autobusu (zdarza się, że kierowca nie wpuszcza całej kolejki do autobusu, gdy uzna, że w środku jest już za dużo osób).

Automaty kolejkowe[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na częste spory i nieścisłości co do kolejności obsługi petenta/klienta coraz powszechniej stosowane są automaty kolejkowe, gdzie o kolejności obsługi decyduje nadany przez automat przy wejściu numer. W przypadku obsługi wielostanowiskowej, przy kolejnych stanowiskach podawany jest kolejny numer klienta/petenta, który może być teraz obsłużony. Urządzenia te często stosowane są w urzędach czy na pocztach.

Kolejki w czasach PRL[edytuj | edytuj kod]

Kolejka w znaczeniu opisywanym powyżej była nieodłącznym atrybutem codzienności w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL). Kryzys gospodarczy i braki w zaopatrzeniu sprawiały, że tam, gdzie pojawiał się potrzebny towar ustawiała się kolejka ludzi chętnych do zakupu. Kolejki te przyjmowały rozmiary niespotykane po tym okresie. W szczególności do historii przeszły kolejki do zakupu mięsa czy wędlin. Tego typu kolejki formowały się często nawet przed dostawą pożądanego towaru. Niejednokrotnie oczekiwanie w kolejkach miało dramatyczny przebieg. W zatłoczonych sklepach, po długich godzinach oczekiwania zmęczeni i rozdrażnieni ludzie mogli popadać w konflikty, dochodziło czasem do przepychanek, awantur, mimowolnego lub świadomego wybijania szyby przez napierający tłum. W skrajnych wypadkach interweniowała milicja.

W wyniku powszechności zjawiska wykształciły się formy pomagające w organizacji:

  • Lista kolejkowa – pomagająca w utrzymaniu porządku kolejki w przypadku, gdy termin udostępnienia dobra był przewidywany na czas dłuższy niż kilka godzin (np. dostawa towaru, na ogół przemysłowego w rodzaju sprzętu AGD czy mebli, miała nastąpić za kilka dni). Kolejność osób w kolejce była zapisywana, a każda taka osoba miała obowiązek stawić się o określonej godzinie i podczas odczytywania listy zgłosić swoją obecność. Niestawienie się powodowało wykreślenie z listy. Terminy obowiązkowej obecności zależały od długości oczekiwania – w przypadku okresu kilkudniowego było to na ogół 3-4 razy na dobę. Szczegóły zasad danej listy kolejkowej były ustalane w drodze konsensusu wśród osób, które zapoczątkowywały listę.
  • Komitet kolejkowy – grupa osób pilnujących kolejności kolejki, nieodzowna w przypadku powstania listy kolejkowej. Komitet kolejkowy informował o istnieniu listy te osoby, które pojawiały się po jej zapoczątkowaniu, zapisywał na nią i był odpowiedzialny za sprawdzanie obecności.
  • Rezerwacja miejsca.

W swoistych „kolejkach” (nie polegających jednak na fizycznym oczekiwaniu w jednym miejscu) mieszkaniowych oczekiwano nawet powyżej 20 lat, również wieloletnie były okresy oczekiwania na instalację telefonu.

Kolejka w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Różnego typu formy kolejek prezentowane były w wielu filmach Stanisława Barei, m.in. w Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz czy w serialu Alternatywy 4. Motyw kolejki wykorzystany został także w kilku surrealistycznych skeczach Latającego cyrku Monty Pythona.

Motyw kolejki stał się inspiracją do piosenki „Psalm stojących w kolejce” z tekstem Ernesta Brylla (w wykonaniu Krystyny Prońko) oraz do gry planszowej Instytutu Pamięci NarodowejKolejka”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]