Konstanty Matyjewicz-Maciejewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdjęcie z 1935 r.
Fotografia z nagrobka (kwatera zasłużonych Cmentarza Centralnego w Szczecinie)

Konstanty Matyjewicz-Maciejewicz (ur. 11 listopada 1890 w Niemirowie na Podolu, zm. 25 listopada 1972[1][2] w Szczecinie) – „Kapitan Kapitanów”, „Macaj”, kapitan żeglugi wielkiej, ostatni komendantLwowa” i pierwszy komendant „Daru Pomorza”. Wykładowca w szkołach morskich w Tczewie, Gdyni i Szczecinie.

Życiorys[edytuj]

Syn Ludwika, podpułkownika artylerii armii rosyjskiej[3]. W 1908 ukończył Korpus Kadetów w Połtawie, po czym zdał egzamin do Morskiego Korpusu w Petersburgu. Po ukończeniu szkoły w kwietniu 1911 rozpoczął służbę w rosyjskiej marynarce wojennej, w stopniu gardemaryna. Pływał na krążowniku pancernym „Ruryk”; w stopniu miczmana na „krążowniku Aurora”; na stanowisku oficera nawigacyjnego na kanonierceSiwucz”, po czym na stanowisku oficera wachtowego na „Riuriku”, na którym zastał go wybuch pierwszej wojny światowej.

Awansowany w styczniu 1915 na lejtnanta. We wrześniu 1915 przeniesiony do Oficerskiej Szkoły Podwodnego Pływania, po jej ukończeniu i służbie na różnych jednostkach, został w październiku 1916 zastępcą dowódcy okrętu podwodnego AG-15. Gdy podczas ćwiczebnego zanurzenia (8 czerwca 1917) okręt zatonął na głębokości 27 m, a pomoc nie nadchodziła, podjął wraz z pięcioma marynarzami udaną próbę wydostania się z niego. Było to wydarzenie bez precedensu. Po remoncie AG-15 został dowódcą tego okrętu. Zdemobilizowany w kwietniu 1918, połączył się z rodziną i pracował w Połtawie. W latach 1919-1921 pracował na radzieckich statkach handlowych. 20 września 1920 otrzymał radziecki dyplom kapitana żeglugi wielkiej.

W 1921 repatriował do Polski. Od 1 lutego 1922 podjął pracę jako wykładowca w Szkole Morskiej w Tczewie. W kilka miesięcy później został przeniesiony na szkolny żaglowiec „Lwów” jako III oficer, w lipcu 1922 otrzymał stanowisko starszego oficera. W grudniu 1924 nostryfikował dyplom Kapitana Żeglugi Wielkiej. Pod koniec 1926 objął dowództwo „Lwowa”. Po zastąpieniu statku szkolnego „Lwów” na „Pomorze” (późniejszy „Dar Pomorza”) został mianowany jego komendantem. Podczas holowania „Pomorza” z St. Nazaire do stoczni remontowej Nakskov w Danii, statek bez zdolności manewrowych dostał się w strefę sztormową u wybrzeży bretońskich, zerwał się z holu i tylko dzięki doświadczeniu Maciejewicza został uratowany od rozbicia. Przez kolejnych osiem lat Maciejewicz był komendantem „Daru Pomorza”. W tym okresie zorganizował i poprowadził trwający blisko rok rejs dookoła świata (1934/35) – był to pierwszy rejs polskiej jednostki handlowej na takiej trasie. W połowie 1938 został kierownikiem zaocznych kursów szkoleniowych dla marynarzy i rybaków dalekomorskich. 1 maja 1939 mianowano go inspektorem i zastępcą dyrektora Państwowej Szkoły Morskiej. Tuż przed wybuchem wojny przejął obowiązki zmobilizowanego dyrektora.

Po wybuchu II wojny światowej, polecił ewakuować z budynku i ukryć najważniejsze pomoce naukowe i archiwum. Po wkroczeniu Niemców otrzymał od władz polecenie przygotowania szkoły do pełnienia funkcji szpitala. 25 września 1939 został wraz z innymi wykładowcami PSM zatrzymany przez gestapo i skierowany wraz z nimi do Nidowa koło Gdańska do przymusowych prac polowych, a następnie do budowy obozu w Stutthofie. Dzięki zabiegom żony 18 grudnia 1939 został zwolniony, po czym wyjechał do Warszawy, gdzie przebywała rodzina. Czas okupacji spędził na terenie Generalnego Gubernatorstwa jako robotnik budowlany i tartaczny w majątku Kluczkowice.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej, 1 września 1944 podjął pracę w Lidze Morskiej w Lublinie, a potem w wydziale szkoleniowym Departamentu Morskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu w Bydgoszczy. Skierowany do Gdyni jako pełnomocnik dla zabezpieczenia PSM, został w maju 1945 jej dyrektorem i rozpoczął ją reaktywować. Wraz z decyzją przeniesienia Wydziału Nawigacyjnego PSM, w 1947 wyjechał do Szczecina, organizując tam PSM od podstaw i został jej dyrektorem, aż do czasu likwidacji PSM w Szczecinie (1953). Przez krótki czas dowodził żaglowcem szkolnym „Zew Morza”. Od 1 listopada 1953 pracował w szczecińskim oddziale Polskiego Rejestru Statków jako inspektor. W listopadzie 1962 przeszedł na emeryturę, pozostał jednak nadal doradcą w PRS, ławnikiem w Szczecińskiej Izbie Morskiej, przewodniczącym komisji egzaminacyjnej PSM, aż do ostatecznego spensjonowania w 1969. Zmarł 25 listopada 1972 w Szczecinie. Pochowany w kwaterze zasłużonych Cmentarza Centralnego w Szczecinie.

Kapitan[edytuj]

Odznaczenia[edytuj]

Inne[edytuj]

Szkoła podstawowa nr 8 im. kpt. ŻW. Konstantego Maciejewicza w Kołobrzegu

Jego imię nosi jeden z polskich jachtów typu OpalSY Konstanty Maciejewicz.

Był patronem Liceum Morskiego działającego w Szczecinie w latach 1973-1985, oraz dla parowca SS Kapitan K. Maciejewicz, pełniącego rolę hulku, na którym funkcjonowało to liceum (obecnie maszt z tego statku pełni funkcję pomnika w Szczecinie).

Jest patronem:

  • 25 Szczecińskiej Wodnej Drużyny Harcerskiej „Burza""
  • 39 Harcerskiej Drużyny Żeglarskiej w Blachowni.
  • 404 Wielopoziomowej Drużyny Harcerskiej Specjalności Wodnej i Ratowniczej „Error” w Sochaczewie
  • Szkoły Podstawowej Nr 56 w Szczecinie
  • Szkoły Podstawowej Nr 8 w Kołobrzegu
  • Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Stepnicy
  • Zespołu Szkół Sportowych – Szkoła Podstawowa w Rewalu
  • Pogotowia Opiekuńczego w Szczecinie
  • Szkoła Podstawowa nr 7 im. Konstantego Maciejewicza w Policach

Jego imieniem nazwane są ulice w Gdyni i Szczecinie.

Przypisy

  1. http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/974188,Konstanty-Maciejewicz-%E2%80%93-pierwszy-kapitan-Daru-Pomorza
  2. Encyklopedia PWN
  3. ppłk Ludwik syn Kazimierza Matyjewicz-Maciejewicz, 14 brygada artylerii w Kiszyniowie (Spis oficerów carskiej armii stan na 01-01-1909) Общий список офицерских чинов русской императорской армии. Составлен по 1-ое Января 1909г.. С.-Петербург: Военная типография (в здании Главного Штаба), 1909, s. 642. [dostęp 2013-08-26]. (ros.)

Literatura[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]