Kolorado (stan)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: Kolorado.
Kolorado
State of Colorado
stan
38. stan od 1 sierpnia 1876
ilustracja
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Nil sine numine
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Denver
Kod ISO 3166-2 US-CO
Gubernator John Hickenlooper (D)
Powierzchnia 269 837 km²
Populacja (2000)
• liczba ludności

4 301 261
• gęstość 16,01 os./km²
Strefa czasowa UTC-7:00
UTC-6:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku

Kolorado (ang. Colorado, wym. /kɒləˈrɑːdoʊ/ i) – stan w środkowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych.

Na północy graniczy z Wyoming i Nebraską, na wschodzie z Kansas, na południu z Oklahomą i Nowym Meksykiem, a na zachodzie z Utah. Kolorado jest jednym z trzech stanów USA niemających naturalnych granic. Wyznaczają je: długość i szerokość geograficzna, a tym samym Kolorado ma kształt czworoboku. Nazwa terytorium, a następnie stanu pochodzi od nazwy rzeki Kolorado, której hiszpańska nazwa brzmi – Rio Colorado[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie ziemie tego regionu były zamieszkiwane przez Indian, którzy przybyli do Kolorado wraz z końcem epoki lodowcowej. Na początku XVIII wieku tereny dzisiejszego stanu Kolorado zostały opanowane przez Hiszpanów. Najstarsze artefakty należące od pierwszych Indian datowane są na 11 200 lat p.n.e. W 1803 roku północno-wschodnia część dzisiejszego stanu została zakupiona od Francji, jako część francuskiej Luizjany. W 1848 roku południowa i zachodnia część stała się terytorium Stanów Zjednoczonych po wojnie amerykańsko-meksykańskiej. W roku 1858 odkryto złoża złota. W latach 18641870 miały miejsce wojny z Indianami.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Kolorado jest wyżynno-górzystym stanem którego średnia wysokość nad poziomem morza przekracza 2000 m. Jest też jedynym stanem którego cała powierzchnia leży powyżej 1000 m n.p.m. Trzy czwarte powierzchni stanu to tereny wyżynne i wybitnie górzyste, obszary te leżą powyżej 1500-2000 m n.p.m. Jedynie wschodnia część jest płaska. Najwyższy szczyt Kolorado – Mount Elbert wznosi się na 4399 m n.p.m. Zachodnią część stanu zajmują Góry Skaliste i Wyżyna Kolorado, wschodnią – obszar Wielkich Równin.

Kolorado znajduje się w strefie klimatu podzwrotnikowego kontynentalnego suchego z dużymi różnicami temperatur dnia i nocy. W górach występuje wielopiętrowość klimatyczna. Opady są niskie i wynoszą średnio od 380 do 630 mm rocznie. Wyższe opady występują w górach. Warto tu jednak zwrócić uwagę na lokalne różnice związane z ukształtowaniem terenu, gdzie górskie doliny są miejscami relatywnie suchymi. Zimy w Kolorado są śnieżne i mroźne. Lata zaś, z pominięciem obszarów górskich są gorące i suche. W zachodniej części stanu temperatury wynoszą od 16 °C do 21 °C latem, choć mogą być wyższe (zależy to od wysokości nad poziomem morza i miejsca). W wysokich partiach gór panuje alpejski klimat i wręcz arktyczny klimat co jest związane ze znacznymi wysokościami (powyżej 3000 m n.p.m.). Wschodnia część Kolorado cechuje się ekstremami termicznymi, gdzie zimą średnie wartości termiczne wynoszą kilka stopni poniżej zera, ale mogą obniżyć się do wartości od 18 °C do -23 °C. Lata są upalne, powyżej 30 °C, temperatury rzędu 35-38 °C nie należą do rzadkości. Taki rozkład temperatur jest związany jest z rzeźbą terenu Ameryki Północnej, co wiąże się z napływem mas powietrza- mroźnych, arktycznych zimą i gorących zwrotnikowych latem. Najwyższą temperaturę w Kolorado zanotowano 11 lipca 1888 roku i wynosiła ona 48 °C. Najniższa zanotowana temperatura miała miejsce 1 lutego 1985 roku i wynosiła -52 °C.[2][3][4]

Ze stanu Kolorado, a dokładnie z wysokiego pasma Gór Skalistych wypływają większe rzeki Stanów Zjednoczonycch. Są to oczywiście Rio Colorado czyli Kolorado i Rio Grande i liczne dopływy Missisipi jak rzeka Arkansas. Tym samym stan Kolorado należy do dwóch zlewisk: Oceanu Spokojnego i Zatoki Meksykańskiej (Ocean Atlantycki). W górach liczne są polodowcowe jeziora.

Roślinność zróżnicowana ze względu na rzeźbę terenu. W górach rosną lasy iglaste i wysokogórskie łąki, zaś na wschodzie suche prerie, w większości zastąpione przez pola uprawne i łąki. W południowo-zachodniej części stanu występują obszary półpustynne.

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

  • Dewiza: Nil sine numine (Nic bez opatrzności Boskiej)
  • Przydomek: The Centennial State
  • Znaczenie przydomku: Stan Stulecia
  • Symbole:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 2005 Kolorado zamieszkiwało 4 665 177 osób. Przyrost naturalny wyniósł 205 321 osób, a migracyjny 47 740. Około 5-6% mieszkańców stanu Kolorado, to osoby przebywające nielegalnie, a 20% populacji tego stanu to Latynosi. Spora część osób latynoskiego pochodzenia posługuje się wyłącznie językiem hiszpańskim, nie znając języka angielskiego[5].

Podział rasowo-etniczny[edytuj | edytuj kod]

Religie[edytuj | edytuj kod]

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku, były[7]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Produkt krajowy brutto Kolorado w 2015 roku osiągnął wartość 288,8 mld USD[8], co uplasowało stan na 19. miejscu w Stanach Zjednoczonych[8]. Roczny wzrost PKB w 2016 roku wyniósł 2,0%, co było wartością ponad przeciętną w Stanach Zjednoczonych (średnia dla wszystkich stanów w 2016 roku wyniosła 1,5%)[9]. W przeliczeniu na głowę mieszkańca w 2016 roku PKB wyniósł 52 975 USD co uplasowało stan na 16. miejscu spośród amerykańskich stanów (średnia krajowa w 2016 wyniosła 50 577USD)[10].

Przemysł i bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

Wiele firm i przedsiębiorstw ma w stanie Kolorado swe siedziby, a najbardziej znane z nich są podane w poniższej tabeli. Główne uprawy rolne to: kukurydza, pszenica, buraki cukrowe, jęczmień, ziemniaki, jabłka, brzoskwinie. Można tu też znaleźć wielkie hodowle bydła, owiec, i drobiu. Wydobywa się też uran i molibden.

Największe przedsiębiorstwa mające siedzibę w Kolorado Gałąź przemysłu
Quark Inc. komputerowy
J.D. Edwards komputerowy
Janus Capital Group usługi inwestycyjne
RE/MAX nieruchomości
EchoStar Communications Corporation elektroniczny, komunikacyjny
Newmont Mining wydobywczy, górnictwo
Coors Brewing Company browarnictwo
Vail Resorts wyciągi narciarskie
Aspen Skiing Company wyciągi narciarskie

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Colorado Department of Personnel & Administration (DPA) Division of Information Technologies (DoIT)". Colorado.gov. Retrieved 2010-10-24.
  2. DRI.edu Western Regional Climate Center. Retrieved October 24, 2006.
  3. Record Highest Temperatures by State. National Climatic Data Center, January 1, 2004., 2007-01-11. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-23)].
  4. "Record Lowest Temperatures by State" (PDF) Climatic Data Center January 1, 2004. Retrieved January 11, 2007.
  5. talking about Colorado in "nada" Elcastellano.org. 2007-06-30.Retrieved 2010-07-30.
  6. Religious Affi liation by State in the U.S str.100.
  7. thearda.com
  8. a b Lam Cao and Robert P. Tate: Gross Domestic Product by State, Annual Statistics for (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-30].
  9. Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2016 (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-30].
  10. Per capita Real Gross Domestic Product (GDP) of the United States in 2016, by state (ang.). The Statistics Portal. [dostęp 2017-10-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 1997 ​ISBN 83-85909-20-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]