Kornel Filipowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kornel Filipowicz
Ilustracja
Kornel Filipowicz na spotkaniu w Andrychowie, 1970.
Data i miejsce urodzenia 27 października 1913
Tarnopol
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1990
Kraków
Narodowość polska
Język polski
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Okres 1947–1984
Gatunki opowiadania, mikropowieści, scenariusze, poezja
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

Kornel Filipowicz (ur. 27 października 1913 w Tarnopolu[1], zm. 28 lutego 1990 w Krakowie) – polski powieściopisarz, nowelista, scenarzysta, poeta. Autor 37 książek, znany głównie z krótkich form literackich.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i młodość spędził w Cieszynie (1923–1932), gdzie uczęszczał do szkoły podstawowej, a później gimnazjum. Należał do grupy młodych cieszyńskich literatów działających pod kierunkiem Juliana Przybosia.

Przed II wojną światową studiował biologię na Uniwersytecie Jagiellońskim i współredagował miesięcznik Nasz Wyraz (1936–1939). Wtedy też debiutował opublikowanym w "Zaraniu Śląskim" opowiadaniem Zapalniczka i wierszem, który ukazał się w "Gazecie Artystów". Zainteresowanie sztuką współczesną, wpojone przez Przybosia, sprawiło iż obracał się w kręgach ówczesnej artystycznej awangardy (bliska znajomość z członkami Grupy Krakowskiej: Wicińskim, Sternem, Lewickim i in., kręgiem teatru Cricot założonego przez Józefa Jaremę), zajmował się również krytyką sztuki jako prasowy recenzent. Po wybuchu wojny brał udział w kampanii wrześniowej, po ucieczce z niewoli zaangażował się w działalność konspiracyjną. Po aresztowaniu był więźniem obozów koncentracyjnych Groß-Rosen i Sachsenhausen. Po wojnie zamieszkał w Krakowie.

W 1943 r. wydał konspiracyjnie w 10 egzemplarzach tomik wierszy Mijani, zilustrowany przez Marię Jaremę. W 1953 r. sygnatariusz Rezolucji Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego. W latach 50. i 60. wraz z braćmi S. i T. Różewiczami tworzył nieformalną grupę twórczą „Miczura-Film” dla której pisał wraz z T. Różewiczem scenariusze filmowe[2] Sygnatariusz Listu 59 (1975). Członek i działacz ZLP do 1981 r., wiceprezes Oddziału Krakowskiego. Członek-założyciel Towarzystwa Kursów Naukowych (1978). W latach osiemdziesiątych publikował poza cenzurą m.in. w NaGłosie i Zapisie. Współzałożyciel miesięcznika Pismo. Współautor (wraz z T. Różewiczem) scenariuszy filmów Moje miejsce na ziemi (1960), Głos z tamtego świata (1962).

W swojej twórczości powracał do związków z ziemią cieszyńską m.in. w Profilach moich przyjaciół, Białym ptaku czy Ulicy Głębokiej. W pozostawionych przezeń materiałach zachowały się fragmenty Pana Tadeusza przełożone na gwarę cieszyńską[3].

Życie prywatne[edytuj]

Był mężem polskiej artystki, Marii Jaremy (1908–1958), z którą miał syna Aleksandra (ur. 1943).

Drugą żoną pisarza była Maria Próchnicka, historyk sztuki, miał z nią syna Marcina (ur. 1964).

Od października 1967 roku do śmierci był związany z poetką Wisławą Szymborską (nie łączył ich jednak nigdy związek małżeński ani wspólne mieszkanie).

Filipowicz urządzał spływy kajakowe Wisłą, w których brali udział jego przyjaciele i rodzina, np. Tadeusz Różewicz, Julian Przyboś, Artur Sandauer czy Jonasz Stern[4]. Pisarz interesował się także wędkarstwem, co znalazło odbicie w jego twórczości.

Nagrody[edytuj]

Laureat nagród Ministra Kultury i Sztuki, odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pierwszy prezes krakowskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Twórczość[edytuj]

Poezja[edytuj]

  • Mijani (1943)
  • Powiedz to słowo (1997)

Proza[edytuj]

  • Krajobraz niewzruszony (1947)
  • Nauka o ziemi ojczystej t.1-2 (1950-55)
  • Profile moich przyjaciół (1954)
  • Niepokój młodego serca t.1-2 (1955-58)
  • Ciemność i światło (1959)
  • Biały ptak (1960)
  • Romans prowincjonalny (1960)
  • Pamiętnik antybohatera (1961)
  • Mój przyjaciel i ryby (1963)
  • Ogród pana Nietschke (1965)
  • Mężczyzna jak dziecko (1967)
  • Śmierć mojego antagonisty (1972)
  • Dzień wielkiej ryby (1978)
  • Zabić jelenia (1978)
  • Krajobraz, który przeżył śmierć (1986)
  • Modlitwa za odjeżdżających (2004)
  • Co jest w człowieku
  • Dlaczego ojciec wącha miętę
  • Gdy przychodzi silniejszy
  • Ja ciebie nie kocham
  • Ulica Gołębia
  • Jeniec i dziewczyna
  • Kot w mokrej trawie
  • Księżyc nad Nidą
  • Mamy Polskę
  • Miejsce i chwila
  • Opowiadania cieszyńskie
  • Wszystko, co mieć można
  • Rozmowy na schodach
  • Rozstanie i spotkanie: Opowiadania ostatnie
  • Rzadki motyl
  • Światło i dźwięk, czyli o niedoskonałości świata
  • Modlitwa za odjeżdżających
  • Cienie (2007)

Filmografia[edytuj]

  • Trzy kobiety (1956) - scenariusz
  • Miejsce na ziemi (1959) - scenariusz
  • Głos z tamtego świata (1962) - scenariusz
  • Piekło i Niebo (1966) - scenariusz
  • Szklana kula (1972) - scenariusz
  • Egzekucja w ZOO (1975) - scenariusz

Ekranizacje[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Kornela Filipowicza.

Przypisy

  1. W niektórych opracowaniach pada stwierdzenie, że urodził się w Krakowie; Golec, Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, s. 66.
  2. Pod. red. Elżbiety Zarych: Słownik Pisarzy Polskich. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Naukowe, 2008, s. 1144. ISBN 978-83-7435-787-6.
  3. J. Golec, S. Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 3, Cieszyn 1998, s. 67.
  4. Aleksander Filipowicz. Czy warto mieć sławnych rodziców? Wspomnienie o wycieczkach kajakowych po Wiśle. „Dekada Literacka”. 4/5, 2000. 

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]