Kopułek łąkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kopułek łąkowy
Ilustracja
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina wodnichowate
Rodzaj Cuphophyllus
Gatunek kopułek łąkowy
Nazwa systematyczna
Cuphophyllus pratensis (Fr.) Bon
Docums Mycol. 14(no. 56): 10 (1985)
2010-11-20 Cuphophyllus pratensis.jpg
Orangefarbene Wiesen-Ellerling Cuphophyllus pratensis Hygrocybe pratensis.JPG

Kopułek łąkowy (Cuphophyllus pratensis (Fr.) Bon) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cuphophyllus, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus pratensis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1984 r. Marcel Bon, przenosząc go do rodzaju Cuphophyllus[1].

Synonimów naukowych jest ponad 70. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus pratensis Fr. 1818
  • Camarophyllus pratensis (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Hygrocybe pratensis (Fr.) Murrill 1914
  • Hygrophorus pratensis (Fr.) Fr. 1836

Polską nazwę podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r[3]. Niektóre atlasy podawały nazwę wilgotnica łąkowa[4][5]). Obydwie te nazwy polskie są jednak niespójne z aktualną nazwą naukową, według Index Fungorum gatunek ten bowiem nie należy już ani do rodzaju Camarophyllus (kopułek), ani Hygrocybe (wilgotnica), lecz do rodzaju Cuphophyllus.

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica od 2 do 7 cm, młody – wypukły, następnie wypukły do płaskiego. Jego powierzchnia jest falista, pośrodku słaby grabek, ewentualnie wgłębienie, gładka, sucha, matowa. U odmiany pallida ma kolor jasny; od białego do jasnokremowego, u odmiany pratensis w różnych odcieniach żółtego i pomarańczowego[4].

Blaszki

Szerokie, rzadkie, dość daleko zbiegające po trzonie, ostrze gładkie, kolor nieco jaśniejszy od kapelusza[5].

Trzon

Wysokość od 2,5 do 5,5 cm, średnica od 6 do 12 mm, cylindryczny, zwężony ku podstawie, powierzchnia sucha, gładka, podłużnie włókienkowata. Pełny, elastyczny, kolor – jak w kapeluszu lub nieco jaśniejszy[4].

Miąższ

Gruby w centrum kapelusza, wąski ku brzegom, kremowo – pomarańczowy, smak łagodny, brak zapachu[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie. Rozmiar 6-7 x 4-5 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Najwięcej stanowisk opisano w Europie, ale notowany jest w wielu kontynentach: w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, w Azji i na Nowej Zelandii[7]. Dość pospolity jest w Alpach, w Niemczech podlega ochronie[5]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[8].

Owocniki wyrastają pojedynczo lub w grupach, w trawie, na pastwiskach, na łąkach i przy brzegach lasów. W Europie Środkowej jeszcze dość częsty gatunek, gdzie indziej rzadki.. Częściej występuje na pogórzu i w górach[4].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb jadalny[5][6]. Można go przyrządzić na różne sposoby z przeznaczeniem do bezpośredniego spożycia.

Gatunki podobne[edytuj]

Najbardziej jest podobny tzw. kopułek śnieżny (Cuphophyllus virgineus) , ale jest mniejszy i bardziej delikatny[4]. Podobna jest też wodnicha gajowa (Hygrophorus nemoreus), wyrastająca w lasach liściastych (dąb). Kapelusz ma ciemniej brązowo zabarwiony, biały miąższ.

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.