Korund

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Korund
1szafir Madagaskar.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny Al2O3
Twardość w skali Mohsa 9
Przełam muszlowy, zadziorowaty
Łupliwość nie wykazuje, charakteryzuje się dobrze dostrzegalną oddzielnością
Pokrój kryształu słupkowy, beczułkowaty
Układ krystalograficzny trygonalny (pseudoheksagonalny)
Topliwość 2015 ±15 °C[1]
Właściwości mechaniczne bardzo twardy (materiał ścierny)
Gęstość minerału 4,0 - 4,1 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa bezbarwny, brązowawy, różne odcienie niebieskiego i czerwonego oraz różowego, żółty, pomarańczowy, zielonkawy
Rysa biała
Połysk szklisty, tłusty do matowego
Współczynnik załamania nε1,7604, nω1,7686
Inne czasami wykazuje dwójłomność, odmiany barwne wykazują ponadto pleochroizm w świetle przechodzącym

Korundminerał będący tlenkiem glinu Al2O3. Nazwa minerału wywodzi się z sanskrytu (kurivinda znaczy „rubin”).

Oszlifowany rubin
Szafir gwiaździsty (efekt gwiazdy tworzą wrostki rutylu)

Do szlachetnych odmian należą:

  • rubin (odmiana o barwie czerwonej)
  • szafir (odmiana o barwie niebieskiej lub innej).

Inne:

  • szafir oraz rubin gwiaździsty
  • leukoszafir (biały i bezbarwny)
  • szafir arbuzowy (dwubarwny)
  • ametyst orientalny (fioletowy)
  • padparadża (żółty lub pomarańczowy).

Wszystkie barwne korundy – poza czerwonym, szarym i brunatnym – traktowane są jako odmiany szafiru.

Właściwości[edytuj]

W innych odmianach występuje asteryzm, zjawisko spowodowane obecnością drobnych wrostków: w rubinach są to drobne, igiełkowate kryształki rutylu; w szafirach puste kanaliki, ułożone prawidłowo i przecinające się pod kątem 120 stopni (rubiny i szafiry gwiaździste). Bardzo rozpowszechnione są inkluzje cieczy, szczególnie w korundach cejlońskich.

Korund zawiera czasami niewielkie domieszki chromu, tytanu lub żelaza. Przezroczyste odmiany krystaliczne są wyjątkowo czyste pod względem składu chemicznego. Znaczne ilości domieszek zawierają zbite odmiany drobnokrystaliczne.

Barwa korundu zależy od domieszek chemicznych. Bardzo małe domieszki chromu zabarwiają korund na czerwono, tytanu na niebiesko, żelaza na żółto i brunatno (aż do barwy czarnej).

Występowanie[edytuj]

Bywa spotykany w wielu skałach magmowych i metamorficznych oraz okruchowych. Jest minerałem pospolitym.

Miejsca występowania to głównie: Stany Zjednoczone (Karolina Północna), Madagaskar, Kanada, Ural, Birma (okolice Mogok, Mandalaj, Mjitkiny) i Tajlandia (okolice Bangkoku).

W Polsce występuje na Dolnym Śląsku.

Zastosowanie[edytuj]

Bardzo cenny kamień, używany od dawna do zdobienia . Przezroczyste odmiany korundu są cennymi kamieniami szlachetnymi, od dawna używanymi do celów zdobniczych, np. do pierścieni, brosz, wisiorków i innych ozdób.

Drobnokrystaliczne, zbite, ziarniste odmiany korundu (np. szmergiel) są stosowane do celów przemysłowych jako materiał ścierny i polerski oraz jako surowiec na kamienie łożyskowe w zegarkach. Do tego typu zastosowań przemysłowych stosowana jest często jego syntetyczna postać – elektrokorund[2].

Korund w nazwie własnej[edytuj]

Nazwę tę do przejęcia przez Saint-Gobain Abrasives SA nosiła Fabryka Materiałów i Wyrobów Ściernych „Korund” w Kole, co było jednak związane z nazwą miejscowości (Koło) i węgliku krzemu (karborund).

Przypisy

  1. CRC Handbook of Chemistry and Physics, 73th ed.; s. 4-36; CRC Press LLC: Boca Raton, 1993
  2. Materiały ścierne. Andre abrasive articles. [dostęp 2016-10-19].

Linki zewnętrzne[edytuj]