Koronka klockowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tworzenie koronki klockowej. Eksponat z Muzeum Sióstr Urszulanek w Quebecu.
Ivana Marková objaśnia technikę powstawania koronek słowackich.
Detal koronki klockowej w trakcie jej tworzenia

Koronka klockowa – jeden z typów koronki, wykonywanej przy pomocy podłużnych szpulek, często drewnianych, zwanych klockami (stąd nazwa koronki). Technika polega na przeplataniu w grupach po cztery wielu nici nawiniętych na klocki. Dzięki temu tworzy się tzw. płócienko tworzące formy ornamentu i różne rodzaje siateczek w tle oraz wypełnieniach motywów. Koronkę podczas tworzenia umieszcza się na specjalnej poduszce z umieszczonym na niej wzorem. Technika ta umożliwia uzyskanie delikatnych ażurowych wyrobów o bardzo różnorodnych wzorach.

Technika wytwarzania koronki klockowej jest znana od XVI wieku, szczególnie cenione były koronki pochodzące z Flandrii (skąd prawdopodobnie pochodzi).

Do wyrobu koronki klockowej wykorzystywano białe lub kremowe nici lniane i bawełniane, czarne, białe, kremowe i beżowe nici jedwabne (koronki jedwabne), wielobarwne nici wełniane (koronki wełniane) oraz złote i srebrne nici metalowe (koronki metalowe)[1].

Rodzaje koronki klockowej[edytuj]

  • antualaż - koronka z przewagą płócienka o motywach roślinnych, wyrabiana od XVII do XIX wieku[2];
  • brukselska - produkowana od XVI wieku, zaawansowana technicznie, o motywach kwiatowych;
  • brabancka – technicznie gorsze naśladownictwo brukselskiej;
  • malines – produkowana od XVII do XVIII wieku, bardzo cienka, o dużych motywach konturowanych błyszczącą nitką;
  • valenciennes (walensjenka) – wąska, cienka, bardzo delikatna, ornament kwiatowy bez konturowania, siateczka tła o kolistych oczkach, a od końca XVIII wieku rombowych;
  • binche – ornament z płócienka nierównej gęstości z pięcio- i ośmioboczną siateczką w tle, znana w XVII i XVIII wieku;
  • chantilly – produkowana w XVIII i XIX wieku, czarna, z konturowanym ornamentem;
  • blonda (blondyna) – jedwabna, z ornamentem konturowanym grubszą nicią na tle cienkiej siateczki, popularna we Francji i Hiszpanii w XVIII i XIX wieku;
  • gipiura – o ornamencie kwiatowym, reliefowanym, modna w XIX i XX wieku[3].

Pod koniec XX w. i na początku XXI w. największym producentem wytwarzanej mechanicznie koronki klockowej w Europie był zakład Koronki S.A. w Brzozowie[4][5], od 2004 r. wchodzący w skład Grupy Koronki[6], od 2009 r. będący w stanie upadłości[7][8]. Ośrodkiem ręcznej koronki klockowej jest Bobowa.

Przypisy

  1. Marta Michałowska: Leksykon włókiennictwa. Surowce i barwniki, narzędzia i maszyny, techniki i technologie, wyroby i dziedziny. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006, s. 196. ISBN 83-922906-5-8.
  2. Marta Michałowska: Leksykon włókiennictwa. Surowce i barwniki, narzędzia i maszyny, techniki i technologie, wyroby i dziedziny. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006, s. 17. ISBN 83-922906-5-8.
  3. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2016, s. 204. ISBN 978-83-01-12365-9.
  4. Janusz Szkutnik, Józef Świeboda: Almanach podkarpacki 2000. Rzeszów: Wydawnictwo Akces, 1999, s. 270. ISBN 83-907343-3-8.
  5. Agnieszka Sobala-Gwosdz. Barriers to development of small county centres. The case of Brzozów. „Przedsiębiorstwo i Region”. 2, s. 150, 2010. ISSN 2080-458X. 
  6. O Firmie (pol.). Korontex S.A., 2009. [dostęp 2017-05-04].
  7. Dorota Mękarska: "Koronki" w Brzozowie przestają istnieć. Syndyk rozpoczął postępowanie upadłościowe (pol.). Nowiny24.pl, 2009-04-21. [dostęp 2017-05-04].
  8. Patrimonio Culturale Immateriale. Fabric and Clothing Decorations (ang.). Cultural Capitals Counts. Patrimonio Culturale Immateriale banca dati. [dostęp 2017-05-04].

Bibliografia[edytuj]

Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-12365-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]