Kopice (województwo opolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°38′53″N 17°27′21″E
- błąd 39 m
WD 50°38'51.00"N, 17°26'44.92"E
- błąd 1 m
Odległość 749 m
Kopice
wieś
Ilustracja
Zabudowania przy jednej z ulic w Kopicach (2017)
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat brzeski
Gmina Grodków
Liczba ludności (2011) 842[1]
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 49-200[2]
Tablice rejestracyjne OB
SIMC 0495208
Położenie na mapie gminy Grodków
Mapa konturowa gminy Grodków, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Kopice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Kopice”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kopice”
Położenie na mapie powiatu brzeskiego
Mapa konturowa powiatu brzeskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Kopice”
Ziemia50°38′53″N 17°27′21″E/50,648056 17,455833

Kopice (niem. Koppitz, w latach 1936–1945 Schwarzengrund[3]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Grodków. W latach 1945–1954 siedziba gminy Kopice[4].

W lipcu 1936 r. zmieniono nazwę miejscowości na Schwarzengrund[5].

Przysiółkami wsi są Dębina i Lesie.

Nazwa i historia[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od polskiego słowa - kopiec[6] oznaczającej usypisko ziemne. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako starszą od niemieckiej wymienia on dwie nazwy zlatynizowaną nazwę Coppicz oraz polską Kopiec podając jej znaczenie Grenzhugel, Markstein czyli po polsku Graniczna górka, graniczna skała[6]. Niemcy zgermanizowali nazwę na Koppitz w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie[6].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie villa Copitz[7][8].

W lutym 1945 wieś była miejscem licznych mordów dokonanych na robotnikach przymusowych różnych narodowości, zarówno kobiet i mężczyzn oraz na jeńcach wojennych. Sprawcami zbrodni byli niemieccy bandyci, m.in. żołnierze Wehrmachtu. Nielicznych pomordowanych udało się zidentyfikować, wśród nich byli: Robert Grzybek, Elżbieta Urbańska oraz Tadeusz Kościański pochodzący z okolic Częstochowy[9]. Wkraczające oddziały radzieckie 229 Dywizji Strzeleckiej dopuściły się we wsi licznych zbrodni wojennych, gwałcąc kobiety (w tym siostry zakonne), rozstrzeliwując licznych chłopów oraz rozpruwając brzuchy i odcinając ręce kobietom[10].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[11]:

  • kościół parafialny pw. Podwyższenia Świętego Krzyża, wzniesiony w latach 1802–1822 w stylu neoklasycystycznym. Obiekt jednonawowy, przekryty dachem dwuspadowym. Na osi głównej wieża czworoboczna kryta dachem namiotowym. Wejście główne akcentowane portalem kolumnowym, zwieńczonym tympanonem trójkątnym. Elewacje tynkowane, we fragmentach boniowane.
  • zespół pałacowy, z XIX w.:
  • pałac w ruinie. Od 1360 r. Kopice były siedzibą rodu von Borsnitzów, później znajdowały się w rękach rodziny von Beessów (od 1450 r.). W 1534 r. posiadał je kanonik katedry wrocławskiej Baltzazr von Neckern, po nim Jan Henryk Heymann von Rosenthal, Gotfryd von Spaetgen, a od 1751 r. śląska rodzina szlachecka von Sierstorpffów. Rycerska siedziba została przebudowana na rezydencję w stylu klasycystycznym w 1783 r. według projektu opolskiego architekta Jana Rudolpha. W 1859 r. obiekt zakupiony przez Hansa Ulryka Schaffgotscha i Joannę Gryczik von Schomberg-Godulla. Przebudowany w 1864 r. według projektu architekta Karla Lüdecke z Wrocławia oraz mistrza budowlanego Konstantego Heidenreicha z Kopic. Po przebudowie pałac zyskał charakter w stylu neogotyku z elementami neorenesansowymi. Ostatnią ważną przebudową w pałacu było dobudowanie kaplicy pałacowej w 1896-1897, tym projektem zając się nieznany dotychczas architekt Richard Young[12] Pałac popadł w całkowitą ruinę za sprawą jego kolejnego właściciela, krakowskiego biznesmena, którego los pałacu przestał interesować już w chwili „podarowania” mu go. Wyroki sądów nakazujące zabezpieczenie budowli nie skutkowały, a pałac był niszczony przez wandali. Pałac obecnie został zakupiony przez firmę z Chorzowa i podejmowane są próby jego odnowienia
    • park
    • kaplica grobowa Schaffgotschów - mauzoleum, z drugiej połowie XIX w. – Hansa Ulryka Schaffgotscha i Joanny Gryczik von Schomberg-Godulla. Obiekt w stylu neoklasycystycznym na planie prostokąta. Wejście (na poziom balkonu) schodami wachlarzowymi akcentowane portykiem, zwieńczonym tympanonem trójkątnym. Fasada zwieńczona tympanonem trójkątnym z akroterionami. W polu tympanonu kartusz herbowy. Elewacje z cegły klinkierowej zdobione detalami kamieniarskimi. Po profanacji grobów prochy zmarłych pochowano w mogile na cmentarzu w sąsiedztwie budynku. Wewnątrz nadal znajdują się dwa puste grobowce. Od 30 kwietnia 2017 roku rozpoczęły się działania na ratowanie mauzoleum i godnego pochówku rodziny Schaffgotschów w jednym z sarkofagów[13] W ramach działania księdza Jarosława Szeląga i Macieja Mischoka, działanie renowacji mauzoleum, przewiduje się zakończyć w 2021 roku,.
  • folwark:
    • budynek mieszkalno-administracyjny
    • spichrz większy
    • spichrz mniejszy
    • dom mieszkalny i wozownia.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przechodzi droga wojewódzka nr 385

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. [dostęp 2016-09-23].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 506 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Kopice, [w:] Pałace Śląska [online] [dostęp 2018-10-16].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Landkreis Grottkau. [dostęp 2020-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-03)].
  6. a b c Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 80, OCLC 456751858 (niem.).
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  8. H. Markgraf, J.W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  9. Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Nr 27: Województwo opolskie. Warszawa 1980
  10. Mark Sołonin: Nic dobrego na wojnie. Poznań: Rebis, 2011, s. 248. ISBN 978-83-7510-714-2.
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, s. 10 [dostęp 2012-11-21].
  12. Janusz L. Dobesz, Irma Kozina, Maciej Mischok, Kopice : historia utraconego piękna, Katowice: Muzeum Śląskie, 2020, ISBN 978-83-65945-16-7, OCLC 1242427820 [dostęp 2021-04-01].
  13. brokom, Home, Mauzoleumkopice [dostęp 2021-04-01] (pol.).

Literatura[edytuj | edytuj kod]

O przedwojennych właścicielach miejscowości i pałacu m.in. w:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]