Konstanty Rokicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konstanty Rokicki
Konstanty Rokicki.jpg
Data i miejsce urodzenia 16 czerwca 1899
Warszawa, Rosja
Data i miejsce śmierci 18 lipca 1958
Lucerna, Szwajcaria
wicekonsul w Rydze
Okres od 1934
do 1936
pracownik kontraktowy Poselstwa RP w Kairze
Okres od 1936
do 1938
wicekonsul RP w Bernie
Okres od 1939
do 1945

Konstanty Rokicki (ur. 16 czerwca 1899 w Warszawie, zm. 18 lipca 1958 w Lucernie) – polski urzędnik konsularny, wicekonsul RP w Rydze i Bernie, uczestnik akcji ratowania Żydów z Holocaustu. Rokicki w latach 1941–1943 produkował fałszywe paszporty latynoamerykańskie, które zwalniały z wywózki do obozów zagłady.

Dzieciństwo i życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Rokicki urodził się w rodzinie Józefa i Konstancji z d. Pawełkiewicz. Podporucznik kawalerii, prawdopodobnie uczestnik wojny polsko-bolszewickiej dwukrotnie odznaczony za waleczność[1], w 1934 został zakwalifikowany jako oficer rezerwy do I Pułku Strzelców Konnych. 17 sierpnia 1936 Rokicki zawarł małżeństwo z Marią z domu Goldman (Goldmanis). Miał z nią córkę, Wandę Rokicką (1938-2008), późniejszą pracownicę systemu ONZ w Genewie.

Kariera dyplomatyczna i Grupa Berneńska[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Grupa Berneńska.

W 1931 wstąpił do służby konsularnej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W latach 1932–1933 był pracownikiem kontraktowym Konsulatu RP w Mińsku, w latach 1934–1936 wicekonsulem w Rydze, a w latach 1936–1938 pracownikiem kontraktowym Poselstwa RP w Kairze. Od 1939 do 1945 był wicekonsulem RP w Bernie.

W latach 1941–1943 przy pomocy swojego współpracownika Juliusza Kühla wypisał ręcznie od kilkuset do kilku tysięcy paszportów Republiki Paragwaju, których kopie następnie szmuglowane były do gett okupowanej Polski i ratowały swoich żydowskich posiadaczy przed wywózką do obozów zagłady.

Pieniądze na przekupywanie konsula honorowego Paragwaju, berneńskiego notariusza Rudolfa Hügliego pochodziły ze zbiórek organizowanych przez amerykańskich i szwajcarskich Żydów, a także z funduszy przekazywanych przez rząd na uchodźstwie na „opiekę nad uchodźcami”.

Listy beneficjentów i ich zdjęcia, szmuglowane były między Bernem i okupowaną Polską dzięki sieci organizacji żydowskich, w szczególności Agudat Israel i RELICO. Na ich czele stali Chaim Eiss oraz Abraham Silberschein. Paszporty Paragwaju – w odróżnieniu od paszportów innych państw Ameryki Łacińskiej – miały szczególną wartość, ponieważ kraj ten – pod naciskiem Polski i Stolicy Apostolskiej – tymczasowo uznał ich ważność[2].

Konsul Rokicki odszedł ze służby w 1945 roku po utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i osiadł na stałe w Szwajcarii. Zmarł w Lucernie w lipcu 1958 roku prawdopodobnie po kilku latach choroby.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nazwisko Rokickiego przez lata nie pojawiało się w literaturze, choć znalazło się w 1945 roku w podziękowaniach od Agudat Israel dla Polskiego Poselstwa obok nazwisk posła Aleksandra Ładosia, Juliusza Kühla oraz Stefana Ryniewicza. Organizacja twierdziła w nim, że bez ich działalności nie udałoby się uratowanie „wielu setek osób”[3]. O roli Rokickiego w akcji ratowania Żydów napisali po raz pierwszy w sierpniu 2017 roku dziennikarze Mark MacKinnon[4] oraz Zbigniew Parafianowicz i Michał Potocki[5].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W jednym z dokumentów[6], oraz w artykule MacKinnona[4] występuje wzmianka, że paszporty wypisywali – obok Rokickiego – również Juliusz Kühl i Stefan Ryniewicz. Jest to mało prawdopodobne ze względu na brak doświadczenia konsularnego Kühla i wyższy status Ryniewicza, który był wówczas zastępcą szefa placówki. Ponadto sam Kühl, którego status dyplomatyczny nie był uznawany przez Szwajcarów, wskazał w czasie swojego przesłuchania na Rokickiego, zaś Poselstwo nie zaprzeczyło tym twierdzeniom.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rokicki Konstanty data śmierci 18.07.1958 » Zmarły « www.nekrologi-baza.pl, www.nekrologi-baza.pl [dostęp 2017-12-05] (pol.).
  2. List nuncjusza apostolskiego do posła USA w Szwajcarii [oryginał w Archiwum Federalnym w Bernie].
  3. List dziękczynny Harry’ego A. Goodmana z 2 stycznia 1945, adresowany do MSZ RP w Londynie [oryginał w Instytucie gen. W. Sikorskiego w Londynie].
  4. a b Mark Mackinnon: He should be as well known as Schindler’: Documents reveal Canadian citizen Julius Kuhl as Holocaust hero, The Globe and Mail.
  5. Michał Potocki, Zbigniew Parafianowicz: Polak na polecenie rządu ratował Żydów od Holokaustu. Świat się o tym nie dowiedział, „Gazeta Prawna” 07.08.2017, www.gazetaprawna.pl/artykuly/1063030,alekander-lados-ratowal-zydow-holokaust.html.
  6. Zeznania Rudolfa Hügliego z 14 stycznia 1943 r. [oryginał w Archiwum Federalnym w Bernie].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Agnieszka Haska, Proszę Pana Ministra o energiczną interwencję. Aleksander Ładoś (1891–1963) i ratowanie Żydów przez Poselstwo RP w Bernie, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 11 (2015), s. 299–309.
  • Stanisław Nahlik, Przesiane przez Pamięć, Kraków 2002.
  • Michał Potocki, Zbigniew Parafianowicz: Tak polska ambasada ratowała Żydów. System berneński działał jak zegarek. Gazeta Prawna, 2018. [dostęp 2018-03-13].