Komosa strzałkowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Komosa strzałkowata
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina szarłatowate
Rodzaj komosa
Gatunek komosa strzałkowata
Nazwa systematyczna
Chenopodium bonus-henricus L.
Sp. pl. 1:218. 1753[2]
Pokrój

Komosa strzałkowata (Chenopodium bonus-henricus L., właśc. Blitum bonus-henricus (L.) Rchb.[3]) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny szarłatowatych, w dawniejszych ujęciach do osobno wyodrębnianej rodziny komosowatych. Zwyczajowo nazywana bywa mączyńcem. Pochodzi z Europy, ale jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się także gdzieniegdzie w innych rejonach świata[4]. W Polsce jest rzadki, występuje na całym obszarze, ale najliczniej w zachodniej części kraju. Status gatunku we florze Polski: archeofit[5].

Morfologia[edytuj]

Łodyga
Stosunkowo gruba, wzniesiona i rozgałęziająca się, o wysokości 15 – 60 cm.
Liście
Stosunkowo duże, długoogonkowe liście są trójkątnie oszczepowate, na końcu zaostrzone. Są całobrzegie i faliste, trochę lepkie i pokryte mączystym nalotem.
Kwiaty
Kwiatostan złożony, wyrastający w kątach liści. Drobne, zielonawe kwiaty, wyrastają w kłębikach, które z kolei tworzą kłosokształtne kwiatostany. Zewnętrzne kwiaty w kłębikach są 3 – 4-dzielne, ich słupki są spłaszczone z boków, czasami brak pręcików. Kwiaty wewnętrzne są 5-dzielne, ich słupki są spłaszczone od góry.
Owoc
Drobne, spłaszczone orzechy.

Biologia i ekologia[edytuj]

Bylina, chamefit. Kwitnie od maja do sierpnia, jest wiatropylna. Roślina ruderalna – rośnie na śmietniskach, przychaciach, przydrożach. W górach rośnie także na łąkach. Jest też jednym z chwastów w uprawach rolniczych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Chenopodietum boni-henrici[6].

Ciekawostki[edytuj]

  • Od czasów prehistorycznych aż do XVIII wieku wiele gatunków komos było zbieranych i uprawianych jako rośliny jadalne. Zjadano młode liście i nasiona, z których można robić mąki i kaszę. Komosa strzałkowata nie ma takich własności trujących, jak komosa biała, która również była zjadana (po przegotowaniu i odcedzeniu).
  • Jeszcze w czasach współczesnych – w czasie I i II wojny światowej, czy na przednówku ludność ratowała się od głodu i szkorbutu zjadając ziele i nasiona komosy.
  • Ziele wykorzystywano w lecznictwie ludowym jako środek antyseptyczny, a korzeń do leczenia grzybicy skóry.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105. 
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  5. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  6. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.