Konstanty Skąpski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konstanty Zdzisław Skąpski
Ilustracja
mjr Konstanty Skąpski (przed 1932)
pułkownik saperów pułkownik saperów
Data i miejsce urodzenia 21 stycznia 1894
Kalisz
Data i miejsce śmierci 6 września 1971
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1915–1949
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie (II RP)
Polskie Siły Zbrojne
Jednostki I Korpus Polski
2 Korpus Strzelców
Armia Polska na Wschodzie
2 Korpus Polski
Stanowiska dowódca saperów korpusu
dowódca saperów armii
dowódca saperów korpusu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
powstanie wielkopolskie
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania włoska
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Medal Zwycięstwa Order św. Stanisława – III klasy Kawaler Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Order Imperium Brytyjskiego od 1936 (wojskowy)
Grób Konstantego Skąpskiego na Cmentarzu Bródnowskim

Konstanty Zdzisław Skąpski (ur. 21 stycznia 1894 w Kaliszu, zm. 6 września 1971 w Warszawie) – pułkownik saperów Wojska Polskiego II RP i Polskich Sił Zbrojnych, mianowany generałem brygady przez Władysława Andersa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie ziemiańskiej Karola i Józefy z Dzierżawskich. Do 1905 uczył się w kaliskim gimnazjum, skąd został wydalony za udział w strajku szkolnym. Naukę kontynuował w Szkole Handlowej w Kaliszu, później w Kiszyniowie. W 1910 uzyskał maturę polską, w 1913 – rosyjską. W tym samym roku wstąpił do Instytutu Technologicznego w Petersburgu, gdzie brał czynny udział w polskim ruchu niepodległościowym.

1 lutego 1915 został powołany do armii rosyjskiej i przydzielony do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej w Petersburgu, jako szeregowiec na prawach wolontariusza. 29 kwietnia 1915 awansował na podoficera. 1 czerwca 1915, po ukończeniu kursu, awansował na chorążego i został przydzielony do 171 zapasowego batalionu piechoty. W sierpniu tego roku został odkomenderowany do Oficerskiej Szkoły Elektrotechnicznej w Petersburgu, w charakterze słuchacza kursu telegraficzno-telefonicznego. 25 września 1917 awansował na porucznika. 19 listopada 1915, po ukończeniu kursu, otrzymał przydział do 41 Batalionu Saperów w Dorpacie na stanowisko młodszego oficera kompanii telegraficznej. 21 listopada 1915 został zaliczony do korpusu oficerów wojsk inżynieryjnych. Następnie został wyznaczony na stanowisko naczelnika 1 oddziału kablowego w kompanii telegraficznej. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 lutego 1916, a na stopień porucznika 25 września 1917 ze starszeństwem z 1 września 1916. Na froncie przebywał do 13 listopada 1917.

25 listopada 1917, na własną prośbę, został przeniesiony do I Korpusu Polskiego w Rosji i przydzielony do 1 Pułku Inżynieryjnego na stanowisko młodszego oficera 2 kompanii saperów. W Twierdzy Bobrujsk zajął się tłumaczeniem rosyjskich regulaminów i instrukcji na język polski. 19 marca 1918 złożył przysięgę na wierność Ojczyźnie Radzie Regencyjnej. 12 czerwca 1918 dowódca I Korpusu Polskiego mianował go kapitanem. W szeregach korpusu służył do 4 lipca 1918.

10 listopada 1918 wziął udział w rozbrajaniu Niemców. 25 listopada został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana ze starszeństwem od 7 listopada 1918[1] i przydzielony do 1 Pułku Inżynieryjnego[2], w którym objął stanowisko dowódcy kompanii reflektorów. Obowiązki dowódcy pododdziału nie przeszkodziły mu opracować instrukcje, regulaminy techniczne i podręczniki w języku polskim dla oficerów formacji saperskich, zresztą jedyne w latach 1918–1920.

18 stycznia 1919 został przeniesiony z 1 Pułku Inżynieryjnego do „Okręgu Wojskowego Poznań”, czyli do Armii Wielkopolskiej[3]. W Poznaniu został przydzielony do I Batalionu Saperów Wielkopolskich na stanowisko dowódcy 1 kompanii. W czasie powstania wielkopolskiego (od 23 kwietnia do 14 maja 1919) walczył okresie na froncie południowym, a od 20 maja 1919 na froncie północnym. 23 maja 1919 Komisariat Naczelnej Rady Ludowej mianował go kapitanem w wojskach technicznych ze starszeństwem z 7 listopada 1918[4]. 28 maja 1919 został przeniesiony do XVII Batalionu Saperów Wielkopolskich na stanowisko dowódcy kompanii. Wziął udział w wojnie z bolszewikami, w czasie której czasowo pełnił obowiązki dowódcy batalionu. 5 lipca 1920 pod wsią Kowale ocalił sztab 17 Dywizji Piechoty przed atakiem bolszewickiej konnicy. Za ten wybitny czyn otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. 9 września 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 „w Korpusie Inżynierii i Saperów, w grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”[5]. Z frontu wrócił 15 grudnia 1920.

W marcu 1921 został odkomenderowany do Warszawy na Kurs Oficerów Sztabowych Saperów. W okresie od marca do października 1921 był dowódcą XVIII Baonu Saperów w Pińsku. W okresie od 3 listopada 1921 do 1 stycznia 1924 studiował w francuskiej Wojskowej Szkole Inżynierii (franc. École du Génie Militaire). W międzyczasie, 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 2. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów[6]. 25 stycznia 1924 został przedzielony Oficerskiej Szkoły Inżynierii w Warszawie na stanowisko asystenta miernictwa[7]. 31 marca 1924 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 1. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów[8]. W 1926 otrzymał dyplom inżyniera budowlanego w École du Génie Civil.

W sierpniu 1929 został przeniesiony ze Szkoły Podchorążych Inżynierii do 1 Pułku Saperów na stanowisko dowódcy batalionu[9]. W grudniu tego roku został zastępcą dowódcy 3 Batalionu Saperów w Wilnie[10]. W marcu 1931 został przeniesiony do 7 Batalionu Saperów Wielkopolskich w Poznaniu na stanowisko dowódcy batalionu[11]. W 1931 Inspektor Armii gen. dyw. Edward Śmigły-Rydz wystawił mu następującą opinię: „duża inteligencja, jasna, logiczna; sumienny i dokładny. Dobrze fachowo przygotowany. W stosunku do podwładnych sprawiedliwy, równy i konsekwentny. Ponad przeciętność”[12]. 29 stycznia 1932 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 i 1. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów[13]. W marcu 1935 został przeniesiony do Dowództwa Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko I zastępcy dowódcy saperów[14]. 13 listopada 1935 gen. dyw. Leon Berbecki wystawił mu następującą opinię: „spokojny i równy. Dobry dowódca i oficer. Wykształcony saper, trochę za mało temperamentu w dowodzeniu w polu. Dalsze użycie: na obecnym stanowisku”. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 w korpusie oficerów saperów[15].

6 września 1939 został ewakuowany z personelem Ministerstwa Spraw Wojskowych w rejon Lublina. 18 września 1939 przekroczył granicę z Rumunią i 10 grudnia przedostał się do Francji. Od grudnia 1939 do czerwca 1940 był komendantem Kursu dla Oficerów Saperów w École du Génie Militaire w Wersalu. Od czerwca 1940 był organizatorem formacji saperskich w Wielkiej Brytanii. W okresie styczeń–październik 1941 był komendantem Ośrodka Wyszkolenia Saperów I Korpusu Polskiego w Dundee. Później został mianowany na stanowisko dowódcy saperów I Korpusu.

W sierpniu 1942 został przeniesiony z Wielkiej Brytanii na Bliski Wschód, gdzie objął dowództwo saperów 2 Korpusu Strzelców. Następnie został dowódcą saperów Armii Polskiej na Wschodzie i 2 Korpusu Polskiego. Wziął udział w kampanii włoskiej. Dowodził saperami w bitwie o Monte Cassino.

W grudniu 1946, po powrocie do Wielkiej Brytanii, został mianowany na stanowisko dowódcy saperów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Następnie, do lutego 1949, był inspektorem saperów Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Po demobilizacji był Seniorem Saperów. W 1949 zatrudnił się w polskiej firmie wysyłkowej Haskoba w Londynie, w której pracował do 1964, do czasu przejścia na emeryturę. Na generała brygady został awansowany przez Naczelnego Wodza, gen. broni Władysława Andersa ze starszeństwem z 1 stycznia 1964 w korpusie generałów[16]. Do Polski wrócił 12 maja 1970. Zmarł 6 września 1971. Został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie[16].

Konstanty Skąpski 15 sierpnia 1928 zawarł związek małżeński z Marią Murzynowską, z którą miał dwoje dzieci: Krystynę (ur. 1929) i Henryka (ur. 1933)[17].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz. Rozp. Komisji Wojskowej Nr 7 z 30 listopada 1918 roku, poz. 135.
  2. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 10 z 11 grudnia 1918 roku, poz. 236.
  3. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 9 z 28 stycznia 1919 roku, poz. 353.
  4. Tygodnik Urzędowy Nr 16 z 4 czerwca 1919 r., s. 72.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 22 września 1920 roku, s. 893.
  6. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 231.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 14 lutego 1924 roku, s. 67.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 170.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 296.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 401.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 107.
  12. "Opinie Oficerów" 1931 Inspektor Armii gen. dyw. Edward Rydz Śmigły.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 30 stycznia 1932 roku, s. 97.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 21 marca 1935 roku, s. 31.
  15. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 242.
  16. a b Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 163.
  17. Włodzimierz Becker, Poznańscy saperzy 1919-1939, wyd. Instytut im. gen. Stefana Grota-Roweckiego w Lesznie, Poznań, 2016, s.64, ​ISBN 978-83-61960-28-7
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 112.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 15 lipca 1922 roku, s. 528.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 marca 1933 roku, s. 65.
  21. M.P. z 1934 r. nr 6, poz. 12.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 67 z 24 czerwca 1925 roku, s. 340.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • A. J. Szugajew, Saperzy w służbie Polsce. Księga Pamiątkowa, Londyn 1985, s. 65–66, 640–641.
  • Centralne Archiwum Wojskowe, akta personalne 8823, 12962 i 23164, akta odznaczeniowe VM 15–974, MN 23.12.1933 r., KZ 18–152.
  • Powstańcy Wielkopolscy. Biogramy uczestników Powstania Wielkopolskiego 1918–1919, praca zbiorowa pod red. Bogusława Polaka, t. III, Poznań 2007, s. 197–199.
  • "Opinie Oficerów" 1931 Inspektor Armii gen. dyw. Edward Rydz Śmigły