Konstancja Benisławska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Konstancja Benisławska (ur. 6 stycznia 1747, zm. 8 listopada 1806) – polska poetka.

Pochodziła ze spolonizowanej szlachty inflanckiej o korzeniach niemieckich - z rodu Ryck (Ryk, von Ryck). Wychowała się i całe życie spędziła w Inflantach: na północny wschód od Dyneburga, na terenie dzisiejszej Łotwy. Wyszła za mąż za Piotra Benisławskiego, stolnika inflanckiego, wychowała 8 dzieci (podobno urodziła 22). Administrowała majątkiem męża, brała udział w życiu towarzyskim, pod koniec życia ufundowała szpital w Zosołach[1].

Benisławska jest autorką tomu wierszy Pieśni sobie śpiewane, wydanego w Wilnie w 1776 roku. Chociaż chronologicznie należą one do okresu oświecenia, myślowo i stylistycznie współtworzą barok jako najpóźniejszy tom poezji barokowej w Polsce, zarazem dowód trwałości tej tradycji w wieku XVIII. Pieśni dzielą się na 3 części. Część pierwsza tomu zawiera medytacje poetyckie o modlitwie Pańskiej Ojcze nasz. Część druga rozważa Pozdrowienie anielskie - modlitwę Zdrowaś Maryjo. W części trzeciej tomu zawarła Benisławska pełne ekspresji wyznania liryczne o miłosnym obcowaniu człowieka i Boga, nawiązując do tradycji mistyki oblubieńczej. Tom Benisławskiej harmonijnie łączy intelektualizm i żarliwość doznań mistycznych, stając się swoistym dziennikiem intymnym o najgłębszych doświadczeniach duchowych. Dojrzałość myślowa, plastyczne obrazowanie, melodia wiersza (czasem wyraźne efekty muzyczne), wirtuozeria tworzywa - czynią z Pieśni sobie śpiewanych arcydzieło barokowej poezji metafizycznej i zarazem mistycznej.

Znaczący wpływ na twórczość Konstancji Benisławskiej mieli mistycy hiszpańscy, tacy jak Teresa z Avila, ale nie można też wykluczyć znajomości utworów Józefa Baki. Współtworzy - jak Elżbieta Drużbacka i Antonina Niemiryczowa - poezję kobiet w XVIII-wiecznej Polsce.

Brat jej męża Piotra był Jan, biskup pomocniczy mohylewski.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. O tym, że posiadłość ta była w rękach Benisławskich można przeczytać także w haśle Zosoły w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Konstancja Benisławska: Pieśni sobie śpiewane. Wyd. Tomasz Chachulski. Warszawa 2000.
  • Wacław Borowy: O poezji polskiej w wieku XVIII. Warszawa 1978.
  • Tadeusz Brajerski: O języku "Pieśni" Konstancji Benisławskiej. Lublin 1961.
  • Antoni Czyż: Ja i Bóg. Poezja metafizyczna późnego baroku. Wrocław 1988.
  • Ida Kotowa, Konstancja Benisławska [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, 1935, s. 433-434.
  • Pisarki polskie epok dawnych. Red.: Krystyna Stasiewicz. Olsztyn 1998.
  • Czesław Zgorzelski: Benisławskiej rozmowa z Bogiem. "Roczniki Humanistyczne KUL" r. XXIX: 1976, z. 1.
  • Krzysztof Zajas. Nieobecna kultura. Przypadek Inflant Polskich. Universitas. Kraków. 2008. ​ISBN 978-83-242-1296-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]