Konklawe 1276 (Innocenty V)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konklawe 1276 (pierwsze)
Sede vacante.svg
Daty i miejsce
21 – 22 stycznia 1276
Arezzo
Główne postacie
Dziekan Pedro Julião Reboli
Kamerling Raynaldus Marci
Protoprezbiter Simone Paltineri
Protodiakon Riccardo Annibaldi (nieobecny)
Protodiakon elektorów Ottobono Fieschi
Wybory
Liczba głosowań 1
Liczba elektorów
• uczestnicy
• nieobecni

15
3
Wybrany papież
Innocentius V.jpg
Pierre de Tarentaise OP
Przybrane imię: Innocenty V

Konklawe 21-22 stycznia 1276 – pierwsze w historii konklawe w prawnym znaczeniu tego słowa. Odbyło się po śmierci Grzegorza X i zakończyło wyborem Innocentego V, pierwszego papieża z zakonu dominikanów.

Konstytucja Ubi periculum[edytuj | edytuj kod]

Papież Grzegorz X, wybrany w 1271 po prawie trzyletniej sediswakancji, w 1274 na Soborze Lyońskim II ogłosił konstytucję Ubi periculum, która ustanawiała instytucję konklawe jako sposób wybierania papieży. Stanowiła ona, że, kardynałowie obecni przy śmierci papieża mają czekać jedynie 10 dni na przybycie pozostałych. Po upływie tego czasu muszą przystąpić do wyboru w mieście, w którym papież umarł, a jeśli nie jest to możliwe, w najbliższym dogodnym miejscu. Na czas konklawe wszyscy elektorzy muszą przebywać w zamknięciu w budynku, w którym odbywa się konklawe (dokument zalecał, by był to miejscowy pałac biskupi lub klasztor), z zakazem jakichkolwiek kontaktów ze światem zewnętrznym. Jedyny wyjątek dotyczył sytuacji, gdy któryś z elektorów musiałby opuścić zgromadzenie z powodu choroby. W przypadku, gdyby kardynałowie nie wybrali papieża w ciągu trzech dni, stopniowo miały być ograniczane racje żywnościowe dla nich. Ponadto w trakcie sediswakancji kardynałom nie przysługiwała żadna władza do podejmowania jakichkolwiek decyzji oprócz wyboru nowego papieża i spraw nie cierpiących zwłoki. Kardynałowie nie mogli też w tym czasie korzystać ze swoich dóbr, lecz musieli oddać je pod pieczę kamerlinga. Ponadto konstytucja zawierała szereg innych, bardziej szczegółowych norm o charakterze proceduralnym, a także liturgicznym[1].

Przypadki zamykania kardynałów w celu zmuszenia ich do dokonania szybkiego wyboru miały już miejsce w przeszłości. Niekiedy nawet klauzura ta miała charakter dobrowolny, a nie przymusowy. Formalnie jednak nie miało to żadnej podstawy prawnej. Dopiero papieskie elekcje odbywające się na podstawie konstytucji „Ubi periculum” mogą być uznawane za konklawe w prawnym znaczeniu tego słowa.

Śmierć Grzegorza X[edytuj | edytuj kod]

Papież Grzegorz X zmarł w Arezzo 10 stycznia 1276, podczas podróży powrotnej z Francji do Rzymu. Towarzyszyło mu dwunastu kardynałów, jednak przy jego śmierci obecnych było zaledwie trzech, gdyż papież polecił pozostałej dziewiątce kontynuowanie podróży bez oczekiwania na jego wyzdrowienie. Po jego zgonie jednak, kardynałowie ci musieli powrócić do Arezzo w ciągu dziesięciu dni, zgodnie z konstytucją „Ubi periculum”. Jest mało prawdopodobne, by na konklawe byli w ogóle wzywani kardynałowie Simon de Brion, który pozostał we Francji jako legat, oraz kardynałowie Giovanni Gaetano Orsini i Riccardo Annibaldi, którzy w ogóle nie towarzyszyli Grzegorzowi X i pozostali w Lacjum[2].

Lista uczestników[edytuj | edytuj kod]

Grzegorz X zmarł 10 stycznia 1276 roku w Arezzo. W chwili jego śmierci Kolegium Kardynalskie liczyło 15 kardynałów. W konklawe wzięło udział 12 spośród nich[3][4][2]:

Siedmiu elektorów mianował Urban IV, czterech Grzegorz X, a jednego Innocenty IV.

Nieobecni[edytuj | edytuj kod]

Trzech kardynałów było nieobecnych[3][2]:

Po jednym z nich mianowali Grzegorz IX (Annibaldi), Innocenty IV (Orsini) i Urban IV (de Brion).

Wybór Innocentego V[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z postanowieniami konstytucji „Ubi periculum” 20 stycznia 1276 dwunastu kardynałów zgromadziło się w pałacu biskupim w Arezzo. Już w pierwszym głosowaniu (scrutinium) następnego dnia jednogłośny wybór padł na kardynała Pierre de Tarentaise, byłego arcybiskupa Lyonu i jednego z głównych organizatorów niedawnego Soboru w tym mieście. Elekt przybrał imię Innocenty V i 22 lutego został uroczyście koronowany w Bazylice Watykańskiej w Rzymie[5][2][4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Richard Sternfeld: Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277. Berlin: 1905, s. 214-216.
  2. a b c d Richard Sternfeld: Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277. Berlin: 1905, s. 238-244.
  3. a b Konrad Eubel: Hierarchia Catholica Medii Aevi. Volumen I. Münster-Padwa: 1913-1960, s. 9 przyp. 4.
  4. a b John Paul Adams: Sede Vacante 1276, January. 2010. [dostęp 2015-03-10].
  5. Horace Mann: The lives of the Popes in the Middle Ages. Vol. 16. Londyn: 1932, s. 14.