Komitet Helsiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komitet Helsiński w Polsce – niezależna inicjatywa obywatelska, powołana jesienią 1982 do kontroli przestrzegania praw człowieka i wolności gwarantowanych w przyjętych przez PRL umowach międzynarodowych w podpisanym w 1975 w Helsinkach akcie końcowym KBWE.

Działalność[edytuj]

Jego współpracownicy rejestrowali przypadki łamania praw człowieka przez władze komunistyczne, na podstawie czego powstawały raporty na temat praworządności i przestrzegania w PRL norm międzynarodowych, sporządzane na potrzeby instytucji i organizacji międzynarodowych, takich jak np. Komisja Praw Człowieka ONZ, czy Międzynarodowa Organizacja Pracy. W styczniu 1983 powstał raport Prawa człowieka i obywatela w PRL (13.XII.1981 – 31.XII.1982), przemycony na Zachód i przedstawiony delegacjom rządowym uczestniczącym w Konferencji Madryckiej KBWE. W początkowym okresie Komitet działał w podziemiu. Jawną działalność podjął poczynając od oświadczenia o ujawnieniu z 24 lipca 1988. Od momentu założenia w 1989 Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka Komitet pełni przede wszystkim rolę jej rady programowej, występuje też do organów władzy publicznej i wydaje oświadczenia w kwestiach praw człowieka.

W 2016 Komitet zajął stanowisko w sprawie kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego, m.in. krytykując uchwaloną 22 lipca 2016 z inicjatywy Prawa i Sprawiedliwości ustawę o TK. W ocenie Komitetu ustawa „jest sprzeniewierzeniem się zasadzie trójpodziału władzy i otwiera drogę do nieskrępowanej konstytucją dyktatury większości parlamentarnej”[1].

Członkowie[edytuj]

Członkami Komitetu Helsińskiego byli m.in. jego założyciele Stefan Starczewski[2], Jarosław Kaczyński, Marek Nowicki i Marek Antoni Nowicki oraz Jerzy Ciemniewski, Piotr Ł. J. Andrzejewski, Janina Zakrzewska, Janusz Grzelak, Halina Bortnowska, Andrzej Stelmachowski, Zofia Wasilkowska, Jan Rosner, Tadeusz Zieliński, Danuta Przywara. W okresie działalności podziemnej, z Komitetem współpracowali m.in. Alina Trębacka, Bogdan Ofierski, Elżbieta Petrajtis O'Neill i Adam Romaniuk. Przedstawicielami Komitetu Helsińskiego za granicą w okresie jego podziemnej działalności byli w różnym czasie Bohdan Cywiński, Jakub Karpiński, Eugeniusz Smolar, Jan Zielonka.

Zbigniew Romaszewski był szefem Komisji Helsińskiej KSS KOR, a w latach 80. współpracował z Komitetem Helsińskim w Polsce.

W 2016 Komitet składa się z następujących osób: Teresa Bogucka, Halina Bortnowska, Jerzy Ciemniewski, Janusz Grzelak, Jacek Kurczewski, Ewa Łętowska, Wojciech Maziarski, Michał Nawrocki, Marek Antoni Nowicki, Danuta Przywara[3].

Przypisy

  1. Nowa ustawa o TK otwiera drogę do dyktatury – stanowisko Komitetu Helsińskiego i HFPC. rp.pl, 22 lipca 2016. [dostęp 2016-07-22].
  2. „Helsinki Committee in Poland”, www.humanrightshouse.org.
  3. Stanowisko. hfhr.pl, 22 lipca 2016. [dostęp 2016-07-22].

Bibliografia[edytuj]

  • Prawa człowieka i obywatela w PRL (13.XII.1981 – 31.XII.1982), Instytut Literacki, Paryż 1983.
  • Archiwum Komitetu Helsińskiego w Polsce, Warszawa 1984.