Kompleks Boga
Kompleks Boga – niezachwiane przekonanie, które charakteryzuje się stale wyolbrzymionym poczuciem osobistych zdolności, uprawnień i przywilejów lub własnej nieomylności[1]. Osoba z tym kompleksem zwykle bywa dogmatyczna w swoich poglądach, co oznacza, że wyraża swoje osobiste opinie tak, jakby były one bezsprzecznie słuszne[2]. Zazwyczaj uważa się za stojącą powyżej zasad społeczeństwa oraz że należy jej się z tego tytułu szczególna uwaga, względy lub przywileje[1].
Pojęcie stworzył w 1913 roku psychoanalityk Ernest Jones[3].
Kompleks Boga nie jest terminem klinicznym ani zaburzeniem możliwym do zdiagnozowania. Nie znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 ani w amerykańskim Diagnostycznym i statystycznym podręczniku zaburzeń psychicznych. Uznana nazwa diagnostyczna zachowań związanych z kompleksem Boga to narcystyczne zaburzenie osobowości. Kompleks Boga może być również powiązany z manią lub kompleksem wyższości.
Gdy wiąże się z wiarą w swoje nadnaturalne uprawnienia lub nieograniczone możliwości (poczucie wszechmocy) syndrom Boga może być przejawem schizofrenii[4]. Antoni Kępiński zwraca uwagę na częstotliwość występowania tego zaburzenia psychicznego:
Poczucie boskiej wszechmocy nie jest rzadkim zjawiskiem w psychopatologii ostrych psychoz, zwłaszcza typu schizofrenicznego. Chorych z podobnym zespołem objawów można spotkać w każdym szpitalu psychiatrycznym, opisywani są oni w każdym klasycznym podręczniku psychiatrii[5].
W psychologii jungowskiej stosuje się również pokrewne pojęcie – kompleks Jehowy. Opisuje ono nerwicę egoistycznej inflacji ego[6][7]. Fritz Wittels użył tego terminu w stosunku do Zygmunta Freuda w jego biografii z 1924 roku[8], a H. E. Barnes odniósł go do Jerzego Waszyngtona i Andrew Jacksona[9].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Steven Gans i inni, God Complex: What It Means and Why People Have Them [online], Verywell Mind [dostęp 2025-11-10] (ang.).
- ↑ Kaplan, Harold I.; Benjamin J. Sadock (1972). Modern Group Book, volume 4: Sensitivity through encounter and marathon. J. Aronson.
- ↑ The God Complex: The Belief That One is God and the Resulting Character Traits. W: Ernest Jones: Essays In Applied Psycho-Analysis. London, Wien: The International Psycho-Analytical Press, 1923, s. 204–226.
- ↑ Kompleks Boga – gdy człowiek myśli, że ma nadnaturalne zdolności [online], Zdrowie Wprost, 13 kwietnia 2021 [dostęp 2025-11-10].
- ↑ „Kompleks Pana Boga”. W: Antoni Kępiński: Rytm życia. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2001, s. 212. ISBN 83-08-03120-X.
- ↑ Jehovah Complex Definition | Psychology Glossary | Alleydog.com [online], www.alleydog.com [dostęp 2025-11-10].
- ↑ 2, Signs of Jehovah Complex - The God Complex [online], Psychowellness Center, 26 sierpnia 2024 [dostęp 2025-11-10] (ang.).
- ↑ Fritz Wittels, Sigmund Freud: His Personality, His Teachings and His School, 1924
- ↑ Some Reflections on the Possible Service of Analytic Psychology to History, H. E. Barnes, Psychoanal Rev 1921, 8(1):22-37
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jones Ernest (1951). Essays in Applied Psycho-Analysis. London: The Hogarth Press Limited.
- McLemee.com - 'Psychiatra z kompleksem Boga' (The Shrink with a God Complex'), Ronald Hayman Newsday, (April 22, 2001). mclemee.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-24)]. (ang.)
- News-Service.Stanford.edu - 'Czy Kaligula miał kompleks Boga?'; praca archeologów z Oxfordu chcących udowodnić, że rzymski tyran budował własną świątynię (September 10, 2003) (ang.)