Kopalnia Węgla Kamiennego Centrum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kopalnia Węgla Kamiennego Centrum
Kopalnia Węgla Kamiennego Centrum
kopalnia Centrum
Data założenia 1 grudnia 1881[1]
Data likwidacji od 9 maja 2015 do 31 grudnia 2020[2]
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Lokalizacja Bytom
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
KWK Centrum
KWK Centrum
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
KWK Centrum
KWK Centrum
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
KWK Centrum
KWK Centrum
Ziemia50°21′14,8″N 18°53′33,2″E/50,354111 18,892556

Kopalnia Węgla Kamiennego Centrum (niem. Karsten-Zentrum, Dymitrow, Zakład Górniczy Bytom) – kopalnia węgla kamiennego, działająca od 1 grudnia 1881 roku do 9 maja 2015 roku, od 9 maja 2015 roku w likwidacji[2]. Kopalnia była położona w Bytomiu.

Warunki geologiczne oraz udostępnienie złoża[edytuj]

Warunki geologiczne w kopalni zawsze były bardzo trudne, występowały w niej m.in. zagrożenie metanowe, pożarowe i tąpania. Dlatego w 1935 roku z powodu nasilenia się tąpań i pożarów w kopalni dokonano zmian w eksploatacji pokładów węgla: nastąpiło przejście z systemu filarowego na system ścianowy z zawałem stropu, a do ścian zastosowano obudowę stalową. Złoża węgla kamiennego w kopalni udostępniono pięcioma szybami: Rejtan, Skarga, Staszic, Budryk i Witczak.

Historia[edytuj]

Kopalnia Karsten-Zentrum w 1930 roku

Kopalnia wywodziła się z wcześniejszej kopalni galmanu Teresa. Pod koniec lat. 50. XIX wieku, po zakończeniu wydobycia galmanu zaczęto wydobywać węgiel kamienny w kopalniach Karsten i Centrum[3].

Kopalnia eksploatowana już od końca 1879 roku. Powstała 1 grudnia 1881 z połączenia kilku kopalń i pól górniczych pod nazwą Vereinigte Karsten-Centrum[1]. Od 1945 roku zakład funkcjonował pod nazwą Centrum.

Przy kopalni od 1945 roku istniał obóz pracy przymusowej dla więźniów, internowanych i jeńców. Pod koniec listopada 1945 roku przebywało w nim przeszło 1400 osób. Obóz funkcjonował co najmniej do grudnia 1949 roku[4].

Od 2 lipca 1950 zmieniono nazwę na Dymitrow. Nazwę tę nadano na cześć bułgarskiego działacza komunistycznego Georgija Dymitrowa. W maju 1990 w wyniku referendum wśród załogi kopalni powrócono do nazwy „Centrum”. W 1993 roku kopalnia została zakładem Bytomskiej Spółki Węglowej S.A. i nazwano ją: Zakład Górniczy "Centrum" Sp. z o.o.

W 1993 roku kopalnia Centrum stała się częścią Bytomskiej Spółki Węglowej. 1 września 1993 roku nastąpiło połączenie kopalni Centrum z kopalnią Szombierki; utworzono tym samym Kopalnię Węgla Kamiennego Centrum-Szombierki[5].

1 stycznia 1996 roku rozpoczęto likwidację ruchu Szombierki; 1 marca tegoż roku zakończono wydobycie w tymże ruchu[6]. Większość zabudowań ruchu Szombierki (poza Szybem Krystyna i Ewa) została rozebrana do 2001 roku[7].

Na skutek likwidacji ruchu Szombierki, w 1999 roku wydzielono część zasobów węglowych i utworzono złoże Centrum, które było eksploatowane od 7 lipca 1999 roku przez nową jednostkę – Zakład Górniczy Centrum, utworzoną 1 lipca tegoż roku[5].

1 lutego 2003 roku Zakład Górniczy Centrum stał się częścią Kompanii Węglowej[5].

1 stycznia 2005 roku poprzez połączenie Zakładu Górniczego Bytom III i Zakładu Górniczego Centrum utworzono dwuruchową Kopalnię Węgla Kamiennego Bobrek-Centrum[8] z siedzibą w Bytomiu[2], w której dawny Zakład Górniczy Centrum stanowił ruch Centrum.

24 marca 2015 roku zarząd Kompanii Węglowej podjął uchwałę, w której zdecydowano o rozdzieleniu KWK Bobrek-Centrum. Wyodrębniona KWK Centrum weszła w struktury Spółki Restrukturyzacji Kopalń i 9 maja 2015 roku została postawiona w stan likwidacji całkowitej[2], natomiast 15 grudnia 2015 roku KWK Bobrek-Centrum została połączona z Kopalnią Węgla Kamiennego Piekary; utworzono tym samym dwuruchową kopalnię Bobrek-Piekary[9].

W miejscu dawnej kopalni, z wykorzystaniem pozostałej infrastruktury dołowej, ma powstać duża przepompownia w celu odwadniania niecki bytomskiej[10].

Katastrofy górnicze na terenie kopalni[edytuj]

  • 1979 – w ówczesnej kopalni „Dymitrow” w Bytomiu nastąpił wybuch pyłu węglowego i spowodował śmierć 10 górników[11][12].
  • 1982 – wówczas KWK „Dymitrow” – doszło do bardzo silnego wybuchu gazów pożarowych obejmującego swym zasięgiem również bazę ratowniczą co spowodowało śmierć 18 osób[11].

Przypisy

  1. a b Jerzy Jaros: Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich. Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1984, s. 39. ISBN 9788300006489.
  2. a b c d SRK ↓, s. 3.
  3. Jerzy Jaros: Górnictwo węglowe ziemi bytomskiej. W: Tradycje górnictwa ziemi bytomskiej. Maroszek Henryk (red.). Katowice: 1967, s. 67.
  4. Miroszewski Kazimierz: Obozy pracy przymusowej w Bytomskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego w latach 1945-1949. W: Bytomskie martyrologium powojennych lat 1945-1956. Ofiary komunistycznego terroru i ich pomnik. Jan Drabina (red.). Bytom: Urząd Miejski w Bytomiu, 2009, s. 84, 88, 90. ISBN 9788392232292.
  5. a b c SRK ↓, s. 2.
  6. Wykaz kopalń węgla kamiennego przewidzianych do likwidacji w 1998 r., których likwidacja może być finansowana ze środków pochodzących z budżetu państwa, oraz terminy likwidacji zakładów górniczych lub ich części. „Dziennik Ustaw”. 63 (Poz. 409), s. 2494, 1998. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. 
  7. KM: Szyb Krystyna i pole golfowe. Urząd Miasta Bytom, 2013-12-11. [dostęp 2016-12-28].
  8. Madeja 2015 ↓.
  9. Makarska 2016 ↓.
  10. Kajetan Berezowski: Bytom: Centrum pompownią. Wydawnictwo Górnicze, 2016-09-24. [dostęp 2016-12-28].
  11. a b www.teberia.pl: Trybuna Górnicza - W hołdzie poległym górnikom (pol.). Trybuna Górnicza. [dostęp 25 października 2009].
  12. Inne źródła podają, że w 1979 roku w wyniku katastrofy na kopalni Dymitrow zginęło 34 górników Katastrofy górnicze w latach 1918–2007, które spowodowały śmierć co najmniej 10 osób (pol.). rp.pl. [dostęp 28 października 2009]. i rp.pl: Święta Barbara i górnicze wypadki (pol.). [dostęp 28 października 2009].

Bibliografia[edytuj]