Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)
Flag of the Communist Party of Nepal (Maoist).svg
Lider Pushpa Kamal Dahal
Data założenia 1994
Deklarowana
ideologia polityczna
leninizm
Deklarowane
poglądy gospodarcze
socjalizm
Obecni posłowie 239 (na 601)
Nepal maoist valley.jpg
Maoistatel.jpg

Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)nepalska partia komunistyczna a dawniej maoistowska założona w 1994 roku. Jej liderem jest Prachanda. W 2008 roku zwyciężyła w wyborach parlamentarnych w Nepalu.

Ideologia[edytuj | edytuj kod]

Dawniej Komunistyczna Partia Nepalu określała swoją ideologię jako marksizm-leninizm-maoizm - oraz tak zwana "Droga Prachandy"[1]. Partia postuluje dokonanie rewolucji komunistycznej, nacjonalizację i rozbudowę przemysłu oraz kolektywizację rolnictwa. KPN(M) stała niegdyś na stanowisku "rewolucji permanentnej" i niemożliwości pokojowego współistnienia krajów socjalistycznych z kapitalistycznymi. Po 2008 roku zliberalizowała swoje stanowisko i oficjalnie zrezygnowała z ideologii maoizmu deklarując że „w czasach Mao nie były rozwinięte koncepcje federalizmu i pluralizmu politycznego, a teraz mamy oba”, zmiana ideologiczna została poparta przez samego Prachandę[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 90. w Nepalu istniały dwie główne partie komunistyczne: Komunistyczna Partia Nepalu - (Zjednoczona Marksistowsko-Leninowska) (Nepal Kamyunist Party - Ekikrit Marksvadi-Leninvadi), opowiadająca się za „wielopartyjną demokracją ludową”, oraz ortodoksyjnie maoistowskie Centrum Jedności (Masal), występujące jako Zjednoczony Front Ludowy Nepalu (Samyukta Jana Morcha Nepal). Wybory w 1994 roku wygrali Zjednoczeni Marksiści-Leniniści tworząc rząd mniejszościowy, natomiast w Centrum Jedności doszło do rozłamu w wyniku którego powstała Komunistyczna Partia Nepalu - Maoistowska (Nepal Kamyunist Party - Maobadi). Na jej czele stanął Prachanda (właśc. Pushpa Kamal Dahal), jego zastępcą został doktor Baburam Bhattarai. Gdy komisja wyborcza nie uznała prawowitości KPN(M) jej działacze zaczęli kontestować wybory[3].

Wojna partyzancka 1996-2006[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: wojna domowa w Nepalu.

Po represjach wobec maoistów w dystryktach Rolpa i Rukum w 1995 roku KPN(M) zdecydowała się przejść do walki zbrojnej i 4 lutego 1996 wręczyła rządowi, kierowanemu przez Shera Bahadurę Deubę, listę 40 żądań, grożąc powstaniem zbrojnym w razie odmowy ich spełnienia. Postulaty odnosiły się do odrzucenia "dominacji obcego kapitału w nepalskim przemyśle", zerwania "dyskryminującego traktatu z Indiami z 1950" oraz zerwania z feudalnym system ziemskim. Po odrzuceniu przez rząd postulatów Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska) 13 lutego 1996 proklamowała rozpoczęcie wojny ludowe, której celem ma być „socjalistyczna i komunistyczna republika ludu” a także wycofała się z parlamentu. KPN(M) powołała Armię Wyzwolenia Narodowego. Prachanda przewodził rebeliantom, którzy zdobywali kontrolę w górskich i zachodnich rejonach kraju. Początkowo maoiści używali strzelb domowej roboty i tradycyjnych noży kukri, rychło jednak stali się znaczącą siłą. Niebawem potencjał maoistowskiej partyzantki obliczany był na 4000-5000 bojowników kadry i kilkanaście tysięcy ochotników wsparcia. W latach 1995-96 maoiści działali w środkowo-zachodnich dystryktach Rolpa, Rukum, Salyan, Jajarkot, Kalikot, Gorkha i Sindhulia, w 1997 roku rozszerzyli swe wpływy na dystrykty Dang, Surkhet, Dolpa, Pyuthan, Lamjung, Tanahu, Dhading, Makawanpur, Kavre, Sindhupalchok, Ramechhap, Dolakha i Udayapur. Łącznie aktywność maoistów odnotowano w 68 z 75 dystryktów, w 32 utworzyli oni swoje „rządy ludowe”. Obszary podporządkowane Ludowemu Rządowi Rewolucyjnemu podzielone zostały na 3 strefy. Strefa wschodnia obejmowała obszary na wschód od Sindhuli i Makwanpur oraz część Lalitpur; jej komendantem był Yan Prasad Gautam ps. „Alok”. Strefa zachodnia (Rapti, Bheri, Karali, Sethi-Mahakali i Gandaki) pozostawała pod kontrolą Krishna Bahadur Mahara’y, pełniącego zarazem funkcję dowódcy sił zbrojnych maoistów. Pieczę nad strefą centralną sprawował sam Baburam Bhattarai. Działalność „rządów ludowych” finansowana była przez napady banki, podatki nakładane w „strefach wyzwolonych”, wymuszenia od przedsiębiorców, składki sympatyków - roczny budżet KPN(M) szacowany był na ponad 5 mld rupii nepalskich (z tego 250 mln pochodziło z napadów na banki)[3]. Na początku XXI wieku maoiści kontrolowali 5 z 75 okręgów jednak aktywnie działali na większości terytorium kraju[4].

Porozumienie pokojowe[edytuj | edytuj kod]

22 listopada 2005 Prachanda i Sojusz 7 Partii (koalicja tworząca rząd po wyborach w 1999) zawarli "12-punktowe porozumienie". Przedstawiało ono zbieżne postulaty obu grup. Zadeklarowano, iż główną przeszkodą w rozwoju Nepalu jest monarchia i król Gyanendra Bir Bikram Shah Dev. Maoiści zobowiązali się do poszanowania wolności prasy, praw człowieka i demokracji parlamentarnej. Od czasu rozpoczęcia wojny domowej zawieszenia broni zawierane były kilkakrotnie. 26 kwietnia 2006 Prachanda ogłosił 90-dniowe zawieszenie broni ze strony rebeliantów. Parlament i nowy rząd Giriji Prasad Koirali poparł ten krok i rozpoczął negocjacje z maoistami, mając za podstawę porozumienie z 2005. Prachanda spotkał się z premierem Koiralą 16 czerwca 2006 i była to jego pierwsza wizyta w Katmandu od ponad dekady. Rozmowy przyniosły ostateczne porozumienie pokojowe, podpisane 21 listopada 2006, które kończyło trwającą kilka lat wojnę domową. Na mocy porozumienia w Nepalu miała zostać przyjęta nowa tymczasowa konstytucja, maoiści mieli wejść w skład rządu oraz rozwiązać swoje bojówki wojskowe, a 20 czerwca 2007 miały odbyć się demokratyczne wybory. Wybory zostały ostatecznie przeniesione na kwiecień 2008. 15 stycznia 2007 Zgromadzenie Narodowe, wybrane w 1999, przekształciło się w Tymczasowy Parlament, w skład którego obok dotychczasowych deputowanych weszli przedstawiciele partii maoistowskiej[5]. Tego samego dnia Tymczasowy Parlament przyjął tymczasową konstytucję.

Wybory parlamentarne 2008[edytuj | edytuj kod]

W 2008 roku Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska) zwyciężyła w demokratycznych wyborach parlamentarnych. Wybory parlamentarne zostały wyznaczone na 10 kwietnia 2008 roku. Tuż przed wyborami w strzelaninie zginęło siedmiu maoistów. W związku z dużym stopniem analfabetyzmu w Nepalu przygotowano specjalne karty go głosowania z oznaczeniami rysunkowymi - maoistom przypisano sierp i młot. wybory przebiegły bez zakłóceń i zostały pozytywnie ocenione przez międzynarodowych obserwatorów. KPN(M) otrzymała 2 958 155 głosów 31,59%, co pozwoliło jej na zajęcie 220 miejsc w parlamencie. 28 maja 2008 nowo wybrane Zgromadzenie Konstytucyjne proklamowało Nepal republiką[6].

Działalność po 2008 roku[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2009 roku KPN(M) połączyła się z Centrum Jedności w Zjednoczoną Komunistyczną Partię Nepalu (Maoistowską). 19 listopada 2013 odbyły się wybory do nowego Zgromadzenia Konstytucyjnego[7]. W nowym zgromadzeniu wyraźnie zmniejszyło się znaczenie maoistów. Najwięcej mandatów zdobyły partie: Kongres Nepalski - 196 i Komunistyczna Partia Nepalu (Zjednoczenie Marksistowsko-Leninowskie) - 175. Maoiści zdobyli natomiast 80 miejsc[8]


Przypisy

  1. Jeden z przywódców partii stwierdził, "Jak marksizm zrodził się w Niemczech, leninizm w Rosji a maoizm w Chinach, tak Droga Prachandy jest nepalską tożsamością rewolucji"
  2. Nepalscy maoiści schodzą z chińskiej drogi
  3. 3,0 3,1 Jarosław Tomasiewicz, Czerwony sztandar na Dachu Świata http://www.sobieski.org.pl/news.php?id=145
  4. Nepal. Historia.
  5. "Interim parliament endorses Interim Constitution", Nepalnews.com, 15 stycznia 2007.
  6. "Nepal abolishes monarchy", Al Jazeera English, 29 maja 2008.
  7. Voter Turnout in Nepal Is Heavy Despite Violence (ang.) [dostęp 2013-11-26].
  8. CA Elections Nepal 2013 Final Results - Nepali Unicode Blog (ang.) [dostęp 2013-12-27]