Koper (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koper
Ilustracja
Morfologia (Anethum graveolens)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd selerowce
Rodzina selerowate
Rodzaj koper
Nazwa systematyczna
Anethum L.
Sp.Pl.2 1753
Typ nomenklatoryczny
Anethum graveolens L.[2]

Koper (Anethum) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl.). W zależności od ujęcia obejmuje jeden gatunek – koper ogrodowy (Anethum graveolens)[3][4], a czasem wyodrębniane są dwa[5] do czterech gatunków[6]. Nazwa "koper" pojawia się także w nazwach zwyczajowych także innych przedstawicieli selerowatych – np. koprem włoskim nazywany jest fenkuł włoski (Foeniculum vulgare), a koprem morskim kowniatek morski (Crithmum maritimum)[5]. Zaliczany tu gatunek – koper ogrodowy A. graveolens pochodzi najprawdopodobniej z południowo-zachodniej Azji, uprawiany jest od co najmniej 400 r. p.n.e. i został rozpowszechniony rozpowszechniony[3]. Uprawiany jest także w Polsce[7]. Stosowany jest jako przyprawa, zwłaszcza do aromatyzowania ryb i ogórków, poza tym do zup i sałatek. Podawany jest w postaci herbatek niemowlętom w przypadku kolek[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny jednoroczne lub dwuletnie o długich i sztywnych korzeniach[8]. Kwiaty drobne, jasnożółte, zebrane w baldach złożony. Łodyga prosta, wzniesiona i rozgałęziona, pusta wewnątrz. Owoce: rozłupnie o cierpkim smaku i aromatycznym zapachu.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj należący do podrodziny Apioideae Seemann, rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl.), rzędu selerowców (Apiales Lindl.), kladu astrowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa dereniowe (Cornidae Frohne & U. Jensen ex Reveal), nadrząd Aralianae Takht., rząd araliowce (Araliales Reveal), rodzina selerowate (Apiaceae Lindl.), syn. Umbelliferae Juss.), rodzaj koper (Anethum L.)[9]

Wykaz gatunków w ujęciu The Plant List[6] (w innych ujęciach włączane są do gatunku Anethum graveolens[3])

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-20].
  3. a b c d David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 50. ISBN 978-1-107-11502-6.
  4. Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 313. ISBN 0-333-74890-5.
  5. a b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  6. a b Anethum. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2019-06-15].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Anethum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-20].