Koniczyna polna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koniczyna polna
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj koniczyna
Gatunek koniczyna polna
Nazwa systematyczna
Trifolium arvense L.
Sp. pl. 2:769. 1753

Koniczyna polna (Trifolium arvense L.) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Występuje w całej Europie, na znacznych obszarach Azji, w Afryce Północnej i Makaronezji, rozprzestrzenił się także na Azorach, w Australii, Ameryce Północnej i na Hawajach[2]. W Polsce dość pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Rozesłana lub wzniesiona, rozgałęziona, kosmato owłosiona. Osiąga wysokość 5–30 (40) cm, rzadko dorasta do 70 cm[3].
Liście
Trzylistkowe. Listki równowąskie, 2–8 krotnie dłuższe niż szersze, prawie całobrzegie, drobno ząbkowane, owłosione.
Kwiaty
Kwiaty motylkowe zebrane w liczne, walcowate, gęsto owłosione główki o długości 1–2 cm. Brak przysadek. Rurka kielicha z zewnątrz gęsto owłosiona, wewnątrz naga. Gardziel kielicha nie zamknięta przez 2-wargowe zgrubienie. Korona kwiatu o rozmiarze 4 mm[3], początkowo biała, potem różowa.
Owoce
Niewielki strąk[4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna (terofit)[3] lub dwuletnia[5] (hemikryptofit). Kwitnie od czerwca do września. Porasta suche wzgórza, nieużytki, piaski, zwłaszcza gleby piaszczyste, między trawami, przydroża. Roślina dość pospolita na całym niżu[3]. Roślina wskaźnikowa gleb kwaśnych[6], w uprawach rolnych jest chwastem[2]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Koelerio-Corynephoretea[7]. Liczba chromosomów 2n = 14[3].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Diagnoza z nazwą naukową gatunku Trifolium arvense opublikowana została przez Karola Linneusza w pracy Species Plantarum, tom 2, s. 769, w wydaniu z roku 1753.

Potoczne nazwy używane w języku polskim: Kądziołka Matki Boskiej, kocie nerki, kończywiec, kończyzna, koteczki, kotki, łzy Matki Boskiej, małaszka, mikołajek, szare koćki, śpiuch, włosy Panny Marii[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina pastewna[edytuj | edytuj kod]

Z powodu twardych i gorzkich pędów nie nadaje się na paszę dla zwierząt. Niektóre źródła wskazują jednak na wykorzystanie koniczyny polnej jako źródła paszy[2].

Roślina lecznicza[edytuj | edytuj kod]

Koniczyna polna znajduje zastosowanie jako roślina lecznicza[4].

Surowiec zielarski
Ziele wraz z kwiatostanami, pozyskiwane w okresie kwitnienia rośliny. Zawiera: olejek eteryczny, glikozydy, flawonoidy, garbniki, kwasy organiczne, białka, węglowodany i witaminy[4].
Działanie
Działa bakteriobójczo, przeciwzapalnie, powlekająco, przeciwbólowo i wzmacniająco. Napar z ziela stosuje się m.in. w nieżytach przewodu pokarmowego, biegunkach, przeziębieniach i grypie oraz jako środek wzmacniający. Okłady nasączone naparem z ziela stosuje się zewnętrznie na odleżyny. Naparu można również dodawać do kąpieli[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. a b c Trifolium arvense L. (ang.). W: Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [on-line]. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory. [dostęp 2012-11-28].
  3. a b c d e Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 274-278. ISBN 978-83-01-14342-8.
  4. a b c d e Danuta Rybak, Rośliny lecznicze. Atlas, Warszawa: Wydawnictwo "Arkady", 1993, s. 143, ISBN 83-213-3634-5.
  5. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński, Bogumił Pawłowski: Rośliny polskie. T. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 354. ISBN 83-01-05287-2.
  6. Rośliny jako bioindykatory środowiska
  7. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Świat roślin, skał i minerałów. Warszawa: PWRiL, 1990. ISBN 83-09-00462-1.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.