Konstytucja Japonii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Japonia
Herb Japonii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Japonii
Portal Portal Japonia

Konstytucja Japonii (jap. 日本国憲法 Nihon-koku-kenpō?) - najważniejszy akt prawny (ustawa zasadnicza) Japonii, uchwalony przez ówczesny parlament o nazwie Teikoku-gikai (Zgromadzenie Cesarskie), składający się z Izby Parów i Izby Reprezentantów (art. 33 i 34 konstytucji Meiji)[1], zatwierdzony przez cesarza Hirohito 3 listopada 1946 i obowiązujący od 3 maja 1947 roku.

Konstytucja składa się z preambuły i 103 artykułów ujętych w 11 rozdziałach.

Konstytucja zapewnia parlamentarny system rządów, w którym dziedziczny monarcha jest „symbolem państwa i jedności narodu“ (art. 1) i sprawuje wyłącznie funkcję reprezentacyjną (mianowanie premiera powołanego przez parlament, promulgacja ustaw bez prawa veta itp). Również te funkcje ustawa może powierzyć innej osobie. Cesarz podejmuje w sprawach państwowych tylko takie działania, jakie przewiduje Konstytucja i nie posiada władzy w zakresie kierowania państwem (art. 4), wszelka działalność Cesarza w sprawach państwowych wymaga rady i aprobaty Rządu (art. 3). Tron dziedziczony jest zgodnie z Ustawą o Domu Cesarskim, uchwaloną przez Parlament (art. 2), majątek Domu Cesarskiego jest własnością państwową (art. 88).

Ustrój zbudowany jest zgodnie z zasadą trójpodziału władz.

Władza ustawodawcza należy do Kokkai, dwuizbowego Zgromadzenia Narodowego, wybieranego w wyborach powszechnych (rozdział 4).

Władzę wykonawczą pełni rząd z premierem na czele (rozdział 5).

Władza sądownicza należy do Sądu Najwyższego i tych sądów niższego stopnia, które ustanowi ustawa (rozdział 6).

Sprawozdanie o dochodach i wydatkach państwowych podlega corocznemu badaniu przez Izbę Obrachunkową (art. 89).[2]

Prawa obywatelskie omawia rozdział 3. M. in. art. 14 zabrania dyskryminacji z powodu rasy, wyznania, płci, pozycji społecznej i pochodzenia rodzinnego. Zakazane jest dziedziczenie tytułów. Roboty przymusowe są zakazane, z wyjątkiem gdy stanowią karę orzeczoną za przestępstwo (art. 18). Art. 20 gwarantuje wolność wyznania. Art. 27 zabrania zatrudniania nieletnich w sposób nadmiernie obciążający. Art. 28 gwarantuje dla pracowników prawo do organizowania się, prowadzenia rokowań z pracodawcami i zbiorowego działania. Art. 36 zakazuje tortur.

Rozdział 8 omawia samorząd lokalny, rozdział 9 zmiany Konstytucji, 10 charakter Konstytucji jako najwyższego prawa, 11 i ostatni postanowienia końcowe.

Konstytucja Japonii ze względu na swój antymilitarystyczny charakter, wyrażający się w artykule 9, zgodnie z którym Japonia wyrzeka się prawa do wojny, nazywana jest popularnie "pokojową konstytucją" lub "powojenną konstytucją" (por. Japońskie Siły Samoobrony). Powstała w czasie amerykańskiej okupacji Japonii po II wojnie światowej i zastąpiła konstytucję Meiji z 1889, ustanawiając monarchię konstytucyjną. Od momentu podpisania jej przez cesarza Shōwa nie była nigdy zmieniana.

Nowa konstytucja po raz pierwszy dała prawa wyborcze kobietom.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]