Kormoran etiopski
| Afrocarbo africanus | |||
| (J.F. Gmelin, 1789) | |||
_(44590449580).jpg) Szata godowa | |||
 Szata spoczynkowa | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
kormoran etiopski | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
Kormoran etiopski[4] (Afrocarbo africanus) – gatunek dużego ptaka z rodziny kormoranów (Phalacrocoracidae) występujący w Afryce na południe od Sahary oraz na Madagaskarze. Nie jest zagrożony.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1789 roku Johann Friedrich Gmelin w 13. edycji linneuszowskiego Systema Naturae, nadając mu nazwę Pelecanus africanus[2][5]. Później gatunek ten bywał zwykle umieszczany w rodzajach Halietor lub Phalacrocorax[1][2], potem w Microcarbo[2][6]. W 2023 roku został przeniesiony na podstawie analizy filogenetycznej do nowo utworzonego rodzaju Afrocarbo[7], ale na większości list ptaków świata zmiany tej na razie nie wdrożono[6][8][9][10]. Wyróżnia się dwa podgatunki A. africanus[1][6][8]:
- A. a. africanus (J.F. Gmelin, 1789) – Afryka na południe od Sahary
- A. a. pictilis (Bangs, 1918) – Madagaskar.
Za podgatunek kormorana etiopskiego bywał często uznawany kormoran koroniasty (Afrocarbo coronatus)[1].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Wygląd
- Kormoran etiopski w szacie godowej posiada czarne upierzenie. W szacie spoczynkowej ptaki te są generalnie bardziej brązowe, z jaśniejszym spodem ciała, białawym gardłem i brzuchem[1]. Skrzydła są krótkie, pióra szybko nasiąkają wodą, ułatwiając w ten sposób nurkowanie (cecha niezwykła wśród ptaków wodnych). Ptak posiada długi ogon i palce stóp połączone błoną pławną. Tęczówki czerwone[11]. Samice są podobne do samców, ale nieco mniejsze[11].
- Średnie wymiary
Ekologia i zachowanie
[edytuj | edytuj kod]
- Biotop
- Rzeki, jeziora i bagna Afryki.
- Tryb życia
- Dzienny tryb życia, noc spędza śpiąc na drzewie. Żyje samotnie lub w niewielkich grupach, jedynie w porze lęgów łączy się w większe stada.
- Pożywienie
- Kormoran etiopski żywi się głównie rybami, które łowi najchętniej rano i wieczorem. Ptak dobrze nurkuje i potrafi długo wstrzymywać oddech. Uzupełnienie jego diety stanowią żaby, owady, skorupiaki, a czasem inne ptaki.
- Rozmnażanie
- Gniazduje w koloniach. Samica składa 2–6 jaj w gnieździe na drzewie lub w trzcinach, które wysiaduje przez 23–25 dni. Pisklęta stają się samodzielne po 5–7 tygodniach, po 3–4 latach są gotowe do rozrodu. Kormoran etiopski może dożyć 36 lat.
Status zagrożenia
[edytuj | edytuj kod]W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski). W 2023 roku organizacja Wetlands International szacowała, że liczebność światowej populacji mieści się w przedziale 200 500 – 1 202 500 osobników (co przelicza się na 134 000 – 802 000 osobników dorosłych), zaś jej trend oceniła jako stabilny[3].
Korelacje z człowiekiem
[edytuj | edytuj kod]Guano kormorana etiopskiego jest bardzo cenionym nawozem. On sam nie jest zagrożony przez człowieka, choć np. w Afryce Południowej bywa prześladowany, gdyż odżywia się pstrągami i innymi rybami poławianymi rekreacyjnie[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal (red.): Handbook of the Birds of the World. T. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 352. ISBN 978-84-87334-10-8. (ang.).
- 1 2 3 4 D. Lepage: Long-tailed Cormorant Microcarbo africanus. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2021-09-10]. (ang.).
- 1 2 3 BirdLife International, Microcarbo africanus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Phalacrocoracidae Reichenbach, 1849-50 - kormorany - Cormorants (wersja: 2024-10-03). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-14].
- ↑ J.F. Gmelin, Caroli a Linné Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, wyd. 13, t. 1 cz. 2, Lipsiae 1789, s. 577 (łac.).
- 1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
- ↑ M. Kennedy, A.T. Salis, S.S. Seneviratne, D. Rathnayake, L.J. Nupen, P.G. Ryan, S. Volponi, P. Lubbe, N.J. Rawlence & H.G. Spencer. Phylogeny of the microcormorants, with the description of a new genus. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 199 (1), s. 316, 2023. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlad041. (ang.).
- 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
- ↑ Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2025 [online], 2025 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
- ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-08-14].
- 1 2 N. Bouglouan: Reed Cormorant or Long-tailed Cormorant. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-09-10]. (ang.).
- 1 2 Orta, J., D.A. Christie, G.M. Kirwan, F. Jutglar & E.F.J. Garcia: Long-tailed Cormorant (Microcarbo africanus), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-09-10]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).