Komornicy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komornicy
Autor Władysław Orkan
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania  Polska
Język polski
Data wydania 1900

Komornicy – pierwsza powieść Władysława Orkana, polskiego twórcy młodopolskiego. Nie była jednak zaliczana do nurtu pisarstwa modernistycznego ze względu na styl i problematykę swoich dzieł. Koniec pisania książki nastąpił w Porębie Wielkiej w listopadzie 1898 roku[1]. Dzieło ukazało się w postaci książkowej w roku 1900.

Utwór odnosi się do czasów współczesnych Władysławowi Orkanowi, a więc do pierwszych lat XX wieku. Akcja Komorników dzieje się na południu Polski, w realistycznej wsi Koninki (obok rodzinnej wsi Orkana).

Problematyka[edytuj | edytuj kod]

Utwór jest swoistą mikroanalizą środowiska wiejskiego, rozgrywających się w nim konfliktów i dramatów. Jest to tematyka już dobrze znana, chociażby z epoki pozytywistycznej, jak i młodopolskiej, jednak w tym przypadku autor daje nam nowe ujęcie zagadnienia. Spojrzenie na problematykę mamy tutaj zdecydowanie od wewnątrz, z pozycji mieszkańca wsi. Orkan ukazuje nam rozwarstwienie klasowe, przyczyny nędzy i próby naprawy stosunków rolnych. Trzeba powiedzieć, że Komornicy stanowią swego rodzaju szkic do portretu wsi przedstawionego w powieści W roztokach. Orkan opiera się w dużym stopniu na rzeczywistości realnej. Zarówno miejsce akcji, położona obok rodzinnej Poręby wieś Koninki, inne szczegóły topograficzne, jak i wzięte z życia postacie bogatego Chyby Złydaszka i komornicy Margośki, wokół których ogniskują się główne wątki, nadają powieści znamię autentyzmu[2].

Jest tutaj dużo drastycznych scen, jak np. przybycie syna do domu i zastanie tam trupa matki, która zmarła z wycieńczenia i z głodu. Jest to niewątpliwie obraz typowo naturalistyczny. Brak w powieści jakiegokolwiek komentarza autorskiego, Orkan oddaje głos przede wszystkim przedstawianym faktom, zdarzeniom i postaciom. Z tym elementów jasno można odczytać stanowisko autora. Widzimy dzięki temu w jakich rejonach ludzkiego życia sam widzi powstawanie zła i istotę jego tragizmu. Konflikt widzimy tutaj przede wszystkim pomiędzy nędzną egzystencją a wytwarzającym je "zasiedziałym porządkiem życia zbiorowego".

Krytyka literacka[edytuj | edytuj kod]

Pozytywna[edytuj | edytuj kod]

  • wielostronny i bardzo urozmaicony obraz różnych warstw społeczeństwa chłopskiego (Drogoszewski),
  • stwierdzenie, że autor legitymuje się gruntowną znajomością psychiki chłopskiej (Galle),

Negatywna[edytuj | edytuj kod]

  • ponury koloryt powieści,
  • pesymistyczny ton,
  • akcentowanie głównie problemu nędzy, krzywdy ludzkiej.

Jednak wszyscy przyznali jednogłośnie, że utwór to widoczny postęp w twórczości Orkana.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W. Orkan Komornicy i opowiadania wybrane, oprac. Bolesław Faron, Warszawa 1975, s. 132.
  2. Bolesław Faron, Posłowie [do:] Władysław..., dz. cyt., s.265.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Faron B., Władysław Orkan, Kraków 2004.
  • Orkan W., Komornicy i opowiadania wybrane, oprac. B. Faron, Warszawa 1975.