Kompania Fransa Banninga Cocqa i Willema van Ruytenburcha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania Fransa Banninga Cocqa i
Willema van Ruytenburcha
Ilustracja
Autor Rembrandt
Rok wykonania 1642
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 363 × 437 cm
Muzeum Rijksmuseum

Kompania Fransa Banninga Cocqa i Willema van Ruytenburgha lub Straż nocna lub Wymarsz strzelców – obraz holenderskiego malarza Rembrandta Harmenszoona van Rijn. Obecnie znajduje się w zbiorach Rijksmuseum (hol. Muzeum Narodowe) w Amsterdamie. Namalowane w 1642 roku dzieło przedstawia kompanię straży obywatelskiej z Amsterdamu z połowy XVII wieku. Członkami tej kompanii, dowodzonej przez Fransa Banningh Cocqa, byli kupcy handlujący suknami, a sam obraz odznacza się nowatorskim na owe czasy przedstawieniem portretowanych ludzi. Zamiast grupy uszykowanej paradnie "wszerz", Rembrandt przedstawił na swoim obrazie członków Straży w ruchu, wychodzących prawdopodobnie na służbę.

Nazwiska osiemnastu strażników przedstawionych na obrazie znajdują się na tarczy nad bramą[1]. Kompania składała się z większej liczby członków, ale tylko ci, którzy płacili, byli włączeni do portretu grupowego[1]. Bębniarz został wynajęty i dlatego pozwolono mu być za darmo w obrazie[1]. Rembrandt dodał inne osoby, aby ożywić obraz[1]. Trzy osoby z lewej strony zniknęły w XVIII wieku, kiedy odcięto część płótna[1]. Teraz można dopasować tylko kilka nazwisk do twarzy osób przedstawionych w portrecie[1].

XVIII-wieczna kopia ze wskazaniem odciętych w 1715 r. miejsc
Kapitan Willem van Ruytenburch van Vlaerdingen (1600-1652), nosi ostrogi (jako jedyny na obrazie) i rękawiczki, typowe cechy kawalerzysty[2]

Według legendy obraz Rembrandta, pierwotnie przechowywany w siedzibie straży, po jej likwidacji został przycięty ze wszystkich stron, aby zmieścił się między drzwi sali Rady Małych Wojen w Ratuszu w 1715 roku[3]. Był jednym z ostatnich obrazów przeniesionych do Ratusza[4]. Po przycięciu jego przestrzenny efekt i spójność zostały poważnie naruszone[5]. Kapitan i porucznik znajdują się teraz w centrum kompozycji, podczas gdy pierwotnie stali bardziej w prawo[5]. Ponieważ dolny pas został odcięty, wydają się prawie potykać o ramę i wyskakiwać z obrazu, co zmniejsza przestrzeń wokół nich, która jest potrzebna do stworzenia iluzji naturalnego ruchu[5]. Ponieważ znaczna część lewej strony obrazu została odcięta, otoczenie stoi teraz bardziej chaotycznie w zatłoczeniu[5]. Nieprzycięta wersja obrazu ukazywała 34 postaci i psa[6].

Ze wpisów do miejskich archiwów skarbowych z XVII wieku wynika, że obraz był podawany wielu interwencjom[5]. Wspomina się na przykład o dziurze w obrazie spowodowaną przez młotek, który przypadkowo spadł na obraz[5].

Jan van Dyk (ok. 1690-1769), renowator dzieł sztuki, w swojej książce napisał, że usunął "wiele olejów i lakierów" z obrazu, aby mężczyźni mogli znów być widoczni[3]. W szczególności był zadowolony z faktu, że nazwiska na tarczy po prawej stronie stały się czytelniejsze, co ułatwiało identyfikację członków firmy[3]. Błędnie założył, że te nazwiska zostały napisane przez samego Rembrandta: tarcza jest późnym siedemnastowiecznym dodatkiem nieznanego artysty[3]. Napisał[3]:

"Obraz ten jest godny podziwu ze względu na jego wielką siłę i pracę pędzla; jest [jak] silne światło słoneczne, farba bardzo grubo naniesiona i jest godne podziwu, że mimo tak mocnej pracy pędzla, mogła mieć miejsce tak wielka wytworność; na hafcie na mundurze porucznika farby jest tak wiele, że można zetrzeć na niej gałki muszkatołowe, a amsterdamski herb, trzymany przez lwa, [jest] tak schludny i delikatny, jak gdyby został pomalowany z wielką dokładnością. Twarz bębniarza widziana z bliska jest wyjątkowo ładnie wykonana. Należy żałować, że ten kawałek został tak bardzo zredukowany, żeby można było go umieścić pomiędzy dwoma drzwiami."

W takim zwinięciu obraz był przechowywany podczas II Wojny Światowej

W 1939 r. wybuch drugiej wojny światowej wymusił ewakuację obrazu. Dzieło początkowo było przechowywane w schronach na zachodzie kraju, ale na początku 1942 r. obraz został przetransportowany do jaskiń w górach w pobliżu Maastricht na południu kraju, gdzie temperatura jest stała i sucha[5]. Po wojnie obraz wrócił do Amsterdamu, mówiono, że ówczesny dyrektor Rijksmuseum był tak entuzjastycznie nastawiony do powrotu dzieła, że potknął się i upadł płasko na obraz; historia nigdy nie została potwierdzona[5].

Trzej strażnicy na obrazie prezentują kolejno (od lewej do prawej) ładowanie broni, strzał i czyszczenie broni z resztek prochu (sylwetki postaci zapożyczył od Jacoba de Gheyn II[4]. Część ramienia porucznika została przesunięta, aby można było lepiej zobaczyć czyszczącego broń strażnika[4].

Według różnych wspomnień, artysta dostał od 1600 do nawet 4000 guldenów za obraz[4].

Obraz wzbudzał i wzbudza mieszane odczucia. Przykładowo Ernst van de Wetering, w czasie wystawy Rembrandt, Quest of a Genius w 2006 roku, zasugerował, że obraz był "nieudanym eksperymentem"[9]. Obecny status obraz zyskał dzięki architektowi Pierre Cuypersowi, który projektując Rijksmuseum (w 1880), zaprojektował go jako katedrę sztuki ze Strażą Nocną na głównym ołtarzu[9].

W dniu 13 stycznia 1911 r. bezrobotny szewc i były szef kuchni marynarki wojennej pokiereszował obraz nożem szewskim, wyrażając w ten sposób protest przeciwko niemożności znalezienia pracy[10][11].

W dniu 14 września 1975 roku praca została zaatakowana nożem przez bezrobotnego nauczyciela szkolnego Wilhelmusa de Rijk, co spowodowało kilka dużych zygzakowatych cięć o długości do 12 cali.Twierdził, że "zrobił to dla Pana" i że on "otrzymał rozkaz, by to zrobić"[12]. Obraz został przywrócony do pierwotnego stanu po czterech latach, ale niektóre dowody uszkodzenia są nadal widoczne z bliska. Mężczyzna nigdy nie został oskarżony, popełnił samobójstwo w kwietniu 1976 roku.

Kronika filmowa renowacji obrazu w 1975 roku

6 kwietnia 1990 r., zbiegły pacjent psychiatryczny spryskał kwasem siarkowym obraz[13][5]. Strażnicy interweniowali, zatrzymując mężczyznę i szybko spryskując wodą płótno. Kwas przeniknął jedynie warstwę lakieru obrazu i po miesiącu dzieło zostało całkowicie przywrócone[14][5].

Obraz zaatakowany kwasem w 1990 roku

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f The Night Watch - Rembrandt Harmensz van Rijn - Google Arts & Culture, „Google Cultural Institute” [dostęp 2018-10-28] (pol.).
  2. Inside Rembrandt’s Night Watch: illusion, meaning and the painting as chronic patient, „Rembrandt's Room”, 7 października 2014 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  3. a b c d e “In all their glory”: Amsterdam civic guards portraits – (2) Jan van Dyk and the paintings in the Town Hall, „Rembrandt's Room”, 13 sierpnia 2014 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  4. a b c d Inside Rembrandt’s Night Watch: illusion, meaning and the painting as chronic patient, „Rembrandt's Room”, 7 października 2014 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  5. a b c d e f g h i j Inside Rembrandt’s Night Watch: illusion, meaning and the painting as chronic patient, „Rembrandt's Room”, 7 października 2014 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  6. Supposing Rembrandt’s The Night Watch | VQR Online, www.vqronline.org [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  7. The Night Watch - Rembrandt Harmensz van Rijn - Google Arts & Culture, „Google Cultural Institute” [dostęp 2018-10-28] (pol.).
  8. Inside Rembrandt’s Night Watch: illusion, meaning and the painting as chronic patient, „Rembrandt's Room”, 7 października 2014 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  9. a b Marie de’ Medici and Rembrandt’s Night Watch, „Rembrandt's Room”, 2 września 2014 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  10. Art attack: Famous works vandalised, „BBC News”, 8 października 2012 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  11. Rembrandt's ‘The Night Watch’ Slashed [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  12. Rembrandt's ‘The Night Watch’ Slashed [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  13. Art attack: Famous works vandalised, „BBC News”, 8 października 2012 [dostęp 2018-10-28] (ang.).
  14. From Associated Press, Rembrandt's 'Night Watch' Painting Vandalized : Artwork: Jobless Dutchman sprays chemical on painting; damage reported minimal., „Los Angeles Times”, 6 kwietnia 1990, ISSN 0458-3035 [dostęp 2018-10-28] (ang.).

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Patrick de Rynck, Jak czytać malarstwo , Universitas, ​ISBN 83-242-0580-2
  • Robert Genaille, Słownik malarstwa holenderskiego i flamandzkiego, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1975.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]